Tổng thống Mỹ Donald Trump trong hôm thứ Sáu tuyên bố cấm ba hãng truyền thông lớn gồm CNN, MS NOW và Politico hoạt động tại Nhà Trắng, trong động thái mới nhất nhằm gây sức ép lên các cơ quan báo chí độc lập.
Quyết định này gần như chắc chắn sẽ đối mặt với những thách thức pháp lý. Các chuyên gia về quyền tự do ngôn luận cho rằng việc cấm các hãng tin có thể xung đột với Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ, vốn bảo vệ quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump cáo buộc các hãng truyền thông trên liên tục đưa “TIN GIẢ”, đồng thời cho rằng họ “không nên được phép liên tục viết hoặc đưa tin BỊA ĐẶT và DỐI TRÁ” khi đưa tin về Tổng thống Mỹ.
Ông Trump cũng cảnh báo: “Sẽ còn những hãng truyền thông Tin giả khác tiếp theo”.
Tuy nhiên, chiều cùng ngày, phóng viên của cả ba hãng vẫn được nhìn thấy đang làm việc tại Nhà Trắng sau bài đăng của ông Trump. Theo Fox News, dẫn lời một quan chức cấp cao giấu tên của Nhà Trắng, chính quyền đã thông báo với cả ba hãng rằng họ sẽ bị cấm vào khuôn viên Nhà Trắng kể từ ngày 1/11.
Khi được hỏi về lý do cụ thể dẫn tới lệnh cấm, ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục rằng không có một sự việc riêng lẻ nào là nguyên nhân trực tiếp.
“Thực sự chỉ là những câu chuyện tích tụ trong vài năm qua”, ông Trump nói.
Ông nói thêm: “Tôi không nhất thiết phải cho họ vào nhà của tôi, vào Nhà của người dân”.
Khi được hỏi ông muốn nói gì khi cảnh báo còn những hãng truyền thông khác “sẽ tiếp theo”, ông Trump nhắc đến New York Times và Washington Post, đồng thời cũng gọi hai tờ báo này là những hãng “tin giả”.
Hiện chưa rõ chính xác phạm vi của lệnh cấm mà ông Trump công bố. Tính hợp pháp của biện pháp này có thể phụ thuộc đáng kể vào cách Nhà Trắng thực thi và phạm vi áp dụng.
Các tòa án Mỹ từng trao cho tổng thống quyền quyết định tương đối rộng đối với việc tiếp cận một số sự kiện, chẳng hạn các cuộc họp tại Phòng Bầu dục hoặc những nhóm phóng viên được lựa chọn để đưa tin. Tuy nhiên, việc loại trừ rộng hơn khỏi các cơ sở báo chí tại Nhà Trắng vốn thường được mở cho các cơ quan truyền thông, hoặc thu hồi quyền tiếp cận báo chí, có thể đối mặt với những thách thức mạnh hơn dựa trên Tu chính án thứ nhất và các nguyên tắc bảo đảm quy trình tố tụng theo Hiến pháp.
Động thái của ông Trump diễn ra chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, thời điểm các nghị sĩ Cộng hòa của ông đang phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội.
Các cuộc thăm dò Reuters/Ipsos cho thấy sự ủng hộ của công chúng đối với đảng Cộng hòa đang suy giảm, trong khi tỷ lệ ủng hộ dành cho chính ông Trump ở gần mức thấp lịch sử trong bối cảnh cuộc chiến với Iran do ông khởi động bị phản đối mạnh mẽ và khiến giá năng lượng tăng vọt.
Truyền thống bị đảo lộn
Chính quyền Trump đã làm đảo lộn nhiều thập niên thông lệ trong quan hệ giữa Nhà Trắng và báo chí. Chính quyền thu hẹp quyền tiếp cận Tổng thống mà nhiều cơ quan truyền thông lớn từng có, đồng thời tăng sự hiện diện của các hãng truyền thông mới được xem là có quan điểm thân thiện hơn với chính quyền.
CNN ra tuyên bố khẳng định hãng đứng về phía các phóng viên đang đưa tin tại Nhà Trắng.
“Hiến pháp Mỹ trao cho chúng tôi quyền thực hiện công việc đưa tin mà không bị chính phủ cản trở hay can thiệp”, CNN cho biết. “Nếu lệnh cấm mà Tổng thống Trump đe dọa được thực hiện, đó sẽ là một cuộc tấn công bất hợp pháp nhằm vào quyền cơ bản được Hiến pháp bảo vệ này”.
Politico viết trên X rằng hãng sẽ “tiếp tục đưa tin công bằng về Nhà Trắng hiện tại cũng như các chính quyền tương lai”.
“Chúng tôi sẽ quyết liệt bảo vệ các quyền được Tu chính án thứ nhất bảo đảm trước bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế những quyền đó”, Politico tuyên bố.
MS NOW từ chối bình luận.
Seth Stern, Giám đốc vận động chính sách của Freedom of the Press Foundation, cho rằng rất khó hình dung một hành động nào “vi phạm Tu chính án thứ nhất trắng trợn hơn việc ông Trump cấm các hãng tin vào Nhà của Nhân dân chỉ vì họ chỉ trích chính phủ”.
Trong khi đó, Jameel Jaffer, Giám đốc điều hành Knight First Amendment Institute thuộc Đại học Columbia, cho rằng Tu chính án thứ nhất không cho phép tổng thống trừng phạt các nhà báo chỉ vì ông không hài lòng với cách họ đưa tin.
“Nếu Tổng thống Trump muốn loại các tổ chức báo chí này khỏi nhóm phóng viên thường trực tại Nhà Trắng, hành động của ông còn vi phạm Hiến pháp theo hai khía cạnh, bởi nhóm báo chí này là một ‘diễn đàn công cộng’ theo Tu chính án thứ nhất. Điều đó có nghĩa tổng thống không thể loại các nhà báo khỏi đó chỉ dựa trên quan điểm của họ”, Jaffer nói.
Những đợt tranh cãi của ông Trump với truyền thông
Ông Trump nổi tiếng từ thời còn là một nhà phát triển bất động sản tại New York, khi ông rất thành thạo trong việc thu hút sự chú ý của các tờ báo lá cải đối với đời sống xã hội của mình. Sau đó, ông tiếp tục xây dựng hình ảnh cá nhân thông qua vai trò người dẫn chương trình truyền hình thực tế, trước khi chính thức bước vào chính trường.
Kể từ chiến dịch tranh cử thành công năm 2016, ông Trump thường xuyên chỉ trích truyền thông và gia tăng những lời phàn nàn trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai.
Ông nhiều lần kêu gọi các đài truyền hình loại bỏ những chương trình hài hoặc chương trình tin tức mà ông không thích, hoặc những chương trình từng chế giễu, đùa cợt hay chỉ trích ông và chính quyền của ông. Ông cũng từng thúc giục Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) tước giấy phép của những đài phát sóng mà ông không ưa.
Ông Trump đã đệ đơn nhiều vụ kiện nhằm vào các cơ quan truyền thông, trong đó có Wall Street Journal, New York Times, BBC và Des Moines Register.
Những vụ kiện này có thể tạo ra hiệu ứng khiến các cơ quan truyền thông dè chừng khi đưa tin. Các vụ kiện phỉ báng mà ông Trump đưa ra nhằm vào ABC và CBS lần lượt được dàn xếp với số tiền 15 triệu USD và 16 triệu USD.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, Nhà Trắng từng tìm cách thu hồi hoặc đình chỉ thẻ tác nghiệp của phóng viên Playboy Brian Karem và phóng viên CNN Jim Acosta. Tuy nhiên, các thẩm phán liên bang đã yêu cầu Nhà Trắng khôi phục quyền tác nghiệp của họ.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, ông Trump công khai gây sức ép với các phóng viên, đặc biệt là những người làm việc cho các mạng truyền hình Mỹ.
Năm ngoái, ông cũng cấm Associated Press tham gia nhóm phóng viên thường xuyên đưa tin về hoạt động của Tổng thống. Nguyên nhân là hãng tin này không sử dụng tên gọi mà ông Trump mong muốn đối với Vịnh Mexico. Ông Trump đã chỉ đạo các cơ quan thuộc nhánh hành pháp sử dụng tên “Vịnh Mỹ” thay cho tên gọi Vịnh Mexico.
Theo Reuters
