Mua được cổ phiếu Unitree như trúng xổ số
Do tỷ lệ trúng suất mua cực thấp, nhiều nhà đầu tư ví việc mua được cổ phiếu Unitree chẳng khác nào trúng xổ số.
Một nhà đầu tư nói với truyền thông rằng sau khi biết mình đã trúng quyền mua cổ phiếu, anh thậm chí không dám đăng lên WeChat Moments: “Sợ đồng nghiệp ghen tị, mà cũng sợ họ hàng hỏi vay tiền”.
Unitree bắt đầu nhận đăng ký mua cổ phiếu trên sàn STAR Market thuộc Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải hôm 10/8, với giá phát hành 150,8 nhân dân tệ/cổ phiếu (khoảng 22,4 USD), tổng cộng khoảng 40,4 triệu cổ phiếu.
Trong số này, chỉ khoảng 6,47 triệu cổ phiếu được phát hành cho nhà đầu tư cá nhân qua kênh trực tuyến. Mỗi suất được mua 500 cổ phiếu, tức chưa đến 13.000 suất, nhưng có tới gần 10 triệu tài khoản tham gia đăng ký mua.
Kết quả, tỷ lệ trúng quyền mua qua kênh trực tuyến chỉ còn 0,018%. Để so sánh, CXMT (ChangXin Technology) – “vua cổ phiếu” mới gần đây trên thị trường Trung Quốc – có tỷ lệ trúng IPO là 0,47%.
Đợt IPO lần này giúp Unitree huy động khoảng 6,1 tỷ NDT, cao hơn rất nhiều so với nhu cầu 4,2 tỷ NDT được nêu trong bản cáo bạch. Điều đó cũng đẩy vốn hóa công ty lên khoảng 61 tỷ NDT, tăng gấp tới 16 lần chỉ trong hai năm.
Cơn sốt chưa từng có quanh IPO Unitree đã khiến robot hình người trở thành tâm điểm chú ý của giới đầu tư. Nhưng đồng thời, một câu hỏi lớn cũng xuất hiện: Định giá của Unitree có phải đang bị thổi phồng? Đây mới chỉ là màn khởi đầu của một cơn cuồng nhiệt, hay là dấu hiệu của một bong bóng sắp vỡ?.
Từ màn “Yango” trên sân khấu đến công ty robot có lợi nhuận
Unitree từng trở thành hiện tượng sau khi những robot của hãng xuất hiện tại Chương trình Gala Tết Nguyên đán trên CCTV năm 2025, trình diễn tiết mục múa “Yango” (ương ca) đặc trưng của Trung Quốc.
Startup có trụ sở tại Hàng Châu này hiện được xem là một trong những doanh nghiệp robot hàng đầu hiếm hoi trên thế giới đã có lợi nhuận.
Năm ngoái, Unitree đạt lợi nhuận ròng khoảng 591 triệu NDT, biên lợi nhuận gộp lên tới 60,13%. Số robot hình người xuất xưởng vượt 5.500 chiếc, đứng đầu thế giới.
Nhưng 591 triệu NDT lợi nhuận mà được định giá tới 61 tỷ NDT đồng nghĩa với việc hệ số P/E của Unitree sau IPO vượt 100 lần – cao hơn rất nhiều so với mặt bằng thông thường của các doanh nghiệp mới lên sàn.
Nói cách khác, nhà đầu tư đang trả một mức “phí bảo hiểm” cực lớn cho tương lai của Unitree, đặt cược rằng công ty có thể tăng trưởng bùng nổ trong vài năm tới.
Vấn đề là ngay sau khi đạt kết quả ấn tượng năm ngoái, lợi nhuận quý I năm nay của Unitree đã giảm 50% so với cùng kỳ, trong khi tốc độ tăng doanh thu cũng giảm mạnh từ 332% xuống còn 68%.
Công ty giải thích nguyên nhân chủ yếu do chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), cũng như chi phí bán hàng tăng mạnh.
Robot Unitree vẫn chưa thực sự bước vào nhà máy
Không chỉ lợi nhuận giảm, cơ cấu doanh thu của Unitree cũng tiềm ẩn rủi ro. Theo bản cáo bạch, trong 9 tháng đầu năm 2025, tới 73,6% doanh thu robot hình người của Unitree đến từ các trường đại học và tổ chức nghiên cứu.
Khách hàng tiêu dùng chỉ chiếm 17,4%, trong khi các ứng dụng trong những lĩnh vực có nhu cầu thực tế như sản xuất công nghiệp chỉ chiếm khoảng 9%. Đáng chú ý, hơn một nửa trong số phần doanh thu này lại đến từ robot dùng để hướng dẫn khách tham quan tại các phòng trưng bày. Điều đó cho thấy robot hình người của Unitree vẫn chưa đạt tới giai đoạn được triển khai đại trà trong môi trường công nghiệp.
Các đơn hàng từ trường đại học và viện nghiên cứu cũng có tính biến động cao, khó trở thành nguồn doanh thu ổn định trong dài hạn. Đây chính là một trong những vấn đề lớn nhất của Unitree và cũng là bài toán chung của ngành robot hình người Trung Quốc.
“Tiểu não” rất mạnh nhưng “đại não” vẫn còn yếu
Một cách phân chia phổ biến trong ngành robot hình người là: “Đại não”: hiểu ngôn ngữ, nhận thức môi trường, lập kế hoạch và quyết định robot phải làm gì; “Tiểu não”: điều khiển vận động theo thời gian thực, phối hợp các bộ phận và quyết định robot phải làm như thế nào.
Robot Unitree hiện được đánh giá rất cao về khả năng vận động. Những màn trình diễn như múa, quyền Anh, chạy, nhào lộn, lộn ngược đã giúp robot Unitree nổi tiếng toàn cầu. Nhưng phần lớn thành tích này thuộc về năng lực điều khiển vận động – tức “tiểu não”.
Giới chuyên môn nhìn chung đánh giá “tiểu não” của robot Unitree thuộc nhóm dẫn đầu ngành, trong khi “đại não” vẫn còn những hạn chế đáng kể. Và đây mới là vấn đề có tính quyết định.
Một robot có thể nhào lộn, chạy parkour hay biểu diễn võ thuật chưa chắc đã có thể gấp quần áo, dọn bàn, phân loại đồ vật hoặc thực hiện những công việc đơn giản nhưng thay đổi liên tục trong môi trường thực tế.
Đối với người tiêu dùng bình thường, những công việc tưởng như đơn giản đó mới là thứ quyết định liệu họ có sẵn sàng bỏ tiền mua robot hay không.
Vương Hưng Hưng cũng thừa nhận “bài toán khó nhất”
Nhà sáng lập Unitree Vương Hưng Hưng trong buổi giới thiệu IPO tuần trước cũng thừa nhận rằng để robot hình người được thương mại hóa quy mô lớn trong môi trường công nghiệp và gia đình, vẫn còn nhiều công nghệ then chốt phải vượt qua. Hai vấn đề nổi bật là: năng lực của các mô hình AI lớn dành cho robot (embodied AI); thứ nữa, khả năng chế tạo “bàn tay khéo léo” vừa tinh vi vừa đủ bền để sử dụng lâu dài.
Trong đó, thách thức lớn nhất là các mô hình AI hiện thân trên toàn thế giới vẫn đang ở giai đoạn sơ khai và khả năng khái quát hóa còn hạn chế.
Nói đơn giản, robot hiện nay có thể học rất tốt một số động tác cụ thể, nhưng để bước vào đời sống thực, nó phải có khả năng tự hiểu một tình huống hoàn toàn mới và biết phải làm gì mà không cần được lập trình riêng cho từng trường hợp.
Gần một nửa tiền IPO dành cho “bộ não” robot
Đáng chú ý, chính Unitree cũng nhận thức rõ điểm yếu này. Trong số 4,2 tỷ NDT vốn dự kiến huy động ban đầu, gần một nửa sẽ được dành cho dự án nghiên cứu và phát triển mô hình robot thông minh, tức đầu tư vào “bộ não” của robot.
Việc IPO cuối cùng huy động được khoảng 6,1 tỷ nhân dân tệ, vượt xa kế hoạch ban đầu, rõ ràng sẽ tạo thêm nguồn lực rất lớn cho Unitree đẩy mạnh R&D. Nhưng tiền nhiều hơn có đồng nghĩa với đột phá công nghệ hay không vẫn cần thời gian để chứng minh.
IPO lần này là “cơn sốt” hay “bong bóng”?
Trước khi Unitree lên sàn, phần lớn các công ty robot vẫn đang ở giai đoạn huy động vốn tư nhân. Khi đó, việc định giá doanh nghiệp phần nào phụ thuộc vào “câu chuyện tương lai” mà startup kể với nhà đầu tư.
IPO của Unitree vì thế vừa cho thấy tiềm năng khổng lồ của ngành robot hình người, vừa phơi bày những điểm nghẽn mà ngành này vẫn phải giải quyết.
Gọi đây hoàn toàn là “cơn cuồng nhiệt” hay bong bóng” đều có phần phiến diện. Chính xác hơn, đây là một giai đoạn tất yếu trong quá trình trưởng thành của một ngành công nghiệp mới.
Khi cơn sốt qua đi, dòng tiền đầu cơ rút bớt và thị trường bắt đầu sàng lọc những doanh nghiệp thực sự có công nghệ, sản phẩm và doanh thu bền vững, ngành robot hình người mới có thể bước vào bước ngoặt thực sự.
Theo Zaobao
