Ngày 3/6 theo giờ địa phương, hãng tin Bloomberg dẫn lời các nguồn thạo tin cho biết chính phủ Mỹ đang gây sức ép lên các quốc gia Mỹ Latinh, yêu cầu họ tăng cường rà soát các khoản đầu tư của Trung Quốc. Điều này đã khiến một doanh nghiệp Trung Quốc phải từ bỏ nỗ lực thâu tóm Transelec, công ty truyền tải điện lớn nhất Chile.
Thương vụ mua lại và sáp nhập trị giá 4 tỷ USD không thành
Các nguồn tin cho biết các cuộc đàm phán giữa doanh nghiệp Trung Quốc Tập đoàn Lưới điện miền Nam Trung Quốc (CSG) và các quỹ hưu trí Canada đang nắm giữ phần cổ phần còn lại của Transelec đã kết thúc. Thương vụ tiềm năng này được thảo luận trong khoảng hai năm và có thể được định giá hơn 4 tỷ USD.
Mặc dù hai bên vẫn còn một số khác biệt về định giá và cấu trúc giao dịch, nhưng trở ngại chính đối với thương vụ lại đến từ môi trường địa chính trị và ngoại giao.
Các nguồn tin cho Bloomberg biết chính phủ Mỹ đã gia tăng sức ép đối với các nước Mỹ Latinh, yêu cầu họ kiểm tra nghiêm ngặt hơn các khoản đầu tư của Trung Quốc trong những lĩnh vực được cho là “có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia và chuỗi cung ứng”.
Bloomberg cho biết cơ quan chống độc quyền của Chile trước đây đã phê duyệt nhiều thương vụ mua lại của doanh nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, trong nước Chile đang ngày càng xuất hiện nhiều tranh luận về vấn đề “nhà đầu tư nước ngoài kiểm soát cơ sở hạ tầng trọng yếu”, xoay quanh việc cân bằng giữa mở cửa đầu tư và bảo vệ lợi ích quốc gia. Tổng thống Chile José Antonio Kast được coi là thân Mỹ đã bắt đầu xem xét thiết lập một cơ chế rà soát đầu tư nước ngoài.
Một nguồn tin cho biết nếu tình hình thay đổi, các doanh nghiệp Trung Quốc có thể sẽ tìm cách nối lại đàm phán mua lại Transelec .
Công ty Transelec có trụ sở đặt tại thủ đô Santiago. Công ty này hiện vận hành hơn 10.000 km đường dây truyền tải điện cao áp cùng 80 trạm biến áp, cung cấp điện cho khoảng 98% dân số Chile. Nói cách khác, Transelec giống như "xương sống" của hệ thống điện quốc gia Chile.
Cho đến nay, cả Transelec, quỹ hưu trí Canada và các bên liên quan khác vẫn chưa đưa ra phản hồi về thông tin trên.
Diễn biến thương vụ
Bên muốn thâu tóm Transelec là Tập đoàn Lưới điện miền Nam Trung Quốc (China Southern Power Grid, CSG), một doanh nghiệp nhà nước khổng lồ của Trung Quốc. Từ nhiều năm trước, CSG đã sở hữu khoảng 28% cổ phần Transelec.
Kế hoạch của CSG là mua lại phần lớn cổ phần còn lại từ ba quỹ hưu trí Canada gồm: CPPIB, BCI và PSP. Ba quỹ này nắm tổng cộng khoảng 72% cổ phần Transelec. Nếu thành công, CSG gần như sẽ kiểm soát hoàn toàn công ty truyền tải điện lớn nhất Chile.
Nếu thành công, đây sẽ là một trong những vụ M&A (sáp nhập và mua lại doanh nghiệp) ở nước ngoài lớn nhất của Trung Quốc trong năm và một trong những khoản đầu tư lớn nhất của Trung Quốc vào hạ tầng năng lượng Mỹ Latinh trong nhiều năm gần đây.
Ban đầu, thị trường cho rằng rào cản chủ yếu là giá cả. Tháng 12/2025, Bloomberg đưa tin các cuộc đàm phán bị chậm lại do bất đồng định giá giữa bên mua và bên bán.
Tuy nhiên đến nay, Bloomberg cho biết vấn đề chính đã chuyển sang yếu tố địa chính trị. Theo các nguồn tin, áp lực từ Mỹ đối với các nước Mỹ Latinh là nguyên nhân quan trọng khiến giao dịch đổ vỡ.
Mỹ gia tăng cản trở đầu tư của Trung Quốc tại Mỹ Latinh
Theo trang tin Trung Quốc Guancha ngày 4/6, những năm gần đây, khi quy mô đầu tư của Trung Quốc tại khu vực Mỹ Latinh ngày càng tăng, Mỹ liên tục viện dẫn các lý do như “an ninh quốc gia” để tìm cách hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc.
Tháng 12/2025, Nhà Trắng công bố chiến lược an ninh quốc gia mới, trong đó nhấn mạnh việc ngăn chặn các quốc gia ngoài phương Tây mở rộng hiện diện tại Tây Bán cầu. Văn kiện này đưa ra khái niệm gọi là “Học thuyết Donro”, tuyên bố Mỹ sẽ ngăn cản các đối thủ bên ngoài Tây Bán cầu sở hữu hoặc kiểm soát các tài sản có ý nghĩa chiến lược trong khu vực.
Về mặt chiến lược, Mỹ đang coi Mỹ Latinh là khu vực ảnh hưởng truyền thống của mình. Từ năm 2024-2026, Washington liên tục bày tỏ lo ngại trước việc doanh nghiệp Trung Quốc sở hữu các cảng biển, mỏ khoáng sản, hạ tầng viễn thông, lưới điện, trung tâm dữ liệu tại các nước trong khu vực.
Đặc biệt, Transelec nằm trong danh sách tài sản mà Washington coi là "hạ tầng trọng yếu". Nếu Trung Quốc kiểm soát Transelec, họ sẽ nắm một phần đáng kể hệ thống truyền tải điện của quốc gia ổn định và phát triển nhất Nam Mỹ. Đây là điều Mỹ không muốn nhìn thấy.
Để thực hiện mục tiêu đó, chính quyền Mỹ đã sử dụng nhiều biện pháp nhằm cản trở các dự án đầu tư và hợp tác của doanh nghiệp Trung Quốc tại Mỹ Latinh. Ví dụ, dưới sức ép của Tổng thống Donald Trump, Tòa án Tối cao Panama hồi tháng 1 năm nay đã tuyên bố hợp đồng cho phép công ty cảng Panama thuộc tập đoàn CK Hutchison Holdings của tỷ phú Lý Gia Thành vận hành các bến cảng tại Kênh đào Panama là “vi hiến”, khiến dự án cảng do vốn Trung Quốc tham gia rơi vào thế khó.
Trước việc Mỹ can thiệp vào quan hệ giữa Trung Quốc và các nước Mỹ Latinh, ông Quách Gia Côn, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, từng tuyên bố: “Các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe đều là những nước có chủ quyền độc lập, có quyền tự lựa chọn con đường phát triển và đối tác hợp tác của mình. Trung Quốc luôn thúc đẩy hợp tác trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng cùng có lợi, cởi mở và bao dung. Hợp tác Trung Quốc – Mỹ Latinh không nhằm vào bên thứ ba và cũng không nên bị bên thứ ba can thiệp hay gây ảnh hưởng”.
Theo Bloomberg, Guancha
