Tổng thống Nga Vladimir Putin vừa công bố kế hoạch thúc đẩy hợp tác quốc tế sâu rộng về trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời hé lộ sáng kiến toàn cầu mới nhằm phát triển các hệ thống AI “có chủ quyền” cùng hạ tầng siêu máy tính dùng chung giữa nhiều quốc gia.
Phát biểu hôm 28/5 tại Diễn đàn Kinh tế Á-Âu tổ chức ở Astana (Kazakhstan), ông Putin cho biết Nga đã tham gia thành lập một liên minh AI quy tụ giới khoa học, học thuật và doanh nghiệp công nghệ từ nhiều nước khác nhau.
Nhà lãnh đạo Nga đồng thời đề xuất tổ chức một hội nghị quốc tế cấp cao về AI tại Nga vào năm tới – động thái được xem là nỗ lực rõ ràng nhằm xây dựng một “cực AI” mới đối trọng với Mỹ và phương Tây.
Theo ông Putin, hội nghị này sẽ tập trung vào việc phát triển các mô hình AI có chủ quyền, xây dựng hệ thống hạ tầng điện toán và năng lượng liên kết xuyên quốc gia, cũng như điều chỉnh công nghệ AI phù hợp với nhu cầu riêng của từng nước.
Ông nhấn mạnh AI đang trở thành yếu tố quyết định đối với “năng lực cạnh tranh toàn cầu, tăng trưởng kinh tế và tiến bộ công nghệ”, trong bối cảnh các quốc gia và tập đoàn xuyên quốc gia đang lao vào cuộc chạy đua giành vị trí dẫn đầu.
Tổng thống Nga cho rằng Moscow đang nắm trong tay nhiều lợi thế lớn trong cuộc đua AI, bao gồm nền tảng khoa học mạnh, hệ thống giáo dục kỹ thuật chất lượng cao và đặc biệt là nguồn năng lượng khổng lồ để vận hành các trung tâm dữ liệu và siêu máy tính.
“Phát triển AI đòi hỏi lượng điện năng khổng lồ,” ông Putin nói, đồng thời nhấn mạnh Nga sở hữu ưu thế nhờ năng lượng hạt nhân, thủy điện và các nguồn nhiên liệu truyền thống.
Ông cũng khẳng định việc duy trì các nền tảng công nghệ độc lập là yếu tố sống còn, cho rằng Nga hiện nằm trong số rất ít quốc gia đủ khả năng tự phát triển hệ sinh thái AI hoàn chỉnh và tự tài trợ cho các dự án quy mô lớn.
Tuy nhiên, thay vì phát triển đơn độc, ông Putin kêu gọi các nước tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ tài nguyên tính toán, dữ liệu và chuyên môn nhằm tạo ra bước nhảy vọt về kinh tế lẫn công nghệ.
Theo ông, việc kết hợp năng lực giữa nhiều quốc gia có thể giúp giảm chi phí nghiên cứu và rút ngắn đáng kể thời gian phát triển các hệ thống AI thế hệ mới.
Tổng thống Nga đồng thời cảnh báo AI sẽ làm thay đổi tận gốc thị trường lao động toàn cầu.
Ông cho rằng hàng triệu người trên thế giới có thể buộc phải chuyển đổi nghề nghiệp trong tương lai gần khi tự động hóa và robot dần thay thế lao động con người.
“Đây là quá trình không thể đảo ngược và cũng không thể tránh khỏi,” ông Putin nhận định.
Trong những năm gần đây, Nga đã tăng tốc đầu tư vào AI nội địa, đặc biệt thông qua các tập đoàn công nghệ lớn.
Hai cái tên dẫn đầu hiện nay là Yandex – “gã khổng lồ công nghệ” thường được ví như Google của Nga – và Sberbank, ngân hàng lớn nhất nước này.
Theo hãng thông tấn TASS, bộ phận Yandex B2B Tech mới đây đã trình làng mô hình ngôn ngữ lớn Alice AI LLM Flash – hệ thống AI được tối ưu hóa cho đối thoại tốc độ cao và phân tích dữ liệu doanh nghiệp.
Nguồn tin từ Yandex cho biết mô hình này đã vượt qua GPT-5.4 mini của OpenAI trong 56% bài kiểm tra liên quan tới tác vụ kinh doanh.
Thông tin trên lập tức thu hút chú ý lớn trong giới công nghệ, bởi đây là lần hiếm hoi một công ty Nga tuyên bố vượt qua mô hình AI của Mỹ trong các bài đánh giá thực tế.
Giới quan sát nhận định việc ông Putin trực tiếp thúc đẩy sáng kiến AI quốc tế cho thấy Moscow đang xem AI là “mặt trận chiến lược” mới, không chỉ về kinh tế mà còn về địa chính trị và an ninh quốc gia.
Theo RT, TASS
