Tại hội thảo khoa học “Phòng ngừa zona: những bước tiến trong thực hành lâm sàng” do Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức ngày 17/3, nhiều công bố đáng chú ý cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa bệnh zona và các bệnh mạn tính phổ biến.
Cứ 3 người lớn có 1 người mắc zona
Theo chia sẻ của TS.BS Trần Hòa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nam bệnh nhân 56 tuổi có tiền sử đái tháo đường và tăng huyết áp, nhập viện vì nhồi máu cơ tim và được đặt stent, nhưng vẫn đau ngực kéo dài.
Sau khi loại trừ khả năng tái hẹp stent, bác sĩ phát hiện trên ngực bệnh nhân có những mụn nước dấu hiệu của zona, cho thấy người bệnh không chỉ gặp vấn đề tim mạch mà còn gặp biến chứng do zona thần kinh gây ra.
“Trường hợp này cho thấy ở người lớn tuổi có bệnh mạn tính, các nhiễm trùng như zona thường diễn tiến nặng hơn và dễ gây biến chứng kéo dài”, TS.BS Trần Hòa lưu ý.
Zona là bệnh do virus varicella-zoster gây ra, loại virus tồn tại âm thầm trong cơ thể hơn 90% người trưởng thành. Khi hệ miễn dịch suy yếu, virus có thể tái hoạt động, gây ra các tổn thương da kèm đau thần kinh đặc trưng.
Theo các nghiên cứu được trình bày tại hội thảo, cứ 3 người trưởng thành thì có 1 người có thể mắc zona trong đời. Đáng lo ngại, nguy cơ này không phân bố đồng đều mà tăng mạnh ở nhóm có bệnh nền.
Cụ thể, người mắc bệnh tim mạch có nguy cơ bị zona cao hơn khoảng 34% so với người bình thường. Con số này ở người đái tháo đường là 38%, và ở bệnh nhân thận mạn là 29%. Đây đều là những bệnh phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh dân số đang già hóa nhanh.
Biến chứng âm thầm, kéo dài, khó kiểm soát
Không dừng lại ở các tổn thương ngoài da, zona có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trong đó, đau dây thần kinh sau zona là biến chứng đáng sợ nhất.
Theo GS Tony Cunningham, Trung tâm Nghiên cứu Virus, Viện Nghiên cứu Y học Westmead, tình trạng đau có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi các tổn thương da đã lành. Người bệnh phải chịu những cơn đau dai dẳng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, giấc ngủ và sức khỏe tâm thần.
Ngoài ra, zona còn có thể gây nhiễm khuẩn thứ phát, để lại sẹo, rối loạn sắc tố da, thậm chí biến chứng ở mắt nếu virus tấn công vùng mặt. Chính vì vậy, các chuyên gia nhấn mạnh phòng ngừa là chiến lược then chốt.
Đặc biệt, nhóm người có bệnh mạn tính như thận mạn, tiểu đường, viêm khớp dạng thấp, hoặc người bị suy giảm miễn dịch cần được nhận diện sớm để có biện pháp dự phòng phù hợp.
“Phòng ngừa zona góp phần giảm nguy cơ bị đau dây thần kinh sau zona (PHN) và các biến chứng khác như nhiễm vi khuẩn thứ phát, sẹo, thay đổi sắc tố da, các biến chứng về mắt. PHN là tình trạng đau có thể kéo dài ngay cả sau khi phát ban đã lành, đôi khi tồn tại trong nhiều tháng hoặc nhiều năm”, GS Tony Cunningham lưu ý..
PGS.TS Dương Thị Hồng, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, nhấn mạnh việc lồng ghép dự phòng zona vào chăm sóc sức khỏe người lớn là hướng đi cần thiết. Điều này không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn hạn chế biến chứng, từ đó nâng cao chất lượng sống.
Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Hoàng Định, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nhấn mạnh mô hình chăm sóc tích hợp đa chuyên khoa đang trở thành xu hướng. Với người bệnh mạn tính, việc kết hợp giữa điều trị và dự phòng, cùng sự phối hợp giữa các chuyên khoa, sẽ giúp tối ưu hiệu quả chăm sóc lâu dài.
Các chuyên gia khuyến nghị người dân, đặc biệt là người trên 40 tuổi hoặc có bệnh nền như tim mạch, đái tháo đường, thận mạn, cần chủ động trao đổi với bác sĩ về nguy cơ zona và các biện pháp phòng ngừa phù hợp.
