Việc Washington nhắm tới các công ty Trung Quốc vốn không còn xa lạ với người dùng mạng xã hội nước này. Tuy nhiên, đợt hạn chế nhập khẩu mới nhất của Mỹ vẫn khiến nhiều người bất ngờ khi phạm vi từ các công nghệ tiên tiến mở rộng sang những mặt hàng rất quen thuộc trong căn bếp – từ hạt hướng dương tẩm vị đến há cảo đông lạnh.
Hai cái tên gây chú ý trong danh sách mới là ChaCha Food, nhà sản xuất các loại hạt và đồ ăn vặt nổi tiếng của Trung Quốc, cùng Synear Food, doanh nghiệp chuyên sản xuất há cảo và các loại thực phẩm chế biến đông lạnh.
Động thái này nhanh chóng trở thành chủ đề tranh luận trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người dùng gọi quyết định của Washington là “vô lý”, đồng thời mỉa mai rằng những món ăn phổ biến của Trung Quốc giờ đây cũng bị xem như một vấn đề an ninh quốc gia.
“Có vẻ Mỹ thực sự đã hết cách rồi”, một người dùng bình luận dưới bài đăng của China News, cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc, về quyết định trên. “Chuyện này hoàn toàn vô lý.”
Một tài khoản khác mượn câu thành ngữ “đã muốn đánh thì kiểu gì cũng tìm được gậy” để châm biếm động thái của Washington.
Thậm chí, có người đặt câu hỏi đầy mỉa mai: “Chẳng lẽ chính phủ Mỹ giờ nghĩ hạt hướng dương tẩm vị là vũ khí sinh hóa?”
Câu nói này ám chỉ các sản phẩm đặc trưng của ChaCha Food, thương hiệu nổi tiếng với các loại hạt rang và hạt hướng dương tẩm nhiều loại gia vị.
Trên Douyin – phiên bản TikTok dành cho thị trường Trung Quốc – một video của China Daily cũng thu hút hàng nghìn bình luận. Một người dùng viết rằng thật khó tin khi “há cảo đông lạnh của Synear và hạt hướng dương rang của ChaCha giờ lại được coi là mối đe dọa đối với lợi ích của Mỹ, ngang với những tập đoàn công nghệ như Huawei và DJI”.
Một tài khoản khác tiếp tục đùa rằng có lẽ “Mỹ chỉ lo hạt hướng dương Trung Quốc quá ngon, khiến tất cả mọi người nghiện”.
Tại sao những thương hiệu đồ ăn vặt bị Mỹ đưa vào danh sách?
Cuối tháng 7, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) công bố bổ sung thêm 43 doanh nghiệp Trung Quốc vào Danh sách thực thể thuộc Đạo luật Ngăn chặn Lao động Cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ (UFLPA).
Sau đợt bổ sung, danh sách đã tăng lên tổng cộng 187 doanh nghiệp, tương đương mức tăng khoảng 30%. Theo DHS, đây là đợt mở rộng lớn nhất trong lịch sử của danh sách này.
Các biện pháp mới có hiệu lực từ ngày 3/8, về cơ bản ngăn hàng hóa của những doanh nghiệp bị đưa vào danh sách được nhập khẩu vào Mỹ, trừ khi nhà nhập khẩu có thể đưa ra bằng chứng thuyết phục bác bỏ cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức.
Trong hồ sơ giải thích quyết định, Washington nêu đích danh ChaCha Food với lý do doanh nghiệp này sử dụng các sản phẩm nông nghiệp, trong đó có táo tàu, hạt và các loại quả hạch, có nguồn gốc từ Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương ở phía tây Trung Quốc.
Trong khi đó, Synear Food, có trụ sở tại Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, bị đưa vào danh sách với cáo buộc sử dụng lao động là người Duy Ngô Nhĩ và các nhóm dân tộc thiểu số khác mà Washington mô tả là những cộng đồng bị “đàn áp”.
Bắc Kinh từ lâu đã bác bỏ các cáo buộc của Mỹ về tình trạng lao động cưỡng bức tại Tân Cương.
Ngày 2/8, Bộ Thương mại Trung Quốc lên tiếng phản đối quyết định mới, gọi các cáo buộc là “hoàn toàn không có cơ sở thực tế” và mô tả động thái của Washington là một “hành vi cưỡng ép kinh tế điển hình”.
Bộ này tuyên bố Trung Quốc sẽ thực hiện “mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp nước này.
Từ Huawei đến hạt hướng dương: Mặt trận thương mại đang mở rộng?
Điều khiến vụ việc trở nên đặc biệt đáng chú ý là sự thay đổi về phạm vi của các biện pháp kiểm soát.
Trong nhiều năm, cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung thường tập trung vào những lĩnh vực có giá trị chiến lược cao như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, thiết bị viễn thông, drone hay công nghệ quốc phòng.
Nhưng danh sách mới cho thấy những biện pháp liên quan đến Tân Cương có thể tác động tới cả những doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và thực phẩm có chuỗi cung ứng liên quan tới khu vực này.
Điều đó khiến một số người dùng Trung Quốc cảm thấy khó hiểu.
Trên tài khoản Weibo chính thức của Đại sứ quán Mỹ tại Trung Quốc, hàng trăm bình luận xuất hiện dưới bài đăng thông báo về danh sách mới. Nhiều người gọi quyết định này là “vô lý”.
Một người dùng thậm chí đăng ảnh bốn túi hạt hướng dương tẩm vị của ChaCha, cho biết đã mua chúng để “ủng hộ thương hiệu” và không quên cảm ơn Washington vì đã “giới thiệu sản phẩm”.
Những phản ứng mang tính châm biếm này phần nào cho thấy một khía cạnh khác của cuộc đối đầu Mỹ - Trung: các biện pháp thương mại không chỉ tạo ra tác động kinh tế mà còn nhanh chóng trở thành chủ đề của cuộc chiến dư luận trên mạng xã hội.
ChaCha và Synear thực sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ đến đâu?
Dù bị đưa vào danh sách hạn chế nhập khẩu, cả ChaCha và Synear đều không phải những doanh nghiệp chỉ hoạt động trong thị trường nội địa Trung Quốc.
ChaCha đã mở rộng hoạt động ra nước ngoài và hiện có sản phẩm tại gần 70 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tuy nhiên, thị trường quốc tế vẫn chỉ chiếm một phần tương đối nhỏ trong doanh thu của doanh nghiệp.
Theo báo cáo thường niên mới nhất, doanh thu từ thị trường nước ngoài của ChaCha trong năm 2025 chiếm chưa tới 9% tổng doanh thu.
Điều này có nghĩa tác động trực tiếp lên doanh thu của ChaCha có thể không lớn bằng những doanh nghiệp Trung Quốc phụ thuộc nặng vào thị trường Mỹ.
Synear có cách tiếp cận khác. Thay vì chỉ xuất khẩu sản phẩm từ Trung Quốc sang Mỹ, doanh nghiệp này đã xây dựng cơ sở sản xuất tại Mỹ từ năm 2015 nhằm phục vụ trực tiếp người tiêu dùng địa phương.
Theo thông tin từ công ty, các sản phẩm như há cảo đông lạnh và bánh bao, bánh ngọt của Synear được bán tại nhiều chuỗi siêu thị lớn ở Mỹ, trong đó có Costco, 99 Ranch Market và H Mart.
Vì vậy, trong trường hợp Synear, tác động của các biện pháp mới không đơn giản chỉ là câu chuyện hàng hóa Trung Quốc bị chặn tại biên giới Mỹ. Nó còn đặt ra câu hỏi về cách Washington áp dụng các quy định liên quan tới chuỗi cung ứng và nguồn nguyên liệu của những doanh nghiệp đã có hoạt động sản xuất ngay tại Mỹ.
Các biện pháp mới của Washington xuất hiện trong bối cảnh quan hệ thương mại Mỹ - Trung vẫn đầy bất ổn, dù hai bên đang tìm cách duy trì đối thoại ở cấp cao.
Đáng chú ý, quyết định bổ sung 43 doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách UFLPA được đưa ra chỉ ít lâu trước thời điểm Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được kỳ vọng sẽ có chuyến thăm Mỹ vào tháng 9. Điều này khiến các động thái thương mại mới trở nên nhạy cảm hơn về mặt ngoại giao.
Trong khi hai bên vẫn phải thương lượng về thuế quan, công nghệ, chuỗi cung ứng và các mặt hàng chiến lược, Washington tiếp tục mở rộng phạm vi kiểm soát đối với hàng hóa có liên quan tới Tân Cương.
Bắc Kinh, ngược lại, liên tục phản đối điều mà họ cho là việc Mỹ sử dụng các vấn đề nhân quyền làm cơ sở để gây sức ép kinh tế đối với doanh nghiệp Trung Quốc.
Và câu chuyện về những gói hạt hướng dương hay túi há cảo đông lạnh cho thấy cuộc cạnh tranh này đã đi xa hơn những phòng thí nghiệm bán dẫn hay các tập đoàn công nghệ khổng lồ.
Trong cuộc chiến thương mại mới, một sản phẩm tưởng như bình thường trên kệ siêu thị cũng có thể trở thành một mắt xích trong cuộc đấu về chuỗi cung ứng, chính sách và địa chính trị giữa hai cường quốc.
Theo SCMP
