Đưa ngư lôi đi xa, nhưng giữ máy bay ở phía sau
Vào tháng 8/2026, Bộ Tư lệnh Hàng không Hải quân Mỹ đã khởi động chương trình nghiên cứu ngư lôi chống ngầm phóng từ trên không mang tên “Silent Anvil” (Đe thép im lặng).
Mục tiêu của chương trình là thay đổi cách máy bay chống ngầm tiếp cận mục tiêu: thay vì phải tiến gần khu vực nghi có tàu ngầm, máy bay có thể phóng vũ khí từ xa, sau đó để ngư lôi tự tiếp cận khu vực được chỉ định.
Hải quân Mỹ hiện dựa nhiều vào máy bay tuần tra chống ngầm P-8A Poseidon kết hợp ngư lôi MK54 MAKO Lightweight Torpedo. Tuy nhiên, loại ngư lôi truyền thống không có khả năng lướt trên không. Muốn thả chính xác, P-8A phải tiếp cận tương đối gần khu vực mục tiêu, điều ngày càng rủi ro trong môi trường đối phương có hệ thống phòng không và máy bay chiến đấu hoạt động. “Silent Anvil” được Mỹ thiết kế để giải quyết hạn chế này.
Theo thông tin được công bố, ngư lôi “Silent Anvil” nặng khoảng 121,6 kg, dài khoảng 1,78 m, đường kính 190 mm. Nó có thể tích hợp cánh lướt gấp và giá phóng BRU-61/A loại 4 ống phóng.
Đáng chú ý nhất là độ cao phóng được cho là từ 3 m đến 18.300 m, với tốc độ mang phóng từ 0,25 đến 0,85 Mach.
Về ý tưởng, máy bay có thể hoạt động ở độ cao lớn, phóng vũ khí từ khoảng cách an toàn hơn, sau đó ngư lôi lướt tới khu vực mục tiêu rồi đi xuống nước. Nói cách khác, Mỹ muốn đưa vũ khí đến gần tàu ngầm thay vì đưa máy bay đến gần tàu ngầm.
Từ săn từng mục tiêu sang phủ rộng khu vực
Khả năng mang số lượng lớn ngư lôi là một điểm đáng chú ý khác của thiết kế. Khoang vũ khí của P-8A hiện có thể mang tối đa khoảng 5 ngư lôi MK54. Với loại vũ khí nhỏ hơn như “Silent Anvil”, theo tính toán, cùng khoang này có thể chứa khoảng 12 quả. Nếu sử dụng thêm các giá treo bên ngoài, số lượng tối đa có thể lên tới 20 quả, nhiều gấp khoảng 4 lần so với 5 quả MK54.
Điều này cho phép một máy bay không chỉ tập trung vào một khu vực mà có thể triển khai vũ khí tới nhiều vị trí khác nhau, tạo sức ép trên phạm vi rộng.
Tuy nhiên, số lượng ngư lôi không quyết định toàn bộ hiệu quả chống ngầm. Tàu ngầm là mục tiêu khó phát hiện, nên yếu tố then chốt vẫn là khả năng xác định vị trí và truyền dữ liệu mục tiêu. Nếu không có thông tin đủ chính xác, việc mang nhiều ngư lôi cũng không giúp ích nhiều.
Vì vậy, “Silent Anvil” được đặt trong một hệ thống lớn hơn gồm máy bay tuần tra, sonar, cảm biến, liên kết dữ liệu và các phương tiện không người lái.
UAV MQ-4C có thể trở thành mắt xích mới
Máy bay không người lái trinh sát tầm xa MQ-4C Triton cũng có thể được đưa vào mô hình này. MQ-4C vốn được thiết kế để bay lâu ở độ cao lớn, giám sát trên phạm vi rộng và thu thập thông tin. Nếu có thể mang ngư lôi kiểu “Silent Anvil”, UAV sẽ không chỉ phát hiện và theo dõi mục tiêu mà còn có khả năng trực tiếp triển khai vũ khí.
Mô hình tác chiến được hình dung là UAV duy trì hoạt động trên không, máy bay có người lái hỗ trợ từ phía sau, trong khi các cảm biến và hệ thống chỉ huy truyền dữ liệu để hình thành một mạng lưới chống ngầm liên tục.
Đây là điểm có thể khiến “Silent Anvil” đáng chú ý hơn bản thân quả ngư lôi: nó có thể trở thành một mắt xích trong mạng lưới chống ngầm phân tán.
Vẫn còn khoảng cách từ ý tưởng đến thực tế chiến đấu
Dù thiết kế có nhiều điểm đáng chú ý, “Silent Anvil” hiện chưa phải vũ khí hoàn chỉnh đã được đưa vào biên chế. Theo truyền thông Mỹ, chương trình vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu thị trường và xây dựng phương án. Hải quân Mỹ chưa quyết định sẽ phát triển thiết kế hoàn toàn mới hay cải biến một hệ thống hiện có.
Thách thức lớn nhất là phải cân bằng giữa kích thước, tầm hoạt động và sức mạnh của vũ khí. Khi thân ngư lôi được thu nhỏ, không gian dành cho cảm biến, hệ thống dẫn đường, động cơ và đầu nổ cũng giảm. Sau khi xuống nước, vũ khí vẫn phải có khả năng tìm kiếm và bám mục tiêu trong môi trường biển phức tạp.
Do đó, chưa thể khẳng định “Silent Anvil” sẽ vượt trội MK54 chỉ vì có thể mang số lượng lớn hơn.
Cuộc đua thực sự là cuộc đua về mạng lưới
Nếu được phát triển thành công, giá trị đáng chú ý nhất của “Silent Anvil” không nằm ở một quả ngư lôi “hạ gục mọi mục tiêu”, mà ở khả năng phóng số lượng lớn vũ khí từ xa, kết hợp với máy bay tuần tra, UAV và hệ thống cảm biến.
Điều này có thể mở rộng vùng nguy hiểm đối với tàu ngầm, đồng thời giảm mức độ phơi nhiễm của các máy bay chống ngầm. Tàu ngầm Trung Quốc vì vậy có thể phải tiếp tục nâng cao khả năng giảm tiếng ồn, sử dụng mồi bẫy và gây nhiễu dưới nước, đồng thời tăng cường phương tiện không người lái.
Ngược lại, P-8A và MQ-4C muốn hoạt động gần chuỗi đảo thứ nhất cũng phải tính đến mạng lưới radar, máy bay chiến đấu và các hệ thống chống tiếp cận của Trung Quốc. Vì thế, “Silent Anvil” chưa thể tự mình thay đổi cán cân chống ngầm ở Tây Thái Bình Dương.
Nếu trở thành vũ khí thực chiến, nó sẽ cho thấy một hướng đi rõ hơn của Mỹ: chuyển từ mô hình máy bay phải áp sát mục tiêu sang phóng vũ khí từ xa, phân tán cảm biến và kết nối nhiều nền tảng thành một mạng lưới săn ngầm.
Trong cuộc chiến dưới biển, yếu tố quyết định cuối cùng vẫn là bên nào phát hiện trước, xác định vị trí chính xác hơn và đưa vũ khí tới khu vực mục tiêu nhanh hơn.
Vì sao Mỹ phát triển “Silent Anvil” lúc này?
Bối cảnh chiến lược hiện nay khá rõ: năng lực tàu ngầm Trung Quốc tăng nhanh, trong khi Mỹ muốn bảo đảm khả năng chống ngầm ở Tây Thái Bình Dương.
Theo USNI, Hải quân Mỹ đang quan tâm tới sự mở rộng của lực lượng tàu ngầm Trung Quốc, đặc biệt khi Bắc Kinh tăng số lượng tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
“Silent Anvil” còn có một ý nghĩa khác: giảm sự phụ thuộc vào P-8A. Nếu chỉ có P-8A làm nhiệm vụ săn ngầm, số lượng máy bay và vị trí triển khai trở thành giới hạn. Nếu vũ khí đủ nhỏ để các UAV và nhiều loại máy bay khác mang được, Mỹ có thể phân tán năng lực chống ngầm trên nhiều nền tảng.
Đây là chuyển đổi từ “một máy bay chuyên săn ngầm” sang “một mạng lưới nhiều nền tảng cùng có khả năng tấn công tàu ngầm”.
Tuy nhiên, “Silent Anvil” hiện mới ở giai đoạn tìm kiếm giải pháp công nghiệp và phát triển nguyên mẫu; Hải quân Mỹ chưa công bố kinh phí toàn chương trình, tầm lướt hay thông số uy lực dưới nước. Giá trị đáng chú ý nhất hiện nay là ý tưởng đưa ngư lôi tới gần tàu ngầm từ xa, đồng thời mở năng lực chống ngầm cho nhiều máy bay và UAV hơn.
Theo Sohu
