Ngày 9/6, Bộ Chiến tranh Mỹ đã công bố danh sách cập nhật các doanh nghiệp Trung Quốc mà chính quyền của Tổng thống Trump cho rằng có liên hệ hoặc hỗ trợ cho quân đội Trung Quốc. Trong số những cái tên mới được bổ sung, có tập đoàn thương mại điện tử Alibaba, “gã khổng lồ” công cụ tìm kiếm Baidu và nhà sản xuất xe điện BYD – những doanh nghiệp nổi tiếng hàng đầu.
Mặc dù danh sách này chưa đồng nghĩa với các biện pháp trừng phạt trực tiếp, nhưng theo các quy định mới của Mỹ, Lầu Năm Góc sẽ không được ký kết hợp đồng hoặc mua sắm sản phẩm từ các công ty nằm trong danh sách trong những năm tới. Mục tiêu là ngăn các doanh nghiệp này tiếp cận các hợp đồng quốc phòng của Mỹ.
Alibaba, Baidu và BYD bị đưa vào danh sách
Trước đó, hồi tháng 2 Lầu Năm Góc từng công bố phiên bản cập nhật của danh sách này nhưng ngay sau đó đã gỡ bỏ. Trong danh sách mới nhất được công bố ngày 8/6, nhiều doanh nghiệp từng xuất hiện trong bản “danh sách tháng 2” ấy đã được đưa trở lại, trong đó có Alibaba, Baidu và BYD.
Theo hãng tin Bloomberg, động thái này có thể làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc.
Lầu Năm Góc cho rằng Alibaba góp phần củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc thông qua mối liên hệ với hệ thống quản lý công nghiệp và công nghệ thông tin của nước này. Alibaba hiện vẫn niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York.
Đối với BYD và Baidu, phía Mỹ cho rằng hai doanh nghiệp này thuộc hệ sinh thái chịu sự giám sát của cơ quan quản lý phụ trách chính sách công nghệ và công nghiệp Trung Quốc.
BYD hiện là một trong những nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới. Đáng chú ý, hồi tháng 1, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố sẽ hoan nghênh các hãng xe Trung Quốc như BYD đầu tư xây dựng nhà máy tại Mỹ và tuyển dụng lao động Mỹ.
Nhiều doanh nghiệp công nghệ và robot bị đưa vào danh sách
Ngoài ba doanh nghiệp trên, danh sách các công ty bổ sung còn bao gồm: WuXi AppTec (Khang Đức Vô Tích), doanh nghiệp công nghệ sinh học hàng đầu Trung Quốc; RoboSense, doanh nghiệp phát triển robot và cảm biến ứng dụng AI và Unitree Robotics, công ty khởi nghiệp nổi tiếng với các mẫu robot hình người. Bên cạnh đó, Tencent tiếp tục nằm trong danh sách sau khi đã bị chỉ định trước đó.
Hai nhà sản xuất chip nhớ lớn của Trung Quốc là ChangXin Memory Technologies (CXMT, Trường Hâm) và Yangtze Memory Technologies (YMT, Trường Giang) cũng được đưa trở lại danh sách.
Ngăn chặn các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận hợp đồng quốc phòng Mỹ
Việc họ bị đưa vào danh sách được xem là tín hiệu cảnh báo từ quân đội Mỹ đối với các nhà thầu quốc phòng và các cơ quan liên bang khác về mức độ rủi ro mà Washington đánh giá đối với các doanh nghiệp này. Một số công ty Trung Quốc trước đó đã đệ đơn kiện chính phủ Mỹ sau khi bị đưa vào danh sách.
Bản danh sách trên có tên “Chinese Military Companies List (CMC List)” – tạm dịch là Danh sách các công ty quân sự Trung Quốc – còn có tên khác là “1260H List”, được Bộ Quốc phòng Mỹ lập theo quy định của Điều 1260H trong Đạo luật Quốc phòng Mỹ (NDAA), nhằm xác định các doanh nghiệp Trung Quốc mà Washington cho rằng có liên hệ hoặc hỗ trợ cho quân đội Trung Quốc. Đối tượng không chỉ bao gồm các công ty do quân đội hoặc lực lượng an ninh Trung Quốc trực tiếp kiểm soát, mà còn cả những doanh nghiệp bị cho là đóng góp cho năng lực công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc.
Năm nay, danh sách đã được mở rộng lên 188 doanh nghiệp Trung Quốc, tăng mạnh so với khoảng 130 doanh nghiệp được công bố vào năm ngoái.
“1260H List” không có hiệu lực pháp lý tương đương một lệnh trừng phạt toàn diện. Tuy nhiên, theo các quy định mới được Mỹ thông qua, Bộ Chiến tranh sẽ không được ký kết trực tiếp các hợp đồng với những doanh nghiệp nằm trong danh sách kể từ cuối tháng 6 năm nay. Từ năm 2027, Lầu Năm Góc cũng sẽ bị cấm mua sắm sản phẩm hoặc dịch vụ của các công ty này thông qua bên thứ ba. Những biện pháp trên có thể làm gia tăng đáng kể chi phí hoạt động đối với các doanh nghiệp Trung Quốc bị liệt kê cũng như các đối tác của họ.
Ông Craig Singleton, nghiên cứu viên cấp cao về Trung Quốc tại (FDD, Quỹ Bảo vệ Dân chủ) - một tổ chức nghiên cứu chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia có trụ sở tại thủ đô Washington - nhận định: “Cuộc hội đàm giữa hai ông Donald Trump và Tập Cận Bình đã góp phần hạ nhiệt căng thẳng thương mại, nhưng không làm thay đổi đánh giá cốt lõi của Washington rằng các tập đoàn công nghệ hàng đầu của Trung Quốc vẫn là một mắt xích không thể thiếu trong tiến trình hiện đại hóa quân đội của Bắc Kinh”.
Trung Quốc lập tức phản đối mạnh mẽ
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington lập tức lên án Mỹ đã mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia và sử dụng các danh sách mang tính phân biệt đối xử để nhắm vào doanh nghiệp Trung Quốc.
Trong tuyên bố được đưa ra ngay sau khi danh sách được công bố, đại sứ quán Trung Quốc nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động ở nước ngoài đều phải tuân thủ luật pháp sở tại, đồng thời kêu gọi Mỹ chấm dứt những hành động mà Trung Quốc cho là sai lầm, tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và không phân biệt đối xử đối với các công ty Trung Quốc.
Theo Singtao, HK01
