Cổ phiếu lao dốc gần 80%
Ngày 25/9, cổ phiếu của Zhipu AI - công ty AI có nguồn gốc từ Đại học Thanh Hoa, nổi tiếng với các mô hình nền tảng thế hệ GLM và là công ty AI đầu tiên thuộc nhóm "Lục Tiểu Hổ" (Six Little Tigers) của Trung Quốc chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán - tiếp tục giảm trên sàn Hong Kong, có thời điểm rơi xuống khoảng 610,5 HKD/cổ phiếu (khoảng 2,02 triệu đồng/cổ phiếu).
Đến cuối phiên, mức giảm thu hẹp còn 0,78%, đưa vốn hóa thị trường của công ty về khoảng 300 tỷ HKD (khoảng 993.600 tỷ đồng).
Từ đầu năm đến nay, giá cổ phiếu Zhipu biến động rất mạnh. Khi niêm yết ngày 8/1, giá phát hành chỉ 116,2 HKD/cổ phiếu (khoảng 384.900 đồng/cổ phiếu). Đến ngày 22/6, cổ phiếu từng lập đỉnh lịch sử gần 2.980 HKD/cổ phiếu (khoảng 9,87 triệu đồng/cổ phiếu), trước khi nhanh chóng lao dốc.
Giữa tháng 7, giá có lúc xuống dưới 1.000 HKD (khoảng 3,3 triệu đồng), sau đó phục hồi lên trên 1.200 HKD (khoảng 3,9 triệu đồng) nhưng gần đây lại quay đầu giảm. Như vậy, tính từ mức đỉnh 2.980 HKD xuống mức 610,5 HKD, thị giá Zhipu đã giảm khoảng 79,5%.
Đi cùng với sự điều chỉnh của cổ phiếu Zhipu là làn sóng giảm nhanh giá dịch vụ suy luận AI trên toàn cầu.
DeepSeek, Xiaomi và các hãng Mỹ cùng giảm giá
Ngày 10/9, DeepSeek ra mắt V4.1 Flash và đồng thời điều chỉnh giảm giá API. Hiện trong giờ cao điểm, giá đầu vào không trúng bộ nhớ đệm (cache miss) là 2 NDT/1 triệu token (khoảng 7.740 đồng/1 triệu token), đầu ra 8 NDT/1 triệu token (khoảng 30.960 đồng/1 triệu token); ngoài giờ cao điểm, mức giá tiếp tục giảm một nửa.
Ngày 22/9, Xiaomi ra mắt dòng MiMo-V2.6. Phiên bản cao cấp Pro có giá API đầu vào không cache 3 NDT (khoảng 11.610 đồng) và đầu ra 6 NDT (khoảng 23.220 đồng) cho mỗi triệu token. Bản Flash thậm chí giảm xuống còn 1 NDT (khoảng 3.870 đồng) đầu vào và 2 NDT (khoảng 7.740 đồng) đầu ra. Nếu dữ liệu được cache, giá đầu vào của bản Pro chỉ còn 0,025 NDT/1 triệu token (khoảng 97 đồng/1 triệu token).
Các doanh nghiệp nước ngoài cũng đang đẩy mạnh chiến lược giảm chi phí. Ngày 22/9, Anthropic công bố Claude Opus 5.5, cho biết chi phí vận hành các tác vụ điển hình thấp hơn khoảng 40% so với Opus 5.
Giá API đầu vào và đầu ra lần lượt giảm xuống 4 USD và 20 USD cho mỗi triệu token, tương đương khoảng 104.000 đồng và 520.000 đồng. Giá đọc dữ liệu từ bộ nhớ đệm giảm 60%.
Cùng ngày 22/9, OpenAI giới thiệu GPT-6 Sol và GPT-6 Luna. Với Luna, giá API tiêu chuẩn cho đầu vào và đầu ra lần lượt là 0,1 USD và 0,5 USD/1 triệu token, tương đương khoảng 2.600 đồng và 13.000 đồng.
OpenAI cho biết nhờ nâng cao hiệu quả cache và khả năng suy luận, giá API của GPT-6 Sol và Luna đã giảm 50% so với mức giá ưu đãi của các phiên bản tương ứng thuộc GPT-5.6.
Từ tháng 9, sau khi DeepSeek công bố đợt điều chỉnh giá mới đối với dòng Flash, cổ phiếu Zhipu bắt đầu chịu áp lực rõ rệt và từng bước giảm về quanh 600 HKD. Diễn biến này cũng phản ánh lo ngại của thị trường về mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Hiện GLM-5.3-Flash của Zhipu có giá đầu vào không cache 0,8 NDT (khoảng 3.096 đồng) và đầu ra 2,8 NDT/1 triệu token (khoảng 10.836 đồng/1 triệu token); đầu vào khi trúng cache là 0,23 NDT (khoảng 890 đồng). Với phiên bản cao cấp GLM-5.3, hai mức giá tương ứng là 8 NDT (khoảng 30.960 đồng) và 28 NDT (khoảng 108.360 đồng).
Biểu đồ thể hiện giá cổ phiếu của Zhipu AI giảm mạnh từ mức đỉnh 2.980 HKD xuống sát mức 600 HKD sau 3 tháng. Ảnh: CLS.
Doanh thu tăng mạnh nhưng lợi nhuận vẫn chịu sức ép
Trước đây, Zhipu từng cải thiện lợi nhuận bằng cách vừa mở rộng nhanh số lượng lượt gọi mô hình, vừa nâng giá bán trung bình.
Báo cáo bán niên công bố cuối tháng 8 cho thấy doanh thu 6 tháng đầu năm của Zhipu đạt 954 triệu NDT (khoảng 3.692 tỷ đồng), tăng 399,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, doanh thu từ nền tảng mở và dịch vụ API đạt 825 triệu NDT (khoảng 3.193 tỷ đồng), tăng tới 2.735,7%.
Số lượng token được gọi qua nền tảng MaaS tăng hơn 40 lần so với đầu năm, trong khi giá bán API bình quân tăng khoảng 101%. Nhờ đó, biên lợi nhuận gộp của mảng nền tảng mở và API tăng từ âm 0,4% cùng kỳ năm trước lên 24,6%.
Tuy nhiên, xét toàn công ty, biên lợi nhuận gộp trong nửa đầu năm lại giảm từ 50% xuống 26,4%. Chi phí nghiên cứu và phát triển lên tới 2,131 tỷ NDT (khoảng 8.247 tỷ đồng), trong khi khoản lỗ ròng thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt 2,071 tỷ NDT (khoảng 8.014 tỷ đồng).
Zhipu cho biết một trong những nguyên nhân chính là mảng triển khai dịch vụ trên nền tảng đám mây tăng trưởng quá nhanh, trong khi lĩnh vực này vẫn đang trong giai đoạn cải thiện biên lợi nhuận.
Thiếu năng lực tính toán vẫn là "nút thắt cổ chai"
Hạn chế về năng lực tính toán (compute) cũng liên tục cản trở quá trình mở rộng thương mại của Zhipu.
Một lãnh đạo Zhipu hôm 16/9 tiết lộ rằng sau khi GLM-5 được phát hành vào tháng 2, nhu cầu gọi mô hình nhanh chóng tăng lên khoảng 10 lần so với trước đó. Năng lực tính toán dự trữ vì thế nhanh chóng cạn kiệt, buộc công ty có thời điểm phải tạm dừng bán gói Coding Plan.
Sau khi hoàn tất vòng huy động vốn khoảng 4 tỷ USD vào tháng 7, Zhipu bắt đầu tăng mạnh đầu tư cho năng lực tính toán. Coding Plan sau đó được mở bán trở lại trên toàn hệ thống. Theo lãnh đạo công ty, sau khi bán lại, doanh số đã tăng hơn 15 lần.
Khi nhu cầu gọi mô hình tiếp tục tăng, trong tháng 9 Zhipu lại khởi động một vòng huy động vốn mới. Công ty chào bán cổ phiếu mới với giá 714 HKD/cổ phiếu (khoảng 2,37 triệu đồng/cổ phiếu), đồng thời phát hành trái phiếu chuyển đổi không lãi suất, huy động tổng cộng khoảng 39,3 tỷ HKD (khoảng 130.162 tỷ đồng).
Giá phát hành cổ phiếu mới thấp hơn khoảng 9,96% so với giá đóng cửa trước thời điểm công bố.
Tính cả khoản huy động khoảng 31,4 tỷ HKD (khoảng 104.237 tỷ đồng) hồi tháng 7, tổng số vốn Zhipu huy động qua hai đợt trong năm nay đã vượt 70 tỷ HKD (hơn 231.840 tỷ đồng).
"Giá rẻ" không còn là lợi thế cạnh tranh?
Theo một số phân tích, các công ty LLM Trung Quốc, trong đó có Zhipu, từng dựa vào lợi thế hiệu năng/chi phí để giành thị phần trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.
Nhưng khi ngày càng nhiều nhà cung cấp mô hình hàng đầu cả ở Trung Quốc và nước ngoài đồng loạt giảm giá, "giá rẻ" có thể không còn là lợi thế riêng của doanh nghiệp nào mà đang dần trở thành đặc điểm chung của toàn ngành.
Nghiên cứu gần đây của Goldman Sachs cũng nhận định các mô hình sở hữu năng lực tiên tiến và khả năng đa phương thức vẫn duy trì được sức mạnh định giá tương đối tốt. Tuy nhiên, phân khúc API cấp thấp đã bước vào cuộc chiến giá.
Goldman Sachs dự báo trong nửa cuối năm 2026, giá API cấp thấp có thể xuống khoảng 0,1-0,2 USD/1 triệu token (khoảng 2.600-5.200 đồng/1 triệu token). Giá bán và biên lợi nhuận gộp của phân khúc này sẽ tiếp tục chịu áp lực.
Một số nhà cung cấp mô hình Trung Quốc có nguồn vốn dồi dào thậm chí có thể chấp nhận biên lợi nhuận bằng 0 hoặc âm trong ngắn hạn để trợ giá dịch vụ.
Đổi lại, Goldman Sachs cho rằng chi phí mô hình ngày càng thấp sẽ góp phần thúc đẩy mức độ phổ cập và ứng dụng AI, khi doanh nghiệp và người dùng có thể tiếp cận năng lực AI với chi phí ngày càng rẻ hơn.
Theo Guancha.
