Hàng nghìn công nhân của hãng Hyundai Motor Hàn Quốc đã tiến hành đình công cục bộ sau khi hãng giới thiệu robot hình người Atlas, do lo ngại công nghệ mới sẽ thay thế lao động trên dây chuyền sản xuất. Lập trường của công đoàn rất rõ ràng: “Atlas không được phép bước vào nhà máy nếu chưa có sự đồng ý của người lao động”.
Robot Atlas khiến các công nhân "choáng váng"
Tháng 1 năm nay, Hyundai trình làng phiên bản robot hình người Atlas tại một triển lãm công nghệ. Robot cao khoảng 1,88 m, có thể đi lại như con người và xoay các khớp tới 360 độ.
Màn trình diễn gây ấn tượng mạnh nhưng cũng khiến nhiều công nhân Hyundai cảm thấy bất an. "Tôi thực sự bị sốc", anh Kwon Taek-hun, 37 tuổi, làm việc tại bộ phận dập thân xe và hiện là lãnh đạo công đoàn, cho biết - "Nhiều người trong chúng tôi nhận ra ngành sản xuất ô tô có lẽ đã bước sang thời đại robot hoàn toàn".
Theo các thông tin từ Hyundai và hãng thông tấn Yonhap, cuộc đình công cục bộ diễn ra từ ngày 13/7/2026 đến 15/7/2026. Đây được xem là lần đầu tiên trên thế giới một cuộc đình công trong ngành ô tô bùng phát vì lo ngại robot hình người sẽ thay thế con người. Khắp các tuyến phố ở Ulsan xuất hiện nhiều biểu ngữ kêu gọi người lao động "ra tay trước khi quá muộn" để đối phó với làn sóng tự động hóa.
Hình thức đình công: công nhân ca ngày và ca đêm mỗi ca ngừng làm việc 2 giờ, tương đương 4 giờ đình công mỗi ngày trên dây chuyền sản xuất.
Địa điểm chính là các nhà máy của Hyundai tại Ulsan, trung tâm sản xuất lớn nhất của hãng. Đến ngày 16/7, sau khi kết thúc đợt đình công đầu tiên, công đoàn Hyundai thông báo sẽ mở rộng đình công trong tuần kế tiếp, từ 20 đến 22/7, với thời gian ngừng việc tăng lên 4 giờ mỗi ca, do đàm phán tiền lương vẫn bế tắc.
Sau đợt đình công kéo dài ba ngày, đại diện công đoàn và ban lãnh đạo Hyundai sẽ tiếp tục đàm phán nhằm phá vỡ thế bế tắc nhiều tháng qua liên quan đến tiền lương, trí tuệ nhân tạo (AI) và chiến lược phát triển công nghệ trong tương lai.
Theo ông Byun Jun-hwan, Tổng thư ký công đoàn Hyundai, dù robot Atlas vẫn chưa có lịch triển khai tại Hàn Quốc, nhưng người lao động vẫn muốn được bảo đảm quyền lợi từ sớm. Ông nói: "Chúng tôi phải chuẩn bị ngay từ bây giờ để các cơ chế bảo vệ người lao động được thiết lập".
Robot hình người đang tiến rất nhanh vào các nhà máy
Trong nhiều thập kỷ, công nhân nhà máy đã quen làm việc cùng các cánh tay robot hàn, sơn hay lắp ráp. Tuy robot hình người có đầu, hai tay, hai chân và khả năng di chuyển giống con người vẫn còn khá mới. Dẫu vậy, tốc độ thương mại hóa đang tăng nhanh.
Hãng Tesla của Elon Musk dự kiến bắt đầu sản xuất robot Optimus trước cuối năm nay để phục vụ dây chuyền lắp ráp xe điện. Công ty Schaeffler (Đức) đã đưa robot bốn ngón vào nhà máy ở bang Nam Carolina (Mỹ).
Xiaomi đã thử nghiệm robot hình người tại nhà máy xe điện từ đầu năm. BMW tháng trước bắt đầu thử nghiệm robotAeon tại Đức.
Mitsubishi Motors (Nhật) tuyên bố sẽ đưa robot hình người vào dây chuyền lắp ráp động cơ từ đầu năm 2027.
General Motors gần đây bổ sung hàng chục robot cộng tác tại nhà máy Factory Zero ở Detroit, đồng thời cắt giảm khoảng 1.000 việc làm.
Chủ tịch Công đoàn công nhân ô tô Mỹ (UAW) Shawn Fain nhận định robot hình người và AI là "một trong những cuộc cách mạng công nghệ sâu sắc nhất của thời đại chúng ta”. Ông nhấn mạnh: "Con người phải làm chủ công nghệ, chứ không phải bị công nghệ thay thế".
Hàn Quốc - "tuyến đầu" của cuộc cách mạng robot
Theo Liên đoàn robot quốc tế (IFR), Hàn Quốc hiện là quốc gia có mật độ robot công nghiệp cao nhất thế giới, gấp hơn 6 lần mức trung bình toàn cầu. Tổng thống Lee Jae- myung cũng công khai ủng hộ việc phát triển robot hình người và cho rằng đây là xu thế không thể đảo ngược. Điều đó càng khiến khoảng 40.000 công nhân của Hyundai thêm lo lắng.
Ông Carl Benedikt Frey, chuyên gia về AI và việc làm tại Đại học Oxford, cho rằng kết quả đàm phán giữa Hyundai và công đoàn sẽ được giới sản xuất trên toàn thế giới theo dõi sát sao. "Hyundai sẽ là nơi đầu tiên kiểm nghiệm xem người lao động có thể chống lại làn sóng robot hình người đến mức nào".
Atlas - từ robot quân sự thành công nhân nhà máy và yêu sách của công đoàn
Robot Atlas ban đầu được Boston Dynamics phát triển hơn 10 năm trước để tham gia chương trình robot cứu hộ do quân đội Mỹ tài trợ. Năm 2021, Hyundai mua 80% cổ phần Boston Dynamics, sau đó cải tiến Atlas để phục vụ sản xuất công nghiệp.
Phiên bản mới nhất được giới thiệu tại triển lãm công nghệ ở Las Vegas hồi tháng 1/2026 và ngay lập tức tạo tiếng vang lớn, giúp cổ phiếu Hyundai tăng tới 85% trong tháng đó.
Đến tháng 6, Hyundai tiếp tục mua nốt phần cổ phần còn lại của Boston Dynamics từ SoftBank, qua đó sở hữu hoàn toàn công ty robot này.
Dù Hyundai chưa công bố thời điểm đưa Atlas vào các nhà máy trong nước, hãng xác nhận sẽ triển khai robot tại tổ hợp Metaplant ở bang Georgia (Mỹ) trước năm 2028.
Theo một viện nghiên cứu thuộc chính phủ Hàn Quốc, mỗi robot Atlas có giá khoảng 130.000 USD và chỉ mất khoảng hai năm để thu hồi vốn nhờ tiết kiệm chi phí nhân công.
Để đối phó, công đoàn Hyundai đưa ra nhiều yêu cầu chưa từng có: chuyển công nhân từ chế độ trả lương theo giờ sang lương cố định nhằm tránh bị giảm thu nhập khi thời gian làm việc bị cắt giảm vì tự động hóa; tăng cường các biện pháp bảo đảm việc làm trong thời đại AI; nâng tuổi nghỉ hưu từ 60 lên 65 tuổi; tăng mạnh tiền thưởng vì cho rằng AI đang giúp Hyundai và nền kinh tế Hàn Quốc tạo ra nhiều lợi nhuận hơn.
Sau khi đàm phán thất bại, công nhân bắt đầu đình công từ ngày 13/7. Theo ước tính của ngành ô tô, mỗi ngày ngừng việc khoảng 4 giờ có thể khiến Hyundai giảm sản lượng khoảng 5.000 xe, làm doanh thu thiệt hại hơn 200 tỷ won (khoảng 134 triệu USD).
Công đoàn cảnh báo nếu ban lãnh đạo công ty không nhượng bộ, các cuộc đình công có thể kéo dài hoặc được mở rộng với quy mô lớn hơn.
Robot sẽ thay thế hay chỉ hỗ trợ con người?
Hyundai khẳng định robot Atlas được thiết kế để làm việc cùng chứ không phải thay thế con người.
Nhiều chuyên gia trong ngành cũng cho rằng người lao động đang lo ngại hơi quá mức, bởi hiện vẫn chưa có bằng chứng cho thấy robot hình người có thể vận hành hiệu quả trên dây chuyền sản xuất hàng loạt mà vẫn đảm bảo chất lượng và độ bền sản phẩm.
Tổng thư ký Liên đoàn robot quốc tế Susanne Bieller nhận định phần lớn các màn trình diễn robot hiện nay đều được dàn dựng trong môi trường thử nghiệm. Việc Hyundai triển khai Atlas trước hết sẽ là phép thử để đánh giá liệu robot hình người có thực sự đáp ứng được yêu cầu của nhà máy hay không.
Trong khi đó, các tổ chức công đoàn trên thế giới cũng bắt đầu chuẩn bị cho làn sóng tự động hóa. Tại Mỹ, UAW đã xây dựng các cơ chế bảo vệ người lao động trước nguy cơ bị AI và robot thay thế. Còn ở Pháp, hãng Renault đã đạt thỏa thuận với công đoàn, cam kết đào tạo lại kỹ năng cho những công nhân chịu tác động của quá trình tự động hóa.
Theo Creaders, WSJ
