AI Agent có thể giúp đơn giản hóa thủ tục cho người dân
Tại tọa đàm “Gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số quốc gia” hôm 24/9, ông Phạm Văn Khánh, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu và Đào tạo DigiX cho biết DigiX là đơn vị nghiên cứu khoa học, chuyên đào tạo về nhân lực số. Vì vậy, ông đưa ra các ý kiến chủ yếu từ góc nhìn của một đơn vị cung cấp tri thức và năng lực số.
Theo ông Khánh, nhiều điểm nghẽn tồn tại đã được nhận diện một cách khách quan. Các giải pháp đang triển khai trước mắt là những việc cấp bách, cần thực hiện.
Về hạ tầng kết nối, ông Khánh cho rằng nhận định hạ tầng là một điểm nghẽn lớn chủ yếu đúng với khu vực vùng sâu, vùng xa. Trong khi đó, tại các đô thị, hạ tầng Internet và băng thông hiện đã đáp ứng khá tốt nhu cầu sử dụng.
Đối với dữ liệu, ông Khánh cho rằng nguồn dữ liệu hiện cơ bản đã đạt khoảng 70% và cần bổ sung khoảng 30% còn lại để hoàn thiện, liên thông. Ông đề xuất phân chia dữ liệu thành nhiều tầng để phục vụ các mức độ khai thác khác nhau, gồm tầng bảo mật sâu, tầng sử dụng hằng ngày và tầng dành cho chia sẻ.
Về khả năng khắc phục, ông Khánh cho rằng nhân lực số là một trong những điểm nghẽn có thể sớm giải quyết. Qua quan sát thực tế tại các phường ở Hà Nội và Hải Phòng, ông nhận thấy các buổi đào tạo kỹ năng số hiện chủ yếu mới được tổ chức 1-2 buổi và chưa thực sự mang lại hiệu quả.
Theo ông, các buổi đào tạo này mới dừng ở việc quán triệt tinh thần chuyển đổi số, chưa trang bị một hệ thống kỹ năng đầy đủ để người học có thể thực hành xuyên suốt một chuỗi công việc thực tế.
Từ đó, ông Khánh đề xuất đổi mới nội dung đào tạo theo hướng tăng cường truyền thông, mở các khóa học sâu và bài bản hơn, trong đó người học được thực hành trực tiếp trên dữ liệu thật và công việc thật.
“Bước đầu tiên về quán triệt tư tưởng, chúng ta đã làm tốt, tư tưởng thông thì mọi việc sẽ thông. Bước thứ hai mang tính quyết định chính là kỹ năng”, ông Khánh nói.
Về mô hình học tập linh hoạt, ông đề xuất phát triển các nền tảng học trực tuyến để người học có thể tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi, khi di chuyển, trên ô tô, trong lúc nghỉ ngơi... đồng thời kết hợp học trực tuyến với thi trực tiếp, có kiểm tra và đánh giá. Việc đào tạo cần được tổ chức theo các cấp độ ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, đồng thời thực hiện đào tạo lại thường xuyên.
Đối tượng cần được tập trung nâng cao kỹ năng số, theo ông Khánh, gồm cán bộ, công chức, doanh nghiệp, người dân và đặc biệt là người lớn tuổi.
Ông Khánh cũng cho rằng đối tượng nâng cao kỹ năng cần tập trung cho cán bộ, công chức, doanh nghiệp, người dân và đặc biệt là người lớn tuổi.
Theo ông, điểm nghẽn dữ liệu lớn thuộc trách nhiệm giải quyết của các cơ quan nhà nước, trong khi người dân chủ yếu đóng vai trò cung cấp dữ liệu. Khi kỹ năng số của người dùng được nâng lên, quá trình tương tác thường xuyên với các công cụ số sẽ tự động tạo ra dữ liệu, qua đó giúp thu thập và làm giàu nguồn dữ liệu một cách tự động.
Bên cạnh giải pháp về nhân lực và dữ liệu, ông Khánh đề xuất mạnh dạn ứng dụng AI và AI Agent (tác nhân trí tuệ nhân tạo) trong hoạt động hành chính công và điều hành doanh nghiệp.
Theo ông, Đà Nẵng đã đạt được một số kết quả tích cực khi áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) với các chính sách cởi mở, qua đó mạnh dạn đưa các công cụ AI vào sử dụng.
Cơ chế vận hành đơn giản hóa cho người dân: Người dân hoặc người sử dụng chỉ cần thực hiện một số thao tác ban đầu đơn giản như đăng nhập tài khoản hay cung cấp thông tin bảo mật. Các công việc khó, phức tạp và dài dòng phía sau sẽ do AI đảm nhận; AI sẽ tự động đề xuất và người dùng chỉ việc ấn duyệt lệnh.
"AI Agent có thể được sử dụng trong hành chính công và điều hành doanh nghiệp để hỗ trợ thực hiện công việc nhanh hơn, dễ dàng hơn theo thời gian thực”, ông Khánh đề xuất.
Không nên chuyển từ tình trạng phân tán dữ liệu sang tập trung quá mức
Trong khi đó, từ góc nhìn chính sách và phát triển truyền thông, ông Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) thuộc Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA), cho rằng bên cạnh những điểm nghẽn về dữ liệu, cần đặc biệt lưu ý đến hạ tầng trung tâm dữ liệu và an toàn trong sử dụng AI.
Theo ông Đồng, Việt Nam có lợi thế về hạ tầng kết nối, đặc biệt là tốc độ kết nối di động. Tuy nhiên, điểm nghẽn hiện nay nằm ở hạ tầng trung tâm dữ liệu.
Việt Nam đã có nhiều chính sách thu hút đầu tư và doanh nghiệp trong nước cũng tham gia phát triển các trung tâm dữ liệu, song quy mô hạ tầng phục vụ nhu cầu dữ liệu cho AI trong tương lai vẫn còn hạn chế.
“Rất nhiều tập đoàn công nghệ đến tìm hiểu về trung tâm dữ liệu nhưng đầu tư lại rơi vào Malaysia, Thái Lan chứ không rơi vào Việt Nam”, ông Đồng nói, đồng thời dự báo trong 3-5 năm tới Việt Nam có thể đối mặt với tình trạng thiếu nghiêm trọng hạ tầng dữ liệu phục vụ AI cũng như nhu cầu lưu chuyển dữ liệu giữa Việt Nam và quốc tế.
Về dữ liệu trong cơ quan Nhà nước, ông Đồng đồng tình với đề xuất tạo không gian để các địa phương chủ động làm việc với dữ liệu theo ngành dọc. Theo ông, dữ liệu phát sinh trong quá trình công chức thực hiện nhiệm vụ cần được tổ chức, lưu trữ và khai thác ở địa phương để phục vụ công việc, thay vì tập trung toàn bộ lên Trung tâm dữ liệu quốc gia.
“Dữ liệu làm việc hằng ngày của công chức không thể đẩy hết lên Trung tâm dữ liệu quốc gia mà sau này phải để ở địa phương để công chức địa phương làm việc”, ông Đồng nói.
Theo ông, về lâu dài cần tăng khả năng phối hợp khai thác dữ liệu công - tư. Nếu địa phương có dữ liệu nhưng không được trao không gian và cơ chế để khai thác thì có thể dẫn tới lãng phí nguồn lực. Do đó, không nên chuyển từ tình trạng phân tán dữ liệu sang tập trung quá mức.
“Chúng ta đủ kinh nghiệm để quản lý địa phương đang làm gì về dữ liệu. Không nên quá lo ngại việc các địa phương triển khai nhiều mô hình khác nhau mà cần tăng cường cơ chế kiểm soát, kết nối và chia sẻ”, ông Đồng nêu quan điểm.
Một kiến nghị khác được ông Đồng đưa ra là cần sớm xây dựng, hoàn thiện tiêu chuẩn dữ liệu. Theo ông, các địa phương có thể sử dụng những phần mềm khác nhau nhưng dữ liệu phải tuân theo tiêu chuẩn chung, có khả năng kết nối và chia sẻ.
“Các phần mềm có thể khác nhau nhưng phải vào dữ liệu chung, được kết nối bằng tiêu chuẩn và sau đó có thể chia sẻ. Về sau, việc khai thác dữ liệu cũng phải dựa trên những tiêu chuẩn này”, ông nói.
Ông Đồng đề xuất trong một năm tới cần tập trung chi tiết hóa các tiêu chuẩn dữ liệu để tạo nền tảng cho việc kết nối, chia sẻ và hình thành các sàn dữ liệu.
Bảo vệ công chức và người dân trong quá trình sử dụng các công cụ AI
Về an toàn AI, ông Đồng cho rằng đây là vấn đề mới với quy mô và mức độ rủi ro khác so với bảo vệ dữ liệu cá nhân trên các nền tảng số thông thường.
Theo ông, hiện nhiều doanh nghiệp và người dùng mới tiếp cận AI chủ yếu thông qua các công cụ trò chuyện, chatbot. Không ít doanh nghiệp mua tài khoản để cá nhân sử dụng, trong khi chưa đưa AI vào quy trình tự động hóa ở cấp độ tổ chức.
Việc sử dụng AI theo cách này có thể làm gia tăng nguy cơ lộ lọt dữ liệu khi người dùng đưa thông tin công việc, dữ liệu nội bộ hoặc dữ liệu riêng tư vào các công cụ AI mà chưa đánh giá đầy đủ rủi ro.
“An toàn thông tin, bảo vệ người dùng trong giai đoạn tới sẽ chuyển mạnh từ bảo vệ dữ liệu cá nhân trên các nền tảng số thông thường sang bảo vệ trên các nền tảng ứng dụng AI”, ông Đồng nhận định.
Từ đó, ông kiến nghị các cơ quan quản lý Nhà nước, sở, ngành cần lưu ý vấn đề an toàn AI, có giải pháp bảo vệ công chức và người dân trong quá trình sử dụng các công cụ AI phục vụ công việc và các hoạt động trên môi trường số.
