Chính phủ Phần Lan đã chính thức dỡ bỏ lệnh cấm lưu trữ vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này, chấm dứt một chính sách kéo dài nhiều thập kỷ. Quyết định được thông qua sau khi Quốc hội Phần Lan phê chuẩn các sửa đổi đối với Luật Năng lượng Hạt nhân và Bộ luật Hình sự, chỉ hơn 3 năm sau khi nước này chính thức gia nhập liên minh quân sự NATO vào tháng 4/2023.
Quốc hội Phần Lan tuyên bố động thái này sẽ “tăng cường an ninh” cho đất nước. Tuy nhiên, những người phản đối cảnh báo rằng việc cho phép triển khai hoặc lưu trữ vũ khí hạt nhân có thể biến Phần Lan thành “mục tiêu của các cuộc tấn công hạt nhân”.
Đầu năm nay, phía Nga đã lên tiếng cảnh báo Helsinki không nên hủy bỏ lệnh cấm. Người phát ngôn Điện Kremlin, Dmitry Peskov, cho rằng quyết định này có thể “làm gia tăng căng thẳng trên lục địa châu Âu”.
Ông Peskov nhấn mạnh: “Bằng việc triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của mình, Phần Lan đang bắt đầu đe dọa chúng tôi. Và nếu Phần Lan đe dọa Nga, chúng tôi sẽ có các biện pháp đáp trả thích hợp.”
Từ lâu, Phần Lan đã được xem là một ứng viên tiềm năng cho các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Mỹ, đặc biệt sau khi Helsinki quyết định mua 64 tiêm kích F-35A Lightning II vào tháng 12/2021. Đây là dòng chiến đấu cơ được thiết kế để có thể mang và triển khai bom hạt nhân chiến thuật.
Hiện Mỹ đang duy trì các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với nhiều đồng minh NATO như Đức, Italy, Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Hà Lan. Năm 2025, Anh cũng được xác nhận đã đạt thỏa thuận tương tự để các phi đội F-35A của nước này có thể tham gia nhiệm vụ hạt nhân.
Theo mô hình chia sẻ hạt nhân của Mỹ, các lực lượng đồng minh được huấn luyện thực hiện nhiệm vụ tấn công hạt nhân, trong khi đầu đạn hạt nhân B61 của Mỹ được lưu trữ tại các căn cứ trong nước. Trong trường hợp xảy ra xung đột lớn, các đầu đạn này sẽ được bàn giao để lực lượng sở tại triển khai.
Ngày 1/4/2025, tướng Dan Caine cho biết Washington sẵn sàng xem xét các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân mới với nhiều thành viên NATO khác, trong đó Phần Lan và Ba Lan được xem là những ứng viên hàng đầu.
Một khả năng khác là Phần Lan có thể tham gia cơ chế chia sẻ hạt nhân với Pháp. Theo đó, các chiến đấu cơ Dassault Rafale mang vũ khí hạt nhân của Pháp có thể được triển khai tại các căn cứ ở Phần Lan.
Đầu tháng 6, Thủ tướng Petteri Orpo đã ám chỉ khả năng tiếp nhận các máy bay Rafale mang vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng năng lực duy trì hiện diện thường trực của Pháp tại Phần Lan vẫn còn hạn chế.
Pháp hiện sở hữu khoảng 290 đầu đạn hạt nhân. Dù Tổng thống Emmanuel Macron đã tuyên bố muốn mở rộng kho vũ khí này và triển khai chúng tại các căn cứ ở các quốc gia đồng minh như một phần của chiến lược “răn đe hạt nhân tiền phương” nhằm đối phó Nga, quá trình này được đánh giá sẽ mất nhiều thời gian. Ngoài ra, Pháp cũng không sở hữu các loại bom hoặc tên lửa hạt nhân tương thích với tiêm kích F-35.
Việc dỡ bỏ lệnh cấm lưu trữ vũ khí hạt nhân được xem là một phần trong gói cải cách pháp lý rộng lớn hơn nhằm đẩy nhanh quá trình hội nhập của Phần Lan vào NATO. Việc Helsinki gia nhập liên minh này đã khiến chiều dài biên giới trên bộ giữa NATO và Nga tại châu Âu tăng hơn gấp đôi.
Dù vậy, nhiều chuyên gia nhận định khả năng cao nhất vẫn là Phần Lan sẽ tham gia chương trình chia sẻ hạt nhân của Mỹ.
Từ năm 2023, truyền thông Phần Lan đã nhiều lần đưa tin về các cuộc đàm phán giữa Helsinki và Washington liên quan đến một Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng cho phép Mỹ xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự quy mô lớn trên lãnh thổ Phần Lan nhằm phục vụ các đợt triển khai tiền phương của Không quân Mỹ, bao gồm cả tiêm kích F-35.
Kịch bản này có thể dẫn tới việc các phi đội F-35 của Mỹ được triển khai thường trực tại Phần Lan, tạo ra một năng lực tấn công hạt nhân tiền phương ngay sát biên giới Nga.
Với vị trí chiến lược nằm gần nhiều trung tâm công nghiệp và dân cư trọng yếu của Nga, đồng thời tiếp giáp khu vực Bắc Cực, việc triển khai các tiêm kích F-35 mang vũ khí hạt nhân tại Phần Lan được đánh giá là một diễn biến có ý nghĩa đặc biệt đối với an ninh quốc gia của Moscow.
Theo các đánh giá quân sự phương Tây, chỉ một chiếc F-35 mang theo bom hạt nhân B61-13 cũng có thể gây thương vong lên tới hàng trăm nghìn người nếu tấn công vào các mục tiêu lớn như thủ đô Moscow. Ngoài nhiệm vụ tấn công hạt nhân, F-35 còn được thiết kế để săn tìm và tiêu diệt các hệ thống hạt nhân chiến lược của đối phương nhằm làm suy giảm khả năng đáp trả.
Theo MW
