Khẩn trương cứu chữa, truy tìm nguyên nhân
Tối 14/2, Cục An toàn thực phẩm (ATTP) Bộ Y tế có văn bản gửi Sở Y tế TP Đà Nẵng về việc xử lý vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm do độc tố Botulinum.
Theo ông Chu Quốc Thịnh, Q. Cục trưởng Cục ATTP, thông tin ban đầu cho biết một bệnh nhân phải nhập viện sau khi ăn bữa cơm có món cá ủ chua tại thôn 3, xã Phước Chánh, TP Đà Nẵng.
Người bệnh xuất hiện các triệu chứng nặng như nhìn mờ, đồng tử hai bên giãn không đáp ứng ánh sáng, đau thượng vị, buồn nôn. Hiện bệnh nhân đang được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam.
Trước nguy cơ liên quan đến vi khuẩn Clostridium Botulinum – tác nhân có thể gây liệt cơ, suy hô hấp và đe dọa tính mạng, Cục ATTP yêu cầu Sở Y tế Đà Nẵng chỉ đạo bệnh viện tập trung tối đa nguồn lực điều trị, không để ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh. Trong trường hợp cần thiết, phải tổ chức hội chẩn liên viện, kết nối bệnh viện tuyến trên để được hỗ trợ chuyên môn kịp thời.
Song song điều trị, Trạm Y tế xã Phước Chánh được giao nhiệm vụ tiếp tục theo dõi sức khỏe những người ăn cùng bữa ăn. Khi phát hiện bất kỳ trường hợp nào có biểu hiện nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, phải sẵn sàng nhân lực, trang thiết bị để cấp cứu và xử trí kịp thời.
Đẩy mạnh truyền thông, siết kiểm tra dịp cao điểm
Cục ATTP nhấn mạnh yêu cầu tăng cường truyền thông, giáo dục kiến thức phòng chống ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn Clostridium Botulinum, đặc biệt với các thực phẩm truyền thống, lên men theo tập quán địa phương.
Người dân được khuyến cáo thực hiện ăn chín, uống chín; ưu tiên sử dụng thực phẩm mới chế biến, mới nấu chín; không tự đóng gói kín thực phẩm và để kéo dài trong điều kiện không đông đá.
Với các thực phẩm lên men, che đậy kín theo cách truyền thống như dưa muối, măng, cà muối… cần bảo đảm đủ độ chua, mặn; khi thực phẩm hết chua thì không nên sử dụng.
Bên cạnh đó, Sở Y tế Đà Nẵng phải tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến nhỏ lẻ và các điểm bán thức ăn đường phố, bảo đảm thực phẩm lưu thông trên thị trường đáp ứng yêu cầu an toàn.
Cục ATTP đề nghị Sở Y tế Đà Nẵng khẩn trương điều tra nguyên nhân vụ việc, cập nhật diễn biến và báo cáo kết quả về Bộ. Việc xác định chính xác nguồn thực phẩm, điều kiện chế biến và bảo quản sẽ là căn cứ quan trọng để ngăn ngừa nguy cơ bùng phát thêm các ca bệnh tương tự trong cộng đồng.
Vụ việc xảy ra trong bối cảnh cao điểm bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ và Lễ hội Xuân 2026. Cục ATTP yêu cầu địa phương thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Thủ tướng và Bộ Y tế về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm.
Từng có nhiều vụ ngộ độc cá ủ chua
Đáng nói khi đây không phải lần đầu có tình trạng ngộ độc cá ủ chua. Trước đó, năm 2020, tại Quảng Nam, một gia đình phải nhập viện sau khi ăn cá chép muối ủ chua tự làm, với biểu hiện sụp mi, nói khó, yếu liệt tay chân và có người phải thở máy kéo dài; nguyên nhân được xác định liên quan đến độc tố botulinum hình thành trong quá trình ủ kín, nồng độ muối không đủ ức chế vi khuẩn.
Đến năm 2023, TP.HCM ghi nhận chùm ca ngộ độc nặng sau khi ăn cá ủ chua, mắm tự chế; nhiều bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy trong tình trạng liệt cơ tiến triển, suy hô hấp, buộc Bộ Y tế phải khẩn cấp nhập thuốc giải độc botulinum từ nước ngoài.
Gần đây nhất, năm 2024 tại Bình Dương, một gia đình ăn cá lóc ủ chua cũng xuất hiện các triệu chứng thần kinh điển hình như nhìn mờ, yếu cơ tăng dần và phải chuyển tuyến cấp cứu.
Điểm chung của các vụ việc là thực phẩm được ủ trong môi trường yếm khí, độ mặn và độ chua không đạt ngưỡng an toàn, tạo điều kiện cho vi khuẩn Clostridium botulinum sinh độc tố – một trong những chất độc thần kinh mạnh nhất từng được ghi nhận trong an toàn thực phẩm.
Đặc biệt, thuốc giải độc botulinum là loại thuốc rất hiếm, có giá trị dao động từ 6.000 - 8.000 USD/lọ, mà không phải bệnh viện nào cũng có.
