Một cựu quan chức cấp cao của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) với quyền tiếp cận tài liệu ở cấp độ tuyệt mật vừa bị cáo buộc đánh cắp hàng chục triệu USD tài sản của chính phủ liên bang, bao gồm hàng trăm thỏi vàng, ngoại tệ và tiền mặt, rồi bí mật cất giấu trong nhà riêng suốt nhiều tháng mà không bị phát hiện.
Vụ án đang gây chấn động Washington không chỉ bởi quy mô tài sản khổng lồ liên quan, mà còn vì nó phơi bày những lỗ hổng đáng báo động trong hệ thống kiểm tra an ninh vốn được xem là nghiêm ngặt bậc nhất nước Mỹ.
Theo hồ sơ tòa án liên bang tại Virginia cùng các tài liệu điều tra của FBI, David Rush – người từng giữ vị trí quản lý cấp cao trong CIA – đã bị bắt sau cuộc điều tra phối hợp giữa FBI, CIA và Bộ Tư pháp Mỹ.
Các công tố viên cho rằng từ tháng 11 năm ngoái đến tháng 3 năm nay, Rush liên tục gửi yêu cầu nhận “một lượng lớn ngoại tệ và hàng chục triệu USD dưới dạng vàng thỏi” với lý do phục vụ “chi phí công việc”.
Nhưng thay vì được sử dụng cho các hoạt động chính phủ như khai báo, phần lớn số tài sản đó cuối cùng lại xuất hiện trong chính căn nhà của ông.
“Kho báu” bí mật trong nhà cựu quan chức CIA
Theo bản khai hữu thệ của đặc vụ FBI phụ trách điều tra, giới chức liên bang hiện vẫn chưa xác định chính xác Rush dự định sử dụng số vàng và tiền này cho nhiệm vụ gì. Một phần tài sản được tìm thấy trong một kho chứa gần nơi làm việc của ông, nhưng phần lớn biến mất khỏi hệ thống kiểm soát tài sản liên bang.
Ngày 18/5, các đặc vụ FBI cùng lực lượng liên bang tiến hành khám xét nhà riêng của Rush tại bang Virginia.
Kết quả khiến ngay cả các điều tra viên dày dạn kinh nghiệm cũng phải sửng sốt.
Hơn 300 thỏi vàng với tổng giá trị ước tính vượt quá 40 triệu USD được phát hiện cất giấu bên trong nhà riêng của cựu quan chức CIA này.
Ngoài số vàng khổng lồ, lực lượng chức năng còn thu giữ khoảng 2 triệu USD tiền mặt cùng 35 chiếc đồng hồ xa xỉ, phần lớn là Rolex.
Rush bị bắt ngay ngày hôm sau.
FBI kết luận có “cơ sở hợp lý để tin rằng David Rush đã cố ý biển thủ, đánh cắp hoặc chuyển đổi tài sản thuộc sở hữu chính phủ Mỹ nhằm phục vụ lợi ích cá nhân”.
Theo luật liên bang Mỹ, hành vi biển thủ tài sản công ở quy mô lớn có thể dẫn tới mức án hàng chục năm tù.
Điều khiến vụ việc trở nên đặc biệt nhạy cảm là David Rush không phải một nhân viên bình thường.
Ông từng là một thành viên cấp cao trong cộng đồng tình báo Mỹ – nơi mọi cá nhân được cấp quyền tiếp cận thông tin tuyệt mật đều phải trải qua các quy trình kiểm tra lý lịch, tài chính và tâm lý cực kỳ nghiêm ngặt.
Theo NBC News, Rush từng nắm giữ vị trí quản lý trong CIA và có quyền tiếp cận các chương trình nhạy cảm của chính phủ Mỹ.
Tuy nhiên, vụ án cho thấy một nghịch lý đáng sợ: một người có thể vượt qua toàn bộ hệ thống an ninh liên bang Mỹ trong nhiều năm nhưng cuối cùng lại bị cáo buộc bí mật tích trữ khối tài sản trị giá hàng chục triệu USD trong nhà riêng.
Lỗ hổng lớn trong hệ thống kiểm tra an ninh tuyệt mật của Mỹ
Vụ việc hiện đang làm dấy lên làn sóng tranh luận mạnh mẽ tại Washington về tính hiệu quả của chương trình “continuous vetting” – cơ chế giám sát liên tục áp dụng với nhân viên tình báo và quân sự Mỹ.
Hệ thống này do Cơ quan An ninh và Phản gián Quốc phòng Mỹ (DCSA) quản lý, hoạt động dưới sự giám sát của Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ (ODNI).
Mục tiêu của chương trình là liên tục theo dõi hồ sơ tài chính, tín dụng, hoạt động đi lại, các mối quan hệ nước ngoài và dấu hiệu bất thường của những người được cấp quyền tiếp cận tài liệu mật nhằm phát hiện sớm nguy cơ bị mua chuộc, tống tiền hoặc phản bội.
Về lý thuyết, nếu một quan chức chính phủ Mỹ bất ngờ có khối tài sản bất thường, mua sắm xa xỉ hoặc thực hiện các giao dịch đáng ngờ, hệ thống sẽ lập tức phát cảnh báo.
Nhưng trong trường hợp của David Rush, hàng trăm thỏi vàng trị giá hơn 40 triệu USD dường như đã nằm ngoài radar giám sát suốt nhiều tháng.
Điều đó đặt ra câu hỏi lớn: hệ thống kiểm tra an ninh của Mỹ đã thất bại ở đâu?
Lý lịch bịa đặt
Một chi tiết khác càng khiến vụ việc thêm nghiêm trọng là Rush bị cáo buộc đã nói dối về lý lịch học vấn và quân sự trong gần hai thập kỷ.
Theo FBI, ông từng nhiều lần khai rằng mình tốt nghiệp Đại học Clemson ở South Carolina và Học viện Bách khoa Rensselaer tại New York.
Rush cũng tự nhận từng là phi công Hải quân Mỹ, tốt nghiệp Trường Phi công Thử nghiệm Hải quân và thậm chí còn khai rằng mình từng làm cố vấn luận văn tại Viện Công nghệ Không quân Mỹ.
Nhưng điều tra liên bang cho thấy phần lớn các thông tin đó đều không đúng sự thật.
FBI xác định Rush chỉ nhập ngũ Hải quân năm 1997 và phục vụ trong lực lượng dự bị từ năm 2004 tới năm 2015 trước khi giải ngũ với quân hàm trung úy.
Không có bất kỳ hồ sơ nào cho thấy ông từng được đào tạo hay đánh giá như một phi công quân sự.
Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cũng không tìm thấy giấy phép bay nào đứng tên David Rush.
Các điều tra viên còn phát hiện Rush chưa từng tốt nghiệp những trường đại học mà ông khai báo.
Điều đáng chú ý là Rush đã nộp hồ sơ xin việc vào các cơ quan chính phủ Mỹ tới ba lần.
Trong lần đầu tiên, ông khai tốt nghiệp Đại học Clemson năm 2000.
Ở lần thứ hai, ông bổ sung thêm bằng cao học từ Học viện Rensselaer.
Tới lần thứ ba vào năm 2009, ông cuối cùng được tuyển dụng thành công với bộ hồ sơ chứa toàn bộ các thông tin sau này bị xác định là sai lệch.
Điều này làm dấy lên câu hỏi về quy trình xác minh lý lịch trong hệ thống tuyển dụng an ninh quốc gia Mỹ.
Liệu một cá nhân có thể xây dựng sự nghiệp nhiều năm trong cộng đồng tình báo chỉ dựa trên những thông tin không được kiểm chứng đầy đủ? Hay có những lỗ hổng hệ thống sâu hơn bên trong bộ máy an ninh Mỹ?
Trong tuyên bố chung hiếm hoi, CIA xác nhận chính Giám đốc CIA John Ratcliffe đã chuyển vụ việc sang FBI sau khi một cuộc điều tra nội bộ phát hiện “các dấu hiệu vi phạm pháp luật tiềm tàng”.
“Sau khi cuộc điều tra nội bộ của CIA phát hiện khả năng vi phạm pháp luật, Giám đốc CIA John Ratcliffe đã chuyển thông tin cho FBI để mở cuộc điều tra hình sự,” tuyên bố nêu rõ.
CIA và FBI cho biết họ đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp Mỹ để tiếp tục điều tra toàn diện vụ án.
Một nguồn tin am hiểu vụ việc nói với NBC News rằng phần lớn – nếu không muốn nói là toàn bộ – số vàng và ngoại tệ được cho là đã được thu hồi. Tuy nhiên, các nhà điều tra vẫn đang cố gắng xác định liệu Rush hành động một mình hay còn có cá nhân nào khác liên quan.
Theo NPR, NBC
