Vụ khủng bố ngày 11/9/2001 tại New York và Washington đến nay đã 25 năm. Những tài liệu mới được công bố đang một lần nữa đặt ra câu hỏi về việc giới chức Mỹ đã xử lý các cảnh báo tình báo như thế nào trước thảm họa khiến gần 3.000 người thiệt mạng.
Theo loạt tài liệu “Bản tin hằng ngày của Tổng thống” (President's Daily Brief - PDB) vừa được Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) vừa giải mật ngày 11/9/2026, các cơ quan tình báo Mỹ đã liên tục thu thập được thông tin về al-Qaeda và kế hoạch tấn công Mỹ của Osama bin Laden từ nhiều năm trước khi vụ 11/9 xảy ra.
Những thông tin này đã được báo cáo lên chính quyền Tổng thống Bill Clinton và sau đó là chính quyền George W. Bush. Tuy nhiên, theo nguồn tài liệu được công bố, cả hai chính quyền đều không đưa ra được phản ứng đủ mạnh để ngăn chặn cuộc tấn công.
Cảnh báo từ năm 1998: bin Laden muốn tấn công nước Mỹ
Một trong những tài liệu đáng chú ý nhất là bản tin tình báo mật tháng 9/1998. Tài liệu cảnh báo Osama bin Laden có ý định tấn công nước Mỹ, đồng thời cho rằng thủ lĩnh al-Qaeda đặc biệt muốn tiến hành các cuộc tấn công ngay trên lãnh thổ Mỹ.
Đáng chú ý hơn, giới tình báo khi đó đã đưa ra kịch bản các phần tử khủng bố có thể sử dụng “máy bay chất đầy thuốc nổ” để lao vào các thành phố của Mỹ. Washington cũng được xác định là một trong những mục tiêu có khả năng bị tấn công.
Thông tin này thậm chí đã được tổng hợp và đưa vào Bản tin hằng ngày của Tổng thống, tức loại tài liệu tình báo được chuẩn bị trực tiếp cho tổng thống và các quan chức cấp cao nhất.
Đây là chi tiết đặc biệt đáng chú ý bởi nó cho thấy kịch bản sử dụng máy bay làm vũ khí không hoàn toàn xuất hiện bất ngờ vào sáng 11/9/2001. Một dạng cảnh báo về nguy cơ này đã tồn tại trong hệ thống tình báo Mỹ từ nhiều năm trước đó.
Một tháng trước ngày 11/9/2001, cảnh báo đã rất rõ ràng
Đến tháng 10/2000, một bản tin tình báo tiếp tục đánh giá rằng Bin Laden “đang tập trung vào việc tấn công các mục tiêu của Mỹ”. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, tình báo Mỹ vẫn chưa xác định được chính xác địa điểm và thời gian của một cuộc tấn công.
Sau khi George W. Bush nhậm chức đầu năm 2001, thông tin liên quan tới Bin Laden và al-Qaeda tiếp tục xuất hiện nhiều lần trong các Bản tin hằng ngày của Tổng thống (PDB).
Theo tài liệu được giải mật, ít nhất 18 bản PDB trong năm 2001 đã đề cập tới mối đe dọa từ Bin Laden và al-Qaeda. Riêng trong tháng 7 và tháng 8/2001 đã có tới 7 bản.
Đáng chú ý nhất là bản PDB ngày 6/8/2001, tức một tháng trước khi vụ tấn công xảy ra. Tiêu đề của bản tin gửi Tổng thống Bush khi đó là “Bin Laden quyết tâm tấn công nước Mỹ” (Bin Laden Determined to Strike in US).
Nội dung bản tin đề cập tới những hoạt động đáng ngờ trên lãnh thổ Mỹ phù hợp với khả năng chuẩn bị cho các vụ không tặc. Tài liệu đồng thời nhắc rằng Bin Laden thường dành nhiều năm để chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công.
Tuy nhiên, chỉ 35 ngày sau đó vụ tấn công vẫn xảy ra.
Cựu lãnh đạo CIA: Những cảnh báo đã kéo dài nhiều năm
Chính quyền Bush cuối cùng không triển khai được biện pháp đủ sức ngăn chặn âm mưu của al-Qaeda. Ngày 11/9/2001, các phần tử khủng bố đã cướp bốn máy bay thương mại, sử dụng chúng để tấn công Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC) ở New York và Lầu Năm Góc; chiếc máy bay thứ tư rơi xuống Pennsylvania.
Gần 3.000 người thiệt mạng trong loạt vụ tấn công, mở đầu cho cuộc chiến chống khủng bố kéo dài nhiều năm của Mỹ.
Cựu quyền Giám đốc CIA Michael Morell cho rằng các tài liệu mới một lần nữa cho thấy giới tình báo Mỹ đã đưa ra những cảnh báo “dài hạn và mạnh mẽ” về mối đe dọa từ Bin Laden.
Theo ông Morell, vấn đề không phải là Mỹ hoàn toàn không có thông tin tình báo, mà là những cảnh báo chiến lược đó đã không được hai chính quyền liên tiếp chuyển hóa thành hành động hiệu quả.
Việc giải mật các tài liệu sau 25 năm vì thế không chỉ bổ sung thêm những mảnh ghép về quá trình chuẩn bị cho vụ 11/9. Nó còn đặt lại một câu hỏi từng gây tranh luận gay gắt trong nhiều năm: Mỹ thực sự thiếu thông tin tình báo trước 11/9, hay đã có đủ cảnh báo nhưng không đánh giá đúng mức độ khẩn cấp của mối đe dọa và không biến những cảnh báo thành biện pháp đủ hiệu quả để ngăn chặn 11/9?
Theo Wforum