Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 1/5 cho biết ông không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran về các cuộc đàm phán liên quan đến cuộc chiến Iran, trong khi Ngoại trưởng Iran nói rằng Tehran sẵn sàng theo đuổi con đường ngoại giao nếu Mỹ thay đổi cách tiếp cận.
Những phát biểu của ông Trump cho thấy tình trạng bế tắc trong cuộc chiến kéo dài 2 tháng này nhiều khả năng sẽ tiếp diễn, ngay cả khi ông đang tìm cách chấm dứt một cuộc xung đột vốn không được lòng người dân Mỹ.
Trong khi đó, quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh truyền thống tiếp tục căng thẳng vì vấn đề Iran, khi Washington thông báo sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức. Ông Trump trước đó đã đe dọa cắt giảm lực lượng do bất đồng với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, người hôm đầu tuần này nói rằng Iran đang “làm bẽ mặt” Mỹ và Washington thiếu chiến lược thoát khỏi xung đột.
Một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, giấu tên, cho rằng các phát biểu gần đây từ phía Đức là “không phù hợp và không hữu ích”.
“Tổng thống phản ứng là hoàn toàn chính đáng trước những nhận xét phản tác dụng này,” quan chức nói.
Dù Mỹ và Iran đã tạm ngừng giao tranh kể từ lệnh ngừng bắn ngày 8/4, hai nước vẫn bất đồng về nhiều vấn đề, bao gồm tham vọng hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Hai bên cũng chưa đạt được thỏa thuận về cuộc gặp tiếp theo sau hội nghị ngắn giữa các quan chức cấp cao tại Islamabad tháng trước.
Hiện chưa rõ Iran đã đề xuất những gì trong kế hoạch mới, nhưng Bộ Ngoại giao nước này đã cảnh báo không nên kỳ vọng kết quả nhanh chóng.
“Họ muốn đạt thỏa thuận, nhưng… tôi không hài lòng với điều đó,” ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng, đồng thời cho rằng giới lãnh đạo Iran đang “rất rời rạc” và bị chia thành hai hoặc ba nhóm.
“Họ đang yêu cầu những điều mà tôi không thể chấp nhận,” ông nói, đồng thời cho biết các cuộc đàm phán qua điện thoại vẫn đang tiếp diễn.
Sau đó cùng ngày, trong một bài phát biểu tại Florida, ông Trump nhấn mạnh Mỹ sẽ không chấm dứt đối đầu với Iran sớm chỉ để “ba năm nữa lại gặp vấn đề tương tự”.
Ông Trump cũng khẳng định Iran sẽ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Đồng thời, ông chịu áp lực phải phá vỡ quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz – nơi đang làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Giá dầu thế giới đã giảm nhẹ vào thứ Sáu sau thông tin về đề xuất của Iran, sau khi đạt mức cao nhất trong bốn năm vào hôm trước. Giá dầu Brent giảm 1% xuống khoảng 109 USD/thùng.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết nước này sẵn sàng theo đuổi ngoại giao nếu Mỹ thay đổi cái mà ông gọi là “cách tiếp cận quá mức, ngôn từ đe dọa và các hành động khiêu khích”.
Tuy nhiên, ông Araqchi cũng viết trên Telegram rằng “lực lượng vũ trang Iran vẫn sẵn sàng bảo vệ đất nước trước mọi mối đe dọa”.
Hai nguồn tin cấp cao của Iran nói với Reuters rằng Tehran đã kích hoạt hệ thống phòng không và chuẩn bị phản ứng quy mô lớn nếu bị tấn công, sau khi đánh giá có thể xảy ra một đợt tấn công ngắn nhưng dữ dội từ Mỹ, có thể tiếp nối bằng đòn đánh từ Israel.
Các báo cáo về kế hoạch tấn công mới
Trong một diễn biến riêng, ông Trump nói với các lãnh đạo Quốc hội rằng ông không cần sự cho phép của họ để kéo dài cuộc chiến vượt quá hạn chót pháp lý vào thứ Sáu, vì theo ông, lệnh ngừng bắn đã “chấm dứt các hành động thù địch”.
“Chúng ta có muốn tấn công họ dữ dội để kết thúc mọi thứ mãi mãi không? Hay chúng ta muốn cố gắng đạt được một thỏa thuận?” ông Trump nói khi được hỏi về các lựa chọn.
Ông cũng cho biết “trên phương diện nhân đạo”, ông không ưu tiên phương án quân sự.
Cuộc chiến, bắt đầu bằng các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28/2, đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng. Việc phong tỏa eo biển Hormuz cũng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu.
Hải quân Mỹ đang phong tỏa xuất khẩu dầu thô của Iran. Tính đến chiều thứ Sáu, đã có 45 tàu thương mại bị chặn lại, theo quân đội Mỹ.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết bất kỳ đơn vị vận tải nào trả phí cho Iran để đi qua eo biển – kể cả các khoản quyên góp từ thiện cho tổ chức như Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran – đều có nguy cơ bị trừng phạt.
Iran kêu gọi tiêu dùng nội địa
Cuộc chiến đã làm trầm trọng thêm khó khăn kinh tế của Iran, nhưng nước này dường như vẫn có thể cầm cự trong thế đối đầu hiện tại, bất chấp lệnh phong tỏa của Mỹ khiến xuất khẩu năng lượng bị hạn chế.
Trong một thông điệp bằng văn bản, Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei kêu gọi các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi chiến tranh cố gắng tránh sa thải nhân công, theo truyền thông Iran.
Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc, ông Fu Cong, cho biết việc duy trì lệnh ngừng bắn là nhu cầu cấp thiết và eo biển Hormuz cần được mở lại càng sớm càng tốt.
Ông nói thêm rằng eo biển này chắc chắn sẽ là một trong những vấn đề trọng tâm trong các cuộc trao đổi giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và ông Trump nếu tuyến đường này vẫn bị đóng khi ông Trump dự kiến thăm Bắc Kinh trong tháng này.
Theo Reuters
