Việc Washington bất ngờ rút ngắn cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield (UFS) có thể khiến kế hoạch của Seoul nhằm giành lại quyền kiểm soát quân sự thời chiến từ Mỹ đối mặt thêm nhiều trở ngại.
Động thái này diễn ra sau khi Mỹ hủy kế hoạch tiến hành giai đoạn hai của cuộc tập trận, vốn bao gồm kịch bản phản công vào lãnh thổ Triều Tiên và bao vây thủ đô Bình Nhưỡng.
Các chuyên gia quốc phòng cảnh báo việc thu hẹp UFS có thể làm suy yếu thế răn đe của liên minh Mỹ - Hàn vào thời điểm nhạy cảm, trong khi Seoul đang tìm cách tăng cường khả năng tự chủ trong việc đảm bảo an ninh trên bán đảo Triều Tiên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18/8 yêu cầu Lầu Năm Góc “cắt giảm đáng kể” các cuộc tập trận mà ông cho là tốn kém. Ông đồng thời gọi hoạt động này là tín hiệu “hoàn toàn không phù hợp và mang tính thù địch” đối với Triều Tiên, đồng thời viện dẫn “mối quan hệ rất tốt” với nhà lãnh đạo Kim Jong-un.
Ban đầu, UFS dự kiến diễn ra đến ngày 27/8. Giai đoạn hai được cho là sẽ mô phỏng một chiến dịch phản công nhằm vào Triều Tiên, trong đó có kịch bản bao vây thủ đô Bình Nhưỡng.
Tuy nhiên, cuộc tập trận sẽ kết thúc vào ngày 21/8. Đây được xem là lần đầu tiên một cuộc tập trận cấp chiến trường quy mô lớn giữa Mỹ và Hàn Quốc bị rút ngắn hoặc thu hẹp ngay sau khi đã bắt đầu.
Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc xác nhận thay đổi này hôm 20/8, cho biết hai nước sẽ thảo luận và triển khai các biện pháp khác nhau nhằm đạt mục tiêu của UFS và duy trì thế trận phòng thủ chung vững chắc.
UFS thường bao gồm các cuộc mô phỏng trên máy tính kết hợp huấn luyện thực địa, với sự tham gia của binh sĩ, phương tiện và trang thiết bị quân sự.
Chi tiết chính xác về những nội dung bị cắt giảm vẫn đang được hai bên thảo luận.
Khi được hỏi liệu giai đoạn hai, trong đó có kịch bản phản công, có bị hủy hay không, Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc Ahn Gyu-back nói rằng “mọi việc dường như đang đi theo hướng đó”.
"Thách thức chưa từng có"
Các chuyên gia cảnh báo việc hủy hoặc thu hẹp cuộc tập trận có thể gửi tín hiệu không mong muốn tới Bình Nhưỡng, đồng thời làm chậm nỗ lực của Seoul trong việc phát triển năng lực quân sự độc lập, bao gồm kế hoạch xây dựng tàu ngầm hạt nhân với sự hỗ trợ của Mỹ và giành lại quyền chỉ huy tác chiến thời chiến.
Mỹ nắm quyền chỉ huy tác chiến thời chiến đối với quân đội Hàn Quốc từ khi Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ năm 1950. Quyền chỉ huy thời bình được trao lại cho Seoul vào năm 1994, nhưng một tướng Mỹ vẫn giữ quyền chỉ huy tác chiến thời chiến với tư cách người đứng đầu Bộ Tư lệnh Các lực lượng liên quân Mỹ - Hàn.
“Việc thu hẹp cuộc tập trận này tạo ra một thách thức chưa từng có đối với liên minh Mỹ - Hàn Quốc”, Doo Jin-ho, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Á-Âu thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc gia Hàn Quốc, nhận định.
Động thái của Washington diễn ra ngay sau những chỉ trích của ông Trump đối với việc Seoul từ chối hỗ trợ vật chất cho cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran.
Theo ông Doo, quyết định này có thể “làm chậm quá trình xác định thời điểm chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến thời chiến”.
Trước đó, Mỹ và Hàn Quốc đã nhất trí tiến hành một cuộc đánh giá năng lực tác chiến quy mô lớn trong khuôn khổ cuộc tập trận năm nay, nhằm kiểm tra mức độ sẵn sàng của quân đội Hàn Quốc trước khi tiếp nhận lại quyền chỉ huy. Kết quả dự kiến được công bố vào tháng 11.
“Ngoài vấn đề chuyển giao quyền chỉ huy thời chiến, việc này còn có thể làm suy yếu thế trận phòng thủ chung khi tần suất triển khai các khí tài chiến lược của Mỹ tới Hàn Quốc trong tương lai giảm xuống”, ông Doo nói.
Ông cũng cảnh báo động thái này có thể làm suy yếu vai trò trung tâm của Hàn Quốc trong nỗ lực thúc đẩy đối thoại và cải thiện quan hệ với Triều Tiên.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung từng nói ông Trump nên đóng vai trò “người kiến tạo hòa bình” trong các cuộc đàm phán với Triều Tiên, còn Seoul sẽ đóng vai trò “điều phối nhịp độ”, thúc đẩy nối lại đối thoại và giảm căng thẳng trên bán đảo.
Ông Lee cũng đặt mục tiêu giành lại quyền chỉ huy tác chiến thời chiến từ Mỹ trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2030.
Một số chuyên gia cho rằng việc thu hẹp UFS năm nay có thể tạo tiền lệ, trở thành một chuẩn mực mới để xác định quy mô và thành phần của các cuộc tập trận Mỹ - Hàn trong tương lai.
Đồng thời, xuất hiện lo ngại ông Trump có thể gắn vấn đề tập trận với những bất đồng song phương khác, trong đó có các khoản đầu tư của Hàn Quốc vào Mỹ, qua đó thúc đẩy điều mà một số chuyên gia gọi là xu hướng “kinh tế hóa an ninh”.
Shin Jong-woo, Tổng Thư ký Diễn đàn Quốc phòng và An ninh Hàn Quốc, cho rằng quyết định của ông Trump nhiều khả năng liên quan đến việc Seoul không tham gia cuộc chiến Iran.
“Ông Trump có lẽ kỳ vọng Hàn Quốc, với tư cách đồng minh, sẽ đóng một vai trò nhất định trong cuộc chiến tại Iran và vấn đề eo biển Hormuz”, ông Shin nói.
Theo ông, do Trump nhìn nhận các liên minh dưới góc độ mang tính giao dịch, không thể loại trừ khả năng vấn đề tập trận sẽ được gắn với những vấn đề an ninh và kinh tế khác.
Yoo Ji-hoon, nghiên cứu viên tại Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc, kêu gọi Mỹ và Hàn Quốc duy trì một thế trận phòng thủ chung đáng tin cậy, đồng thời mô tả các cuộc tập trận là “cơ chế thể hiện năng lực răn đe và sức bền của liên minh”.
“Điều quan trọng là điều chỉnh quy mô mà không làm suy yếu mục đích cốt lõi của các cuộc tập trận”, ông nói.
Một số ý kiến cho rằng Trump thu hẹp UFS nhằm mở đường cho một cuộc gặp thượng đỉnh khác với Kim Jong-un. Tuy nhiên, Giáo sư Yang Moo-jin thuộc Đại học Nghiên cứu Triều Tiên nhận định một cuộc gặp như vậy nhiều khả năng chỉ “kết thúc bằng màn trình diễn chính trị”, trong bối cảnh Bình Nhưỡng tiếp tục bác bỏ yêu cầu phi hạt nhân hóa và đòi được công nhận là quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Đây là một hình ảnh rất tệ trên mọi phương diện”, Jenny Town, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Stimson ở Mỹ, nhận xét.
Bà đặt câu hỏi liệu các đồng minh khác của Washington sẽ nhìn nhận động thái này như thế nào khi Mỹ công khai thu hẹp cam kết quân sự với một đồng minh chủ chốt ở Đông Bắc Á.
Theo SCMP, AFP
