Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất tổ chức không gian phát triển theo mô hình "5 cực động lực - 5 hệ liên kết chiến lược - 10 vùng quản trị phát triển".
Theo dự thảo, các cực động lực là nơi hội tụ nguồn lực và đóng vai trò đầu kéo tăng trưởng. Các hệ liên kết chiến lược được định hướng trở thành mạng lưới truyền dẫn dòng hàng hóa, vốn, tri thức, dữ liệu, du khách, năng lượng và nước. Vùng quản trị phát triển là những không gian chức năng được quản lý theo điều kiện đất đai, hạ tầng, môi trường, bản sắc và yêu cầu kiểm soát phát triển riêng.
Hình thành 5 cực động lực phát triển
Theo dự thảo, TP.HCM sẽ phát triển dựa trên 5 cực động lực. Trong đó, cực lõi trung tâm quốc tế gồm khu vực TP.HCM lõi, Sài Gòn - Chợ Lớn, Thủ Thiêm và hai bờ sông Sài Gòn. Khu vực này được định hướng trở thành trung tâm quản trị, tài chính, dịch vụ toàn cầu, kinh tế tri thức, văn hóa sáng tạo và là hình ảnh đại diện quốc tế của thành phố.
Cực đổi mới sáng tạo phía Đông gồm Thủ Đức, Thuận An, Dĩ An và kết nối với Long Thành. Không gian này tập trung phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, nghiên cứu phát triển (R&D), đại học, khởi nghiệp sáng tạo, công nghệ cao và kinh tế số, hướng tới mục tiêu trở thành thung lũng đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á.
Cực công nghiệp - logistics phía Bắc bao gồm Bình Dương, Thủ Dầu Một, Bến Cát và Bàu Bàng, phát triển sản xuất tiên tiến, công nghiệp công nghệ cao, logistics và các trung tâm phân phối vùng. Là công xưởng công nghệ cao, logistics.
Cực cảng biển - thương mại tự do phía Nam - năng lượng gồm Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ và Long Sơn, được định hướng trở thành trung tâm cảng trung chuyển quốc tế, thương mại tự do, logistics toàn cầu, kinh tế hàng hải và năng lượng và dịch vụ cảng biển, là trung trâm giao thương quốc tế của Việt Nam.
Cực biển - du lịch gồm Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm cùng các không gian biển, đảo liên quan, tập trung phát triển du lịch quốc tế, nghỉ dưỡng, kinh tế biển, thể thao biển, kinh tế đêm và năng lượng tái tạo ven biển.
Hình thành 5 hệ liên kết chiến lược
Dự thảo cũng xác định 5 hệ liên kết chiến lược nhằm kết nối các không gian phát triển của TP.HCM và vùng phụ cận.
Trong đó, hệ liên kết kinh tế Bắc - Nam kết nối Mộc Bài - Củ Chi - Hóc Môn - lõi trung tâm - Thủ Đức - Dĩ An - Thuận An - Biên Hòa - Nhơn Trạch - Phú Mỹ - Cái Mép - vịnh Gành Rái dọc hệ sông Sài Gòn - Đồng Nai; kết nối kinh tế lục địa với kinh tế biển, thương mại biên giới, dịch vụ ven sông và thương mại cảng.
Hệ liên kết kinh tế Đông - Tây kết nối Đồng bằng sông Cửu Long qua trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ, Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm, Bình Châu, Côn Đảo, sân bay quốc tế Long Thành và không gian biển Đông Nam Bộ; hình thành chuỗi du lịch biển, sinh thái, dịch vụ cảng, hàng không và kinh tế biển.
Hệ liên kết công nghiệp, sản xuất, logistics đa phương thức tổ chức chuỗi sản xuất, kho vận, cảng biển, thương mại tự do và phân phối hàng hóa; kết nối các lớp công nghiệp phía Bắc, Tây Bắc với cảng biển và logistics Đông Nam thông qua Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc, đường sắt hàng hóa, đường thủy nội địa, ICD và sân bay Long Thành.
Hệ liên kết hạ tầng đô thị đa tầng tổ chức mạng hạ tầng mặt đất, ngầm, không gian trên cao và hạ tầng số; phát triển TOD, đường sắt đô thị, giao thông công cộng, trung tâm trung chuyển, hành lang kỹ thuật, logistics đô thị, hạ tầng dữ liệu, bản sao số và hệ thống quản trị thông minh.
Hệ liên kết xanh - xanh dương dựa trên hệ thống sông Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè, Soài Rạp, Thị Vải, rừng Cần Giờ, hồ Dầu Tiếng, hành lang ven biển, vùng sinh thái, vùng cảnh quan và vùng đệm đô thị; giữ vai trò hạ tầng sinh thái nền, điều tiết nước, giảm ngập, thích ứng biến đổi khí hậu, duy trì cân bằng sinh thái và định hình bản sắc siêu đô thị bền vững.
Tổ chức không gian theo 10 vùng quản trị phát triển
Theo dự thảo, TP.HCM được tổ chức thành 10 vùng quản trị phát triển với định hướng và chức năng riêng.
Vùng 1 - Lõi đô thị, tài chính, quản trị, di sản bao gồm Sài Gòn, Chợ Lớn, Thủ Thiêm và hai bờ sông Sài Gòn; ưu tiên phát triển tài chính, dịch vụ cao cấp, văn hóa, di sản, không gian công cộng ven sông, tái thiết đô thị, TOD; đồng thời kiểm soát mật độ và chiều cao theo năng lực hạ tầng và yêu cầu bảo tồn.
Vùng 2 - Đổi mới sáng tạo phía Đông bao gồm Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An và liên kết Long Thành; phát triển công nghệ cao, R&D, đại học, kinh tế số, trung tâm dữ liệu, fintech, startup và đô thị tri thức.
Vùng 3 - Tây - Tây Nam, cửa ngõ Đồng bằng sông Cửu Long phát triển logistics, y sinh, công nghiệp sạch, đô thị thích ứng nước, đầu mối Tân Kiên, không gian trữ nước và kết nối TP.HCM với Đồng bằng sông Cửu Long.
Vùng 4 - Đô thị công nghiệp - dịch vụ Bình Dương phát triển công nghiệp xanh, công nghiệp thế hệ mới, dịch vụ kỹ thuật, đô thị thông minh, sản xuất thông minh và các không gian tích hợp sản xuất - dịch vụ - nhà ở.
Vùng 5 - Sinh thái và dự trữ phát triển bao gồm các khu vực Bắc, Tây Bắc Bình Dương và một số không gian sinh thái, dự trữ phía Đông Nam; giữ vai trò dự trữ đất đai dài hạn, bảo tồn sinh thái, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, điều tiết nước và kiểm soát phát triển tự phát.
Vùng 6 - Phía Nam Nhà Bè - Hiệp Phước phát triển đô thị - cảng - logistics phía Nam, đô thị thích ứng nước, cảng, logistics, công nghiệp sạch; kết nối lõi trung tâm với Cần Giờ và Cái Mép.
Vùng 7 - Sinh thái biển Cần Giờ là không gian dự trữ sinh quyển, rừng ngập mặn, lá chắn sinh thái và thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển kinh tế xanh, kinh tế xanh dương, du lịch sinh thái, cảng trung chuyển quốc tế và các hoạt động kinh tế trong giới hạn sức chứa môi trường.
Vùng 8 - Cảng biển, logistics, công nghiệp, năng lượng bao gồm Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn và các khu vực liên quan; phát triển cửa ngõ hàng hải quốc tế, logistics cảng biển, năng lượng, công nghiệp sạch, khu thương mại tự do và dịch vụ hậu cần hàng hải.
Vùng 9 - Du lịch biển Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm phát triển du lịch biển chất lượng cao, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, thể thao biển, kinh tế đêm và dịch vụ quốc tế; đồng thời kiểm soát mật độ, bảo vệ bãi biển, hành lang ven biển và bảo đảm tiếp cận công cộng.
Vùng 10 - Đặc khu Côn Đảo là không gian đặc thù về sinh thái, di sản, quốc phòng và an ninh; phát triển du lịch cao cấp có kiểm soát, bảo tồn đa dạng sinh học biển, di sản lịch sử cách mạng, mô hình đảo xanh, đảo thông minh và dịch vụ quốc tế phù hợp với sức chứa sinh thái.
Hướng tới siêu đô thị thống nhất nhưng đa bản sắc
Theo dự thảo, TP.HCM phát triển theo cấu trúc siêu đô thị thống nhất nhưng đa bản sắc. Trong đó, lõi lịch sử Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định là trung tâm tài chính, quản trị, văn hóa và di sản;
Bình Dương là cực công nghiệp, đổi mới sáng tạo, sản xuất thông minh và logistics;
Bà Rịa - Vũng Tàu là cực kinh tế biển, cảng biển, năng lượng và du lịch biển;
Cần Giờ và Côn Đảo là không gian sinh thái, biển đảo, dự trữ sinh quyển, di sản và du lịch chất lượng cao.
Khu vực nông thôn được định hướng chuyển dịch theo mô hình nông thôn đa chức năng, vừa là vùng dự trữ phát triển đô thị, công nghiệp và hạ tầng chiến lược, vừa là không gian bảo tồn sinh thái, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế nông thôn hiện đại.
UBND TP.Hồ Chí Minh cho biết tổ chức lấy ý kiến của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với Quy hoạch tổng thể TP.Hồ Chí Minh thời kỳ 2025 – 2050, tầm nhìn 100 năm trên Cổng Thông tin điện tử TP.Hồ Chí Minh đến hết ngày 23/7/2026.
Về quy mô dân số, thành phố dự kiến đạt 16 triệu người vào 2030; đến 2045, dân số 20 - 21 triệu người và 22 - 23 triệu người vào năm 2050. Nếu tính cả dân số quy đổi gồm người thường trú, tạm trú, lao động, học tập, giao thương, du lịch và các nhóm hiện diện đô thị khác, quy mô có thể đạt khoảng 27.8 triệu người vào năm 2050.
Song song với tăng dân số, diện tích đất xây dựng toàn thành phố được định hướng khoảng 280 - 290 ngàn ha vào 2030, tăng lên 335 - 345 ngàn ha vào 2045 và 355 - 365 ngàn ha đến 2050.
Việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, đồng thời bảo vệ hành lang sông, biển, rừng, đất nông nghiệp và các khu vực dự trữ phát triển dài hạn.
