Nếu được triển khai đúng kế hoạch, hệ thống này có thể giúp quân đội Nga phát hiện, bám bắt và tấn công các mục tiêu cơ động sâu trong lãnh thổ Ukraine. Tuy nhiên, những khó khăn về sản xuất và sự phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc đang đặt ra dấu hỏi lớn về tiến độ dự án.
Nga đang khẩn trương nghiên cứu và triển khai mạng thông tin liên lạc vệ tinh quỹ đạo thấp mang tên Rassvet, được xem là phiên bản Starlink của nước này. Các chuyên gia quân sự cảnh báo, nếu hệ thống đi vào hoạt động sớm nhất từ năm tới, năng lực tấn công các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Ukraine của Moscow có thể được cải thiện đáng kể.
Theo Financial Times, Rassvet sẽ giúp quân đội Nga truyền dữ liệu theo thời gian thực trên khoảng cách xa, điều khiển UAV thuận lợi hơn và tấn công các mục tiêu đang di chuyển. Nhờ đó, các đòn tập kích của Nga có thể đạt hiệu quả và độ chính xác cao hơn. Cơ quan tình báo quân sự Ukraine còn cảnh báo hệ thống này có thể hỗ trợ xác định tọa độ mục tiêu cho các tổ hợp tên lửa.
Ông Oleksandr Danylyuk, cựu cố vấn Bộ Quốc phòng và cơ quan tình báo Ukraine, hiện là Giám đốc Trung tâm cải cách quốc phòng (CDR), nhận định mối nguy lớn nhất của Rassvet là khả năng biến những chiếc UAV tương đối rẻ tiền thành vũ khí tinh vi hơn.
Theo ông Danylyuk, nhờ kết nối vệ tinh, UAV Nga có thể bay sâu vào lãnh thổ Ukraine để nhận diện, theo dõi và tấn công các mục tiêu cơ động. Trong bối cảnh Nga đang nhanh chóng mở rộng sản xuất UAV, năng lực này có thể nâng cao đáng kể hiệu suất tác chiến của quân đội Nga, đồng thời gây thêm sức ép lên khả năng bảo vệ các cơ sở hạ tầng quân sự và dân sự trọng yếu của Ukraine.
Ông Rob Lee, chuyên gia quân sự thuộc Viện Nghiên cứu chính sách đối ngoại có trụ sở tại Kiev, cho rằng Rassvet có thể hỗ trợ UAV hoạt động tại mọi khu vực nằm trong vùng phủ sóng vệ tinh. Điều đó đồng nghĩa hệ thống cũng có nguy cơ bị sử dụng cho các hoạt động khủng bố hoặc phá hoại, tạo thêm rủi ro an ninh đối với châu Âu.
Trong cuộc xung đột Nga – Ukraine, quân đội Ukraine từng dựa vào mạng vệ tinh Starlink của Elon Musk để duy trì liên lạc, vượt qua các biện pháp gây nhiễu điện tử truyền thống và hỗ trợ những chiến dịch tập kích sâu vào lãnh thổ Nga cũng như các khu vực do Nga kiểm soát. Nếu Rassvet được hoàn thiện, quân đội Nga sẽ có một năng lực tương tự để tăng cường hoạt động tác chiến bằng UAV.
Từ mạng Internet dân sự đến nhu cầu quân sự cấp bách
Rassvet là sản phẩm tổng hợp của 49 doanh nghiệp đứng sau; trong đó Bureau 1440: Phát triển vệ tinh, thiết bị đầu cuối, hạ tầng mặt đất và vận hành mạng; Tập đoàn công nghệ X Holding: Cung cấp nguồn lực và các cấu phần kỹ thuật; Roscosmos: Hỗ trợ tên lửa phóng, cơ sở phóng và đưa vệ tinh lên quỹ đạo; VTB Bank: Một trong những nhà đầu tư tài chính chính của dự án.
Dự án Rassvet được khởi động từ năm 2020 với tên gọi MegaFon 1440, từ sáng kiến của nhà mạng MegaFon, mục đích ban đầu nhằm cung cấp dịch vụ Internet băng rộng cho những khu vực hẻo lánh của Nga. Đây là dự án do doanh nghiệp tư nhân Bureau 1440 dẫn dắt, nhưng dựa đáng kể vào hạ tầng vũ trụ và sự hỗ trợ của nhà nước Nga.
Tuy nhiên, những bất cập nghiêm trọng về thông tin liên lạc bộc lộ trong giai đoạn đầu “Chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine đã khiến Nga nhận ra sự cấp thiết của một mạng vệ tinh độc lập. Đặc biệt, đầu năm 2026, sau khi SpaceX chặn hoàn toàn các thiết bị đầu cuối Starlink chưa đăng ký bị quân đội Nga sử dụng trái phép, nhu cầu tìm kiếm giải pháp thay thế của Nga càng trở nên cấp bách.
Ngày 23/3/2026, lô 16 vệ tinh Rassvet đầu tiên đã được tên lửa Soyuz-2.1b đưa lên quỹ đạo, đánh dấu bước chuyển từ thử nghiệm sang triển khai mạng lưới.
Cục tình báo quân sự Ukraine tiết lộ với tạp chí quốc phòng Janes rằng Nga từng tiến hành thử nghiệm hệ thống Rassvet trên không phận Ukraine trong nhiều giờ vào cuối tháng 7 vừa qua.
Theo ước tính của các chuyên gia quân sự, hiện Rassvet mới có thể cung cấp tối đa khoảng ba giờ kết nối mỗi ngày. Mỗi phiên kết nối liên tục chỉ kéo dài khoảng 50 phút. Với những giới hạn này, hệ thống vẫn chưa đủ khả năng đáp ứng yêu cầu tác chiến cường độ cao tại tiền tuyến.
Chậm tiến độ, phụ thuộc công nghệ Trung Quốc
Dù một số cuộc thử nghiệm kết nối đã đạt kết quả tích cực, Rassvet vẫn đối mặt với những trở ngại lớn về tiến độ sản xuất và mức độ phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc.
Tính đến nay, công ty hàng không vũ trụ tư nhân Bureau 1440 của Nga đã phóng 32 vệ tinh sản xuất hàng loạt, trong đó có hai vệ tinh bị mất. Mục tiêu triển khai hơn 250 vệ tinh trước năm 2027 vì thế được đánh giá là gần như không thể thực hiện.
Ông Pavel Luzin, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Phân tích Chính sách châu Âu (CEPA), tỏ ra hoài nghi về khả năng Rassvet sớm đạt trạng thái vận hành toàn diện.
Theo ông, để hoàn thành mục tiêu đề ra, Nga vẫn cần thực hiện ít nhất 16-17 lần phóng tên lửa nữa. Khả năng hoàn tất mạng lưới vệ tinh trước cuối năm 2027 là không cao.
Như vậy, dù Rassvet có tiềm năng trở thành một công cụ quan trọng giúp Nga tăng cường năng lực tác chiến bằng UAV, giữa các cuộc thử nghiệm ban đầu và khả năng triển khai một mạng vệ tinh đủ lớn, ổn định vẫn còn khoảng cách đáng kể.
Theo Worldjournal
