Lầu Năm Góc cho biết quân đội Mỹ sẽ phát trực tiếp vụ xử bắn Nidal Hasan, cựu bác sĩ tâm thần của Lục quân Mỹ bị kết án sát hại 13 người tại căn cứ quân sự Fort Hood năm 2009. Nếu diễn ra theo kế hoạch, đây sẽ là lần đầu tiên một vụ hành quyết tại Mỹ được phát trực tiếp cho công chúng theo hình thức này.
Nidal Hasan dự kiến bị xử bắn vào ngày 3/12 tại căn cứ Fort Hood, bang Texas, nơi kẻ này từng dùng một khẩu súng ngắn trang bị ống ngắm laser trong khu điều trị y tế để sát hại nhiều người. Hasan sẽ trở thành người đầu tiên bị quân đội Mỹ xử tử bằng đội hành quyết kể từ năm 1945, theo các chuyên gia.
Kế hoạch được công bố trong bối cảnh dư luận Mỹ tranh luận gay gắt về án tử hình, sau vụ hành quyết bằng tiêm thuốc độc bất thành đối với nữ tử tù Christa Pike tại bang Tennessee hồi tuần trước.
“Vụ hành quyết sẽ được phát trực tiếp. Các chi tiết sẽ được công bố sau”, một quan chức Lầu Năm Góc nói với Reuters với điều kiện giấu tên.
Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, người thúc đẩy phương án xử bắn Hasan, cũng xác nhận kế hoạch phát trực tiếp trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
Trước đây, các cơ quan truyền thông từng tìm cách phát sóng trực tiếp những vụ hành quyết tại Mỹ nhưng bị tòa án ngăn chặn. Theo các chuyên gia, chưa có quốc gia nào khác được biết đến là phát sóng trực tiếp một vụ hành quyết hợp pháp.
Các vụ hành quyết công khai ngày càng hiếm trên thế giới. Trong những năm gần đây, Iran và Afghanistan dưới sự kiểm soát của Taliban là những nơi được ghi nhận vẫn tiến hành hình thức này.
Tại Mỹ, các vụ hành hình ngoài pháp luật, thường do những đám đông người da trắng nhắm vào người Mỹ gốc Phi, từng trở thành cảnh tượng công khai trong nhiều thập niên đầu thế kỷ 20. Các chuyên gia về án tử hình cho biết vụ hành quyết công khai hợp pháp cuối cùng tại Mỹ diễn ra năm 1936. Hàng nghìn người đã chứng kiến vụ treo cổ một thanh niên da đen bị kết tội cưỡng hiếp một phụ nữ da trắng.
Trả lời chương trình Human Events Daily, Bộ trưởng Hegseth nói việc chọn xử bắn Hasan tại Fort Hood vào lúc 13h ngày thứ Năm — gần trùng với thời điểm, thứ trong tuần và địa điểm xảy ra vụ nổ súng năm 2009 — là quyết định “không cần phải đắn đo”.
“Chúng tôi sẽ bảo đảm mọi người có thể theo dõi vụ việc, rằng nó sẽ được công khai. Bởi mọi người cần hiểu rằng… những hành động như vậy sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng”, ông Hegseth nói.
Khi được hỏi Hasan có đưa ra yêu cầu cuối cùng nào hay không, ông Hegseth trả lời: “Tôi không quan tâm. Chúng ta sẽ gặp lại hắn vào ngày 3/12”.
Tổng thống Mỹ phải phê chuẩn vụ xử bắn
Một tòa án quân sự tuyên án tử hình Hasan vào tháng 8/2013, sau khi kết tội người này với 45 cáo buộc giết người có chủ ý và âm mưu giết người có chủ ý.
Vụ xả súng xảy ra chỉ vài tuần trước thời điểm Hasan, hiện 56 tuổi, dự kiến được điều động tới Afghanistan. Trong lúc bị cảnh sát bắt giữ, Hasan bị bắn, dẫn đến liệt một phần cơ thể và phải sử dụng xe lăn.
Theo luật quân sự Mỹ, tổng thống phải phê chuẩn việc hành quyết bằng đội xử bắn. Hôm thứ Hai, Tổng thống Donald Trump đã chấp thuận phương án này theo đề xuất của Bộ trưởng Hegseth, Lầu Năm Góc cho biết.
Nhà Trắng từ chối cho biết ông Trump có ủng hộ việc phát trực tiếp vụ hành quyết hay không, đồng thời chuyển câu hỏi cho Lầu Năm Góc.
Tổ chức Death Penalty Action, đơn vị phản đối án tử hình, cho biết vụ hành quyết Hasan sẽ là vụ hành quyết quân nhân Mỹ đầu tiên kể từ năm 1961. Theo Trung tâm Thông tin về Án tử hình (Death Penalty Information Center), vụ hành quyết năm 1961 được thực hiện bằng hình thức treo cổ.
Trung tâm này cho biết những vụ xử bắn cuối cùng được ghi nhận trong quân đội Mỹ diễn ra vào năm 1945.
“Việc phát trực tiếp sự kiện này sẽ vô cùng, vô cùng kỳ lạ”, Eugene Fidell, luật sư, tác giả và chuyên gia luật quân sự đang giảng dạy tại Trường Luật Yale, nhận định.
Theo ông Fidell, dù xử bắn có lịch sử lâu đời trong luật quân sự Mỹ, ông chưa biết trường hợp nào trước đây một vụ hành quyết được phát trực tiếp hoặc truyền hình. Ông nói thêm rằng nếu muốn ngăn chặn việc công khai cái chết của mình, Hasan sẽ phải khởi kiện tại tòa án liên bang.
“Tòa án Tối cao chưa bao giờ xem xét câu hỏi này. Và thật thú vị khi tự hỏi liệu Tòa án Tối cao hiện nay có áp dụng cách diễn giải nguyên bản Hiến pháp để nói rằng: ‘Năm 1790 việc đó được phép, vậy thì có vấn đề gì?’ hay không”, ông Fidell nói.
Jonathan Lurie, tác giả và nhà sử học chuyên nghiên cứu về tư pháp quân sự, cho rằng không có lý do thuyết phục nào để biến vụ hành quyết thành sự kiện công khai.
“Làm như vậy để làm gì? Ai lại muốn xem cảnh đó?”, ông Lurie đặt câu hỏi.
Theo Trung tâm Thông tin về Án tử hình, ít nhất 5 bang của Mỹ có quy định cho phép xử bắn. Năm 2025, bang South Carolina đã thực hiện vụ xử bắn đầu tiên tại Mỹ sau 15 năm.
Xử bắn là một trong số các hình thức hành quyết mà chính quyền Tổng thống Trump gần đây bổ sung vào danh sách phương pháp được phép áp dụng đối với những tội liên bang nghiêm trọng nhất. Các phương pháp khác gồm tử hình bằng điện và gây ngạt bằng khí độc.
Danh sách phương pháp hành quyết liên bang được mở rộng một phần do ngày càng khó tìm nguồn cung thuốc dùng cho tiêm thuốc độc. Hình thức này cũng từng gặp trục trặc trong quá trình thực hiện.
Tuần trước, kế hoạch của bang Tennessee nhằm hành quyết một phụ nữ lần đầu tiên sau hơn 200 năm đã thất bại khi nhân viên nhà tù không thể thực hiện đúng quy trình tiêm thuốc độc. Nữ tử tù Christa Pike vẫn sống sót nhưng phải nhập viện.
Các luật sư của Pike cho biết hôm thứ Tư rằng thân chủ của họ đã tỉnh lại trong bệnh viện trong trạng thái “giận dữ và hoang mang”. Theo họ, Pike vẫn trong tình trạng sức khỏe rất yếu và bị còng vào giường bệnh.
Theo Reuters
