Bộ Quốc phòng Mỹ mới đây cho biết Hải quân Mỹ đã ký hợp đồng với một công ty trí tuệ nhân tạo (AI) để mua các dịch vụ liên quan đến học máy. Theo Reuters, quân đội Mỹ dự định tận dụng công nghệ AI của công ty này để nâng cao năng lực phát hiện, rà phá thủy lôi, trong đó có ứng dụng tại eo biển Hormuz.
Theo thông tin do Bộ Quốc phòng Mỹ công bố, Bộ Tư lệnh Hệ thống Tác chiến Thông tin Hải quân Mỹ (NAVWAR) gần đây đã ký hợp đồng với công ty AI Domino Data Lab có trụ sở tại San Francisco. Hợp đồng này thuộc Project AMMO (Accelerated Machine Learning for Maritime Operations) là một chương trình của Hải quân Mỹ nhằm đưa trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy vào tác chiến trên biển, đặc biệt là các nhiệm vụ như phát hiện thủy lôi, giám sát và xử lý dữ liệu cảm biến. Mục tiêu là ứng dụng AI để phát hiện và rà phá thủy lôi nhanh hơn; trọng tâm triển khai tại Eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược toàn cầu. Hợp đồng này có giá trị gần 100 triệu USD (99,7 triệu USD).
Domino Data Lab cũng đăng lại trên trang web của mình bài viết liên quan của Reuters. Bài báo cho biết Hải quân Mỹ ký hợp đồng với công ty này nhằm sử dụng công nghệ AI để nâng cao hiệu quả rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Phần mềm của công ty có thể tích hợp dữ liệu từ nhiều loại cảm biến khác nhau, bao gồm sonar quét sườn và hệ thống hình ảnh trực quan, từ đó huấn luyện các hệ thống không người lái dưới nước nhận diện các loại thủy lôi mới trong thời gian ngắn hơn. Công nghệ này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể chu kỳ phân tích dữ liệu và cập nhật mô hình, nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong phát hiện thủy lôi, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nhân lực.
Ông Thomas Robinson, Giám đốc vận hành của Domino Data Lab, nói trong một cuộc phỏng vấn với Reuters: “Trước đây, rà phá thủy lôi là nhiệm vụ của các tàu chiến, nhưng giờ đây, công việc đó đang dần trở thành nhiệm vụ của AI. Hải quân đang chi tiền cho một nền tảng cho phép họ huấn luyện, quản trị và triển khai AI với tốc độ cần thiết trong những vùng biển tranh chấp, nơi có thể làm gián đoạn thương mại toàn cầu và đe dọa tính mạng thủy thủ”.
Hôm 1/5, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng thông báo đã đạt được thỏa thuận với nhiều công ty AI hàng đầu như SpaceX, OpenAI, Google và Nvidia, nhằm triển khai các công nghệ AI tiên tiến của họ vào mạng lưới mật của Bộ Quốc phòng, qua đó nâng cao năng lực tác chiến.
Eo biển Hormuz là “yết hầu năng lượng” của thế giới với khoảng 20–30% dầu mỏ toàn cầu đi qua đây. Do eo biển chỉ rộng khoảng 30–50 km, tàu phải đi theo luồng cố định nên rất dễ bị phong tỏa, nếu bị rải thủy lôi, giao thông hàng hải có thể tê liệt ngay lập tức; nói cách khác, chỉ cần trải thủy lôi là đủ gây khủng hoảng toàn cầu.
Thủy lôi lại là vũ khí nhỏ nhưng rất khó chịu. Chúng có các đặc điểm: Giá rẻ, chỉ vài nghìn đến vài chục nghìn USD/quả; khó phát hiện vì nằm dưới nước, có thể “ngủ” hàng tháng; hiện đã thông minh hơn trước, có thể nhận diện âm thanh, từ trường tàu.
Trong khi đó, rà phá thủy lôi theo cách truyền thống chậm, nguy hiểm và tốn kém, phải dùng tàu chuyên dụng, thợ lặn, hoặc robot, rất mất thời gian. Đây là cuộc đấu bất đối xứng rõ ràng: bên đặt chi phí rẻ, bên gỡ chi phí đắt.
Hợp đồng Lầu Năm Góc ký với Domino Data Lab cho thấy Mỹ đang chuyển sang “chiến tranh dữ liệu dưới nước”. Điểm mấu chốt là AI tổng hợp dữ liệu đa cảm biến (sonar, hình ảnh, tín hiệu); biết cách nhận diện mẫu thủy lôi mới nhanh hơn con người và cập nhật mô hình gần như theo thời gian thực.
Hệ quả là, từ “tìm từng quả” chuyển sang quét diện rộng thông minh; giảm phụ thuộc vào con người, ít rủi ro hơn; kết hợp với tàu không người lái và robot lặn tạo thành hệ sinh thái tự động. Nói đơn giản: Trước đây là “mò kim đáy biển”, giờ là “AI chỉ chỗ có kim”; săn thủy lôi “từng là việc của tàu chiến”, giờ đang trở thành “việc của AI”.
Việc Lầu Năm Góc hợp tác với các công ty công nghệ như OpenAI, Google, NVIDIA, SpaceX…cho thấy một xu hướng lớn: Chiến tranh tương lai sự kết hợp A với dữ liệu lớn và hệ thống không người lái; không chỉ trên không (UAV, drone), không gian mạng, vệ tinh mà giờ lan xuống dưới biển (UUV)
Nhìn rộng hơn, đây không chỉ là chuyện rà phá thủy lôi, mà là dấu hiệu cho thấy AI đang trở thành “vũ khí nền tảng” giống như radar hay GPS trước đây.
Theo Sina, Reuters
