Sáng 30/9, Diễn đàn Ngân hàng Bán lẻ Việt Nam 2026 diễn ra tại TP.HCM với chủ đề Ngân hàng tương lai cùng AI. Sự kiện tập trung vào bước chuyển tiếp theo của ngành ngân hàng, khi AI và dữ liệu ngày càng được ứng dụng sâu vào hoạt động nghiệp vụ.
95% giao dịch lên kênh số, AI tiến vào tín dụng
Ông Đào Minh Tú, nguyên Phó thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết tổng giá trị giao dịch thanh toán đạt khoảng 81,1 triệu tỷ đồng. Riêng điện thoại di động ghi nhận 14 tỷ giao dịch, trị giá 58,4 triệu tỷ đồng.
Thanh toán QR đạt hơn 311 triệu giao dịch, giá trị khoảng 274.200 tỷ đồng. Nhiều ngân hàng hiện có tới 95% giao dịch trên kênh số.
Theo ông Tú, AI đã được ứng dụng trong chấm điểm tín dụng, hỗ trợ thẩm định khoản vay, định danh eKYC, phát hiện gian lận, phòng chống rửa tiền và chăm sóc khách hàng.
Ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2, cho biết hoạt động tín dụng đang chuyển dần từ cho vay dựa nhiều vào tài sản thế chấp sang cho vay theo dòng tiền và cho vay điện tử.
Dữ liệu thuế, hải quan, chứng từ điện tử và thông tin tài chính có thể hỗ trợ đánh giá khách hàng. Phân tích dữ liệu lớn cũng giúp rút ngắn một số khâu từ lựa chọn khách hàng, thẩm định đến giải ngân, giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.
Ông Trần Hoài Phương, đại diện HDBank, cho biết ngân hàng đang xây dựng đề án sử dụng AI làm trợ lý trong chu trình cấp tín dụng doanh nghiệp, hỗ trợ thẩm định và tăng tính đồng nhất khi xem xét khoản vay.
HDBank hiện có dư nợ tín dụng xanh hơn 900 tỷ đồng, tăng khoảng 20% mỗi năm. Dư nợ tài trợ chuỗi cung ứng, gồm cho vay nhà phân phối và nhà cung cấp của các tập đoàn lớn, duy trì ở mức khoảng 1 tỷ USD.
Ở mảng bán lẻ, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Phó tổng giám đốc MSB, cho biết khoảng 90% hành trình sản phẩm, dịch vụ đã được số hóa online. AI và dữ liệu được sử dụng để phân tích hành vi, cá nhân hóa sản phẩm và hỗ trợ cảnh báo sớm rủi ro.
Dữ liệu đô thị có thể hỗ trợ ngân hàng
Tại phiên tọa đàm, ông Nguyễn Đình Thắng, Phó chủ tịch Hội Truyền thông Số, nhận định hạ tầng truyền dẫn tại Việt Nam đã phát triển khá nhanh, với 5G và cáp quang ngày càng được mở rộng.
Theo ông, hai khoảng trống đáng chú ý khi triển khai AI hiện nay nằm ở dữ liệu và khung pháp lý, thay vì khả năng kết nối hay giải pháp công nghệ.
Bà Võ Thị Trung Trinh, đại diện Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, cho rằng muốn AI hoạt động hiệu quả trước hết phải có dữ liệu tốt. Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, được cập nhật và có khả năng kết nối giữa các hệ thống.
TP.HCM đang xây dựng hạ tầng dữ liệu theo 5 lớp, từ nguồn dữ liệu, kết nối tích hợp, quản trị lưu trữ đến phân tích bằng AI và cung cấp dịch vụ dữ liệu. Thành phố cũng chuẩn bị triển khai sàn giao dịch dữ liệu có kiểm soát, thay vì công khai dữ liệu gốc.
Theo bà Trinh, dữ liệu đô thị có thể hỗ trợ ngân hàng xác minh thông tin, nhưng việc truy cập phải được kiểm soát, xác định rõ mục đích và có khả năng truy vết. Dữ liệu cũng cần được quản trị trước khi đưa vào AI để hạn chế sai lệch và nguy cơ rò rỉ.
Về pháp lý, Phó chủ tịch Hội Truyền thông Số Việt Nam cho rằng cần làm rõ trách nhiệm khi AI tham gia hoạt động tài chính và có cơ chế thử nghiệm cho các mô hình mới. Trong hoạt động cho vay, AI có thể hỗ trợ phân tích nhưng tổ chức tín dụng vẫn chịu trách nhiệm cho quyết định cuối cùng.
Ông Nguyễn Hữu Nguyên, chuyên gia an toàn và bảo mật dữ liệu, cảnh báo AI có thể học từ dữ liệu thiếu, sai lệch hoặc bị tác động bởi dữ liệu giả, làm phát sinh nguy cơ lộ thông tin định danh. Vì vậy, hệ thống AI cần được đánh giá về an toàn trước khi vận hành.
Theo ông Thắng, AI vẫn là công cụ, còn con người và tổ chức tín dụng chịu trách nhiệm cuối cùng. Với ngân hàng Việt Nam, việc ứng dụng AI sâu đến đâu sẽ phụ thuộc đáng kể vào chất lượng dữ liệu, cơ chế quản trị và hành lang pháp lý.
