Phó thủ tướng: Phải tạo lợi ích để người dân chủ động tham gia chuyển đổi số

Chuyển đổi số phải đi từ có nền tảng đến có người dùng

Ngày 13/11, tại Lễ tổng kết, vinh danh các tập thể, cá nhân tiêu biểu hưởng ứng Ngày Công dân số Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Việt Nam số – Kết nối tương lai”, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển các kết quả hưởng ứng thành nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, lấy lợi ích và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả chuyển đổi số.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận, biểu dương sự tích cực triển khai của các bộ, ngành, địa phương; sự tận tụy của cán bộ tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công, các Tổ công nghệ số cộng đồng và sự đồng hành của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, doanh nghiệp, cơ quan báo chí.

Đặc biệt, Phó thủ tướng đánh giá cao sự chủ động của người dân trong cung cấp dữ liệu, đánh giá mức độ hài lòng và góp ý đối với các dịch vụ số.

Phó thủ tướng cho biết ông nhận thấy một chuyển động rõ nét: Chuyển đổi số đang chuyển từ “có nền tảng” sang “có người dùng”, từ “cung cấp dịch vụ” sang “tạo ra giá trị và sự thuận tiện thực chất”.

Thực tế triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Công dân số Việt Nam năm 2026 đã ghi nhận nhiều kết quả đáng chú ý. Có 34 địa phương rà soát, triển khai các cơ chế khuyến khích miễn, giảm phí, lệ phí, qua đó người dân chủ động cung cấp 22 loại giấy tờ, thông tin cho cơ quan Nhà nước.

Các bộ, ngành, địa phương đã kết nối, liên thông dữ liệu, cắt giảm thành phần hồ sơ đối với 634 thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Tại 34 địa phương, ít nhất một cán bộ và ba đại sứ số được huy động để hỗ trợ người dân tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công và khu vực miền núi, nhất là người yếu thế, người gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ số.

Hạ tầng viễn thông cũng được cải thiện khi 164/209 điểm lõm sóng trên toàn quốc đã được xử lý, khắc phục, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ viễn thông của người dân.

Một kết quả cụ thể khác là Hệ thống đấu giá tài sản công do Bộ Công an triển khai chính thức. Hệ thống đã tổ chức thành công 214 cuộc đấu giá, với tổng giá trúng đấu giá khoảng 560 tỷ đồng. Việc ứng dụng VNeID để định danh, xác thực người tham gia góp phần hạn chế mạo danh, gian lận, tăng tính công khai, minh bạch và tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo Phó thủ tướng, những kết quả này cần được duy trì thường xuyên và nhân rộng, tránh tình trạng chỉ tập trung tuyên truyền, phát động trong thời gian ngắn hoặc triển khai mang tính hình thức.

Đáng chú ý, mức độ sử dụng dịch vụ số giữa các nhóm dân cư và địa bàn vẫn chưa đồng đều. Mặc dù số người thường xuyên sử dụng VNeID ngày càng tăng, tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến mới đạt 59,78%.

Tình trạng lừa đảo, giả mạo trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ tiếp cận công nghệ cũng chưa đồng đều, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật và người dân ở vùng sâu, vùng xa.

Những hạn chế này cho thấy việc xây dựng nền tảng, cung cấp dịch vụ mới chỉ là điều kiện cần. Để chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống, người dân phải thấy được lợi ích, có khả năng tiếp cận và đủ niềm tin để sử dụng.

Nhà nước có dữ liệu, không yêu cầu người dân kê khai lại

Từ thực tiễn trên, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu sau lễ tổng kết, các kết quả của đợt hưởng ứng phải được chuyển thành nhiệm vụ thường xuyên, liên tục. Trọng tâm là tạo điều kiện để người dân chủ động, tự giác tham gia môi trường số và trực tiếp thụ hưởng những lợi ích mà chuyển đổi số mang lại.

“Phải chuyển mạnh từ tư duy ‘vận động người dân sử dụng’ sang ‘tạo ra lợi ích để người dân chủ động tham gia và hình thành thói quen số’”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Theo đó, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục mở rộng chính sách miễn, giảm phí, lệ phí và các ưu đãi nhằm khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ số. Cộng đồng doanh nghiệp cũng cần đồng hành thông qua các chương trình giảm giá vé máy bay, vé tàu xe và khuyến mại khi sử dụng dịch vụ số.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng, hoàn thiện và khai thác dữ liệu thực chất, hiệu quả, lấy phục vụ người dân, doanh nghiệp làm mục tiêu.

Phó thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện, làm sạch, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu. Dữ liệu được làm sạch đến đâu phải đưa vào khai thác, phục vụ cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ đến đó.

Đặc biệt, cần thực hiện nhất quán nguyên tắc: Nhà nước đã có thông tin thì không yêu cầu người dân kê khai, cung cấp lại thông tin.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với việc phát triển VNeID và các nền tảng số, hướng tới trở thành điểm truy cập thuận tiện, tin cậy, thống nhất cho người dân. Các dịch vụ công trực tuyến, chữ ký số và tiện ích thiết yếu trong thanh toán, an sinh xã hội, y tế, giáo dục cần tiếp tục được mở rộng.

Theo Phó thủ tướng, mỗi dịch vụ, tiện ích mới phải tạo ra hiệu quả cụ thể, có thể đo đếm được thông qua việc cắt giảm quy trình, thời gian xử lý, số lần đi lại và thành phần hồ sơ.

Song song với mở rộng tiện ích, cần bảo đảm an ninh, an toàn và xây dựng văn hóa số. Các cơ quan chức năng phải tăng cường xác thực tài khoản giao dịch, triển khai giải pháp định danh, xác thực trên không gian mạng, chủ động cảnh báo sớm nguy cơ, rủi ro và phòng, chống lừa đảo.

Đo hiệu quả bằng thời gian, chi phí và sự hài lòng của người dân

Để các nhiệm vụ được triển khai đồng bộ, thực chất, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo tổ chức thực hiện, xác định rõ việc, rõ người, rõ thời hạn, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả.

Kết quả chuyển đổi số không chỉ được đánh giá qua số lượng nền tảng, ứng dụng hay dịch vụ được đưa vào hoạt động, mà phải được đo lường bằng mức độ sử dụng thực tế, thời gian và chi phí tiết kiệm được, mức độ an toàn và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó thủ tướng đề nghị tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, đưa những công nghệ, sản phẩm và dịch vụ tốt nhất vào phục vụ người dân. Các sản phẩm cần được thiết kế theo hướng dễ sử dụng, dễ tiếp cận, an toàn và phù hợp với nhiều nhóm đối tượng.

Với mỗi công dân, Phó thủ tướng mong muốn chủ động cung cấp, cập nhật, hoàn thiện dữ liệu cá nhân trên VNeID; học thêm ít nhất một kỹ năng số; bảo vệ tài khoản, tài sản và dữ liệu cá nhân; hướng dẫn người thân tiếp cận công nghệ số; kịp thời phát hiện, phản ánh các hành vi lừa đảo, vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Nhấn mạnh ý nghĩa lâu dài của Ngày Công dân số Việt Nam, Phó thủ tướng khẳng định đây không chỉ là một ngày phát động, hưởng ứng mà phải trở thành động lực thúc đẩy mỗi người dân hình thành thói quen số, phát triển kỹ năng số, góp phần xây dựng xã hội số và công dân số.