Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam và Nhật Bản đang trải qua một chương mới đầy sinh động và mang tính định hình tương lai. Những văn kiện hợp tác vừa được ký kết, đặc biệt là tuyên bố tầm nhìn chung và các thỏa thuận chiến lược về công nghệ vũ trụ, trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn cùng công nghệ y học, không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho hai nền kinh tế, mà còn phản ánh một tư duy chiến lược mang tầm vóc thời đại.
Trong bối cảnh thế giới đang biến động sâu sắc dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thông điệp của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc hai nước cần cùng nhau sáng tạo những công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và đẩy mạnh chuyển đổi số chính là chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai, khẳng định một tinh thần bình đẳng, đồng hành và cùng thịnh vượng.
Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Takaichi. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN.
Nhìn lại chiều dài lịch sử quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản, sự gắn kết giữa hai dân tộc luôn được vun đắp bằng tình cảm chân thành, sự tin cậy chính trị cao độ và nền tảng giao lưu văn hóa sâu sắc. Nhật Bản từ lâu đã là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, nhà cung cấp ODA lớn nhất, nhà đầu tư chiến lược trong nhiều dự án hạ tầng trọng điểm và là người bạn đồng hành tin cậy trong hành trình phát triển đất nước.
Tuy nhiên, nếu như trước đây, hợp tác song phương chủ yếu dựa trên mô hình bổ trợ truyền thống, nơi Nhật Bản cung cấp vốn, công nghệ, quản trị và Việt Nam cung cấp lao động, thị trường, thì nay, mô hình đó đã bước sang một chất xúc tác hoàn toàn mới. Đó là sự chuyển dịch từ hợp tác sang đồng sáng tạo.
Việc Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu hai nước cùng nhau sáng tạo những công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số mang một ý nghĩa triết lý sâu sắc.
Trong kỷ nguyên số hóa, khoảng cách giữa các quốc gia không còn đo lường bằng tài nguyên thiên nhiên hay quy mô dân số truyền thống, mà được định hình bởi năng lực làm chủ công nghệ, tốc độ đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với nền kinh tế tri thức.
Nhật Bản sở hữu tiềm lực khoa học công nghệ tối tân, hệ thống nghiên cứu phát triển hàng đầu thế giới và bề dày kinh nghiệm trong quản trị công nghệ. Trong khi đó, Việt Nam có một lực lượng lao động trẻ, tư duy nhạy bén, khát vọng vươn lên mãnh liệt và một thị trường nội địa đang chuyển mình mạnh mẽ với tốc độ số hóa thuộc hàng nhanh nhất khu vực. Sự kết hợp giữa năng lực công nghệ đỉnh cao của Nhật Bản và sức sống sáng tạo mãnh liệt của Việt Nam tạo nên một không gian bổ sung hoàn hảo, nơi hai bên không chỉ là đối tác thương mại, mà là những người đồng sáng tạo trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Những lĩnh vực được định hình trong tầm nhìn hợp tác mới, từ công nghệ vũ trụ, trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn đến công nghệ y học, chính là những mạch máu của nền kinh tế tương lai. Chất bán dẫn và vi mạch, chẳng hạn, không chỉ là nền tảng của công nghiệp điện tử mà còn là hạ tầng thiết yếu cho an ninh quốc gia và chủ quyền số. Khi Việt Nam đang quyết tâm xây dựng hệ sinh thái bán dẫn để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, sự hỗ trợ, chuyển giao tri thức và hợp tác nghiên cứu từ các tập đoàn, viện nghiên cứu Nhật Bản sẽ đóng vai trò bệ phóng quan trọng.
Tương tự, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số không còn là những khái niệm xa vời mà đã trở thành động lực cốt lõi để nâng cao năng suất quốc gia, tối ưu hóa quản trị công, cải cách hành chính và kiến tạo một xã hội thông minh, minh bạch, hiệu quả. Việc hai nước cùng nhau nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các giải pháp trí tuệ nhân tạo không chỉ giải quyết các bài toán phát triển nội tại của mỗi quốc gia, mà còn đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.
Hơn thế nữa, tinh thần cùng nhau sáng tạo còn mang một thông điệp mạnh mẽ về sự tôn trọng lẫn nhau và tầm nhìn bình đẳng trong quan hệ quốc tế. Trong một thế giới đầy rẫy những bất định và cạnh tranh chiến lược gay gắt, việc hai nước châu Á có sự tương đồng về văn hóa, chia sẻ nhiều giá trị chung và có chung tầm nhìn về một trật tự quốc tế hòa bình, luật lệ, cùng nhau nắm tay bước vào biên giới công nghệ mới là một minh chứng sống động cho thấy sức mạnh của sự hợp tác chân thành.
Người Việt Nam và người Nhật Bản đều có điểm chung là ý chí kiên cường, tinh thần vượt khó và khát vọng vươn lên đỉnh cao. Khi tinh thần ấy được thắp sáng trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, những giới hạn về địa lý hay quy mô kinh tế sẽ bị xóa nhòa, nhường chỗ cho những giá trị vượt trội do trí tuệ và sự đồng lòng tạo nên.
Để tầm nhìn chiến lược này hiện thực hóa thành những thành quả đong đếm được, chặng đường phía trước đòi hỏi sự quyết tâm cao độ từ cả hai Chính phủ, các cơ quan hoạch định chính sách, cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ trí thức, chuyên gia công nghệ của hai nước.
Cần thiết phải xây dựng những thể chế thông thoáng, những cơ chế hợp tác linh hoạt, các quỹ đầu tư mạo hiểm chung cho nghiên cứu phát triển, cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các kỹ sư, nhà khoa học trẻ của Việt Nam và Nhật Bản có không gian làm việc, thử nghiệm và sáng tạo không giới hạn. Các trường đại học, viện nghiên cứu của hai nước cần được kết nối chặt chẽ hơn nữa trong các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là trong các lĩnh vực mũi nhọn như AI, bán dẫn và công nghệ y học. Khi tri thức được chia sẻ và khát vọng được đồng điệu, nguồn lực lớn nhất sẽ được khơi thông.
Quan hệ Việt Nam và Nhật Bản đang đứng trước cơ hội lịch sử để chuyển hóa tầm nhìn chiến lược thành những kỳ tích phát triển mới. Sự gắn kết bền chặt giữa quá khứ tin cậy, hiện tại gắn bó và tương lai đồng sáng tạo chính là bảo chứng vững chắc cho một mối quan hệ kiểu mẫu, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, vì sự thịnh vượng chung của khu vực châu Á và thế giới.
Với tư duy đổi mới, hành động quyết liệt và tinh thần cùng nhau sáng tạo, chúng ta có đầy đủ cơ sở để tin tưởng rằng, những giấc mơ công nghệ lớn lao hôm nay sẽ trở thành hiện thực ngày mai, đưa hai nước tiến xa hơn trên con đường phát triển hùng cường và thịnh vượng.
