Washington Post: Mỹ mất ít nhất 45 UAV MQ-9 Reaper trong chiến tranh với Iran

Bộ Tư lệnh Không quân Mỹ cho biết MQ-9 Reaper được sử dụng chủ yếu cho các nhiệm vụ trinh sát, giám sát và tấn công chính xác. Tùy cấu hình cảm biến và vũ khí, mỗi chiếc có giá khoảng 30-50 triệu USD.

Như vậy, chỉ tính riêng số UAV MQ-9 Reaper bị tổn thất, thiệt hại mà người nộp thuế Mỹ phải gánh chịu có thể đã vượt 1,3 tỷ USD.

MQ-9 Reaper trở thành mục tiêu dễ bị Iran săn lùng

Các UAV MQ-9 Reaper được Mỹ triển khai thường xuyên quanh eo biển Hormuz, nhưng đây cũng chính là điểm yếu của loại UAV này.

UAV MQ-9 Reaper có tốc độ tương đối chậm và thường hoạt động ở độ cao thấp, khiến nó dễ trở thành mục tiêu của quân đội Iran cũng như các lực lượng ủy nhiệm của Tehran tại Yemen và Iraq.

Tuy nhiên, quan chức Mỹ thứ tư cho Washington Post biết, không phải toàn bộ số 45 chiếc MQ-9 Reaper bị mất đều do bị bắn hạ. một số lượng chưa được công bố đã bị rơi do mất liên lạc giữa người điều khiển và máy bay.

Điều này cho thấy tổn thất của MQ-9 Reaper không chỉ đến từ hệ thống phòng không hay vũ khí của đối phương, mà còn có thể xuất phát từ những vấn đề về tác chiến điện tử, thông tin liên lạc và điều khiển UAV trong môi trường chiến tranh cường độ cao.

Mỹ có tổng cộng khoảng 185 chiếc MQ-9 Reaper trước khi chiến tranh nổ ra

Theo các số liệu ngân sách công khai và thông tin do từng quân chủng Mỹ cung cấp, trước khi xung đột bùng phát, quân đội Mỹ có khoảng 185 chiếc MQ-9 Reaper. Con số này chưa tính các phi đội do các cơ quan tình báo Mỹ vận hành.

Trong đó, Thủy quân lục chiến Mỹ sở hữu khoảng 20 chiếc MQ-9 Reaper, chủ yếu hoạt động tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trung tá Joshua Benson, người phát ngôn Thủy quân lục chiến Mỹ, cho biết đến nay chưa có chiếc nào của lực lượng này bị tổn thất.

Phần còn lại, khoảng 165 chiếc, thuộc sở hữu của Không quân Mỹ.

Đáng chú ý, Trung tướng David Tabor, Phó Tham mưu trưởng Không quân Mỹ phụ trách kế hoạch và chương trình, từng nói trước Thượng nghị viện hồi tháng 5/2026 rằng số MQ-9 Reaper của Không quân Mỹ đã giảm xuống còn khoảng 135 chiếc.

Ông Tabor thừa nhận các tổn thất này là điều “đáng lo ngại”, đồng thời cho biết Không quân Mỹ đang nghiên cứu cách nhanh chóng bổ sung lại phi đội MQ-9 Reaper.

Chiến tranh đang tiêu hao kho vũ khí Mỹ

Tổn thất lớn của phi đội MQ-9 Reaper diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ-Iran đang tiêu hao đáng kể vũ khí, đạn dược và phương tiện quân sự của Mỹ.

Trước đó, nhiều năm viện trợ quân sự quy mô lớn cho Ukraine trong cuộc chiến với Nga cũng đã làm giảm một số loại vũ khí và đạn dược trong kho dự trữ của Mỹ. Vì vậy, cuộc chiến với Iran đang tạo thêm áp lực lên năng lực quân sự của Washington.

Theo các nguồn tin, tình trạng thiếu hụt một số loại vũ khí và đạn dược đã bắt đầu hạn chế các lựa chọn quân sự của Tổng thống Donald Trump, đồng thời buộc các tư lệnh Mỹ tại khu vực phải điều chỉnh chiến thuật phòng thủ.

Lầu Năm Góc từ chối bình luận về những tổn thất cụ thể và tiếp tục bác bỏ thông tin cho rằng kho vũ khí Mỹ đang dần cạn kiệt.

Kỷ nguyên của MQ-9 Reaper có thể đang đi đến hồi kết?

Một nghịch lý đang xuất hiện: Mỹ vẫn cần UAV trinh sát và tấn công, nhưng MQ-9 Reaper ngày càng trở nên dễ tổn thương trong chiến tranh hiện đại. MQ-9 Reaper từng được xem là biểu tượng của chiến tranh UAV Mỹ, nhưng chính chiến trường hiện đại đang làm lộ ra hạn chế của nó.

Trong môi trường chống nổi dậy và chống khủng bố, Reaper cực kỳ hiệu quả. Nhưng trong một cuộc chiến với lực lượng có phòng không mạnh, câu chuyện hoàn toàn khác.

Một chiếc máy bay trị giá hàng chục triệu USD nhưng bay chậm, dễ phát hiện hơn máy bay tàng hình, không có khả năng tự vệ như tiêm kích, cần liên kết thông tin liên tục, rất có thể bị tên lửa phòng không hoặc tác chiến điện tử đe dọa.

Vì thế, Lầu Năm Góc đang hướng tới các UAV rẻ hơn, nhỏ hơn và có thể hoạt động theo bầy đàn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào những UAV lớn và đắt tiền như MQ-9 Reaper.

Đây là một xu hướng rất đáng chú ý: chiến tranh UAV của Mỹ đang chuyển từ “một chiếc UAV cực kỳ tinh vi” sang “hàng chục hoặc hàng trăm UAV tương đối rẻ, phối hợp với nhau”.

Nếu thông tin về 45 chiếc MQ-9 bị mất trong chiến tranh Mỹ-Iran xác thực, đây có thể là một trong những bài học đắt giá nhất đối với Không quân Mỹ về hạn chế của UAV cỡ lớn trong không phận có tranh chấp.

Đây cũng là bài học đáng chú ý sau những gì đã diễn ra trên chiến trường Ukraine: trong một cuộc chiến hiện đại, mất một UAV trị giá hàng chục triệu USD để đổi lấy một mục tiêu không quá đắt có thể nhanh chóng trở thành bài toán kinh tế bất lợi.

Những điều đáng chú ý về MQ-9 Reaper

MQ-9 Reaper/”Thần chết” là một trong những UAV vũ trang nổi tiếng và quan trọng nhất của Mỹ trong khoảng hai thập niên qua, do General Atomics Aeronautical Systems Inc. (GA-ASI) của Mỹ phát triển và sản xuất. Đây là công ty chuyên về máy bay không người lái thuộc tập đoàn General Atomics.

Không quân Mỹ đưa MQ-9 vào hoạt động từ tháng 10/2007. Nó được phát triển dựa trên kinh nghiệm từ MQ-1 Predator nhưng lớn hơn, mạnh hơn và mang được nhiều vũ khí hơn.

MQ-9 Reaper về thực chất là một “máy bay chiến đấu không người lái”. Nó được thiết kế để thực hiện chu trình: Phát hiện mục tiêu → theo dõi → xác định → tấn công.

Không quân Mỹ mô tả nhiệm vụ của MQ-9 gồm: tình báo, giám sát, trinh sát, tấn công chính xác, hỗ trợ không quân, theo dõi đoàn xe, tìm kiếm cứu nạn trong chiến đấu, chỉ thị mục tiêu cho vũ khí…

MQ-9 Reaper có thể bay hàng giờ trên khu vực mục tiêu, theo dõi một đối tượng rồi chờ thời điểm thích hợp để tấn công. Đây chính là ưu thế lớn nhất của nó.

Điểm mạnh nhất: “bay lì” trên chiến trường là thứ làm MQ-9 Reaper trở nên đặc biệt. Nó bay không nhanh, khoảng 370 km/giờ là rất chậm nếu so với máy bay chiến đấu. Nhưng Reaper không cần nhanh, nó được thiết kế để bay lâu và quan sát liên tục.

Đây là lý do quân đội Mỹ gọi nó là một loại UAV MALE (Medium Altitude Long Endurance), tức UAV độ cao trung bình, thời gian hoạt động dài. Một chiếc MQ-9 Reaper có thể duy trì hoạt động trong khoảng hơn một ngày, tùy phiên bản và cấu hình. Nó giống như một “mắt thần bay trên trời” hơn là một tiêm kích.