Giữa tiếng súng, nạn đói và những đoàn người tháo chạy khỏi bom đạn, Sudan vẫn chứng kiến một nghịch lý đau lòng: cứ mỗi phút lại có 3 em bé chào đời. Khi cuộc nội chiến bước sang năm thứ ba, hàng triệu trẻ sơ sinh đang bắt đầu cuộc đời trong một trong những thảm họa nhân đạo tồi tệ nhất thế giới hiện nay.
Cảnh báo mới được tổ chức Save the Children đưa ra cho thấy chiến tranh không chỉ cướp đi mạng sống và mái nhà của người dân Sudan, mà còn đẩy cả một thế hệ mới sinh vào vòng xoáy thiếu ăn, bệnh tật và bất ổn ngay từ giây phút đầu tiên cất tiếng khóc chào đời.
Sự sống nảy mầm giữa chiến tranh
Theo ước tính của tổ chức này, kể từ khi xung đột bùng phát vào tháng 4/2023, hàng triệu trẻ em đã được sinh ra tại Sudan trong bối cảnh hệ thống y tế gần như sụp đổ, nguồn lương thực khan hiếm và nhiều khu vực liên tục bị bao vây hoặc giao tranh.
Con số “3 em bé mỗi phút” không chỉ là một thống kê gây sốc. Nó phản ánh thực tế rằng dù chiến tranh có khốc liệt đến đâu, cuộc sống vẫn tiếp diễn – nhưng là một cuộc sống đầy rủi ro.
Nhiều bà mẹ phải sinh con trong các trại tị nạn, trong những căn nhà đổ nát hoặc trên đường chạy nạn. Không ít ca sinh diễn ra mà không có bác sĩ, không thuốc men, không điện, thậm chí không có nước sạch.
Đối với hàng triệu gia đình Sudan, việc một đứa trẻ chào đời đáng lẽ là niềm vui lớn nhất, nhưng giờ đây lại đi kèm nỗi lo sống còn: lấy gì để nuôi con, chữa bệnh ở đâu, và ngày mai có còn an toàn hay không.
Hệ thống y tế bị tàn phá nghiêm trọng
Sudan từng có một hệ thống y tế vốn đã mong manh, nhưng chiến tranh khiến nhiều bệnh viện bị phá hủy, cướp bóc hoặc buộc phải đóng cửa. Nhiều cơ sở còn hoạt động thì thiếu nhân viên, thiếu nhiên liệu, thiếu thiết bị y tế cơ bản.
Tại nhiều địa phương, phụ nữ mang thai gần như không thể tiếp cận dịch vụ khám thai định kỳ hay chăm sóc sản khoa. Các ca sinh non, suy dinh dưỡng ở trẻ sơ sinh, nhiễm trùng sau sinh và tử vong mẹ - con gia tăng đáng kể.
Các tổ chức cứu trợ quốc tế cảnh báo rằng hàng trăm nghìn trẻ sơ sinh tại Sudan đang đối mặt nguy cơ tử vong vì những nguyên nhân có thể phòng tránh được, từ mất nước, viêm phổi cho tới tiêu chảy và suy dinh dưỡng cấp tính.
Trong chiến tranh, cái chết không chỉ đến từ bom đạn. Nó còn đến từ sự thiếu vắng những điều tối thiểu nhất để duy trì sự sống.
Một thế hệ lớn lên giữa đói nghèo và bạo lực
Điều đáng lo ngại hơn là những đứa trẻ sinh ra hôm nay nhiều khả năng sẽ lớn lên trong môi trường thiếu giáo dục, thiếu chăm sóc y tế và thường trực bất ổn.
Liên Hợp Quốc nhiều lần cảnh báo Sudan đang là tâm điểm của cuộc khủng hoảng di cư và nạn đói lớn nhất thế giới. Hàng triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa. Nhiều khu vực rơi vào tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng.
Với trẻ em, hậu quả của chiến tranh không chỉ là thiếu ăn trong hiện tại. Suy dinh dưỡng kéo dài có thể ảnh hưởng vĩnh viễn đến thể chất và trí não. Việc không được đi học đúng tuổi làm gia tăng nguy cơ thất học, lao động sớm, tảo hôn hoặc bị lôi kéo vào các nhóm vũ trang.
Nói cách khác, chiến tranh hôm nay có thể để lại cái giá kéo dài hàng thập kỷ.
Sudan – cuộc khủng hoảng bị lãng quên?
Trong khi thế giới dõi theo các điểm nóng như Ukraine hay Trung Đông, thảm kịch tại Sudan thường xuất hiện ít hơn trên các trang nhất quốc tế. Nhưng về quy mô nhân đạo, đây là một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất hiện nay.
Xung đột giữa quân đội Sudan và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) đã khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng, hàng triệu người phải sơ tán và phá hủy nhiều thành phố lớn. Các nỗ lực hòa giải nhiều lần được thúc đẩy nhưng chưa tạo ra bước ngoặt rõ rệt.
Trong khoảng trống đó, những người dễ tổn thương nhất – phụ nữ và trẻ em – tiếp tục phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.
Khi tiếng khóc trẻ sơ sinh vang lên giữa đạn pháo
Mỗi em bé sinh ra là biểu tượng của hy vọng. Nhưng tại Sudan, hy vọng ấy đang phải chen chúc giữa khói lửa, đói khát và bất định.
Con số 3 em bé mỗi phút nhắc thế giới rằng chiến tranh không chỉ được đo bằng số tên lửa phóng đi hay số thành phố bị phá hủy. Nó còn được đo bằng số phận của những đứa trẻ vừa mở mắt đã đối diện một tương lai đầy giông bão.
Và nếu hòa bình tiếp tục bị trì hoãn, cả một thế hệ có thể sẽ lớn lên mà chưa từng biết thế nào là một tuổi thơ bình yên.
Theo AJ, STC
