Quan điểm cứng rắn hơn của Iran xuất hiện sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ sớm biến Eo biển Hormuz thành lãnh thổ của mình.
Giới chức Iran phát tín hiệu nước này có thể chuyển sang một cách tiếp cận mang tính tấn công hơn trong cuộc đối đầu với Mỹ, trong bối cảnh Bản ghi nhớ (MoU) giữa Tehran và Washington chính thức hết hạn.
Chuẩn tướng Yadollah Javani, người đứng đầu Cục Chính trị của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), nói trên truyền hình nhà nước tối 16/8 rằng lực lượng của ông đã sẵn sàng thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ đất nước.
Căng thẳng giữa Iran và Mỹ liên quan đến quyền kiểm soát Eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, bất chấp hai bên từng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 6. Trên thực tế, MoU gần như đã đổ vỡ sau khi giao tranh tái diễn vào tháng trước, nhưng văn bản này chỉ chính thức hết hạn vào ngày 17/8.
“Đối phương là bên bắt đầu cuộc chiến và những gì chúng tôi làm cho đến nay mang tính phòng thủ, dù các hoạt động đó có thể chuyển sang khía cạnh tấn công”, ông Javani nói.
Ông không giải thích cụ thể Iran có thể triển khai những biện pháp tấn công nào, nhưng cảnh báo các đối thủ nên chờ đợi những “bất ngờ chiến lược”.
Tuần trước, người phát ngôn IRGC Hossein Mohebbi xác định cơ sở hạ tầng của Mỹ và các đồng minh trong khu vực – bao gồm mạng lưới năng lượng, nhà máy điện và các hệ thống kết nối Internet – có thể trở thành mục tiêu nếu Washington tấn công cơ sở hạ tầng dân sự của Iran.
Một số chính trị gia theo đường lối cứng rắn và truyền thông Iran cũng thảo luận khả năng tiến hành các cuộc đột kích trên bộ nhằm vào lợi ích của Mỹ tại Bahrain và Kuwait nếu Washington đưa quân xâm lược Iran.
Tuy nhiên, giới phân tích đặt câu hỏi về tính khả thi cũng như những rủi ro của kịch bản này. Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy Mỹ đang chuẩn bị triển khai chiến dịch trên bộ tại Iran.
Việc Tehran nhấn mạnh khả năng răn đe chủ động nhằm vào Mỹ diễn ra sau khi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, người được xem là theo đường lối cứng rắn, củng cố quyền lực bằng cách bổ nhiệm một loạt nhân vật kỳ cựu của IRGC và những người thân cận vào các vị trí then chốt trong lĩnh vực quân sự, an ninh hồi tuần trước.
Ông Khamenei nói việc Thiếu tướng Ahmad Vahidi trở thành Tổng tư lệnh IRGC phải thể hiện sự kết hợp giữa “răn đe tối đa” và trạng thái sẵn sàng cho “các chiến dịch tấn công mạnh mẽ nhằm vào kẻ thù”.
Ông Vahidi tuyên bố dưới sự lãnh đạo của ông Khamenei, quân đội Iran đã có thể “khuất phục đội quân được vũ trang mạnh nhất trong lịch sử thế giới”, sau khi Mỹ và Israel mở các cuộc không kích vào Iran ngày 28/2, châm ngòi cho những cuộc giao tranh dữ dội giữa hai bên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 14/8 tiếp tục khẳng định Iran đã bị đánh bại trong cuộc chiến, đồng thời nói nước này đang phải đối mặt với một lệnh phong tỏa hải quân như một “bức tường thép”. Ông cũng tuyên bố Eo biển Hormuz sẽ “sớm” được Mỹ tuyên bố là lãnh thổ của nước này.
Nhà Trắng sau đó ám chỉ rằng phát biểu trên chỉ là một lời nói đùa. Tuy nhiên, Tổng tham mưu trưởng quân đội Iran Amir Hatami đã phản ứng bằng cách tuyên bố treo thưởng 30.000 USD cho bất kỳ người đàn ông nào tiêu diệt hoặc bắt giữ một binh sĩ Mỹ nếu họ tham gia chiến dịch trên bộ tại lãnh thổ Iran. Mức thưởng dành cho phụ nữ sẽ cao gấp đôi nếu họ thực hiện được điều này, ông Hatami nói.
“Chúng tôi đang rộng mở khả năng tiếp cận những kẻ xâm lược và khả năng đó sẽ còn rộng hơn thông qua các sáng kiến của chúng tôi”, ông Hatami nói, ám chỉ các cuộc tấn công gần đây của Iran nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan.
Ông Mohsen Rezaee, người đang giữ chức Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho rằng chính quyền Trump có thể từng cân nhắc triển khai chiến dịch trên bộ vào lãnh thổ Iran nhưng đã từ bỏ do “những kế hoạch chưa được chuẩn bị kỹ”.
Ông Rezaee cho biết Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã tránh tấn công Tehran và miền Bắc Iran trong đợt giao tranh kéo dài hai tuần hồi tháng 7, thay vào đó đánh khoảng 50 thành phố thuộc 15 tỉnh.
Theo ông, mục đích của các cuộc không kích có thể là chuẩn bị cho một chiến dịch trên bộ nhằm kiểm soát Eo biển Hormuz và có khả năng tiếp cận các cơ sở hạt nhân tại Isfahan, nơi Iran được cho là đang chôn giấu uranium làm giàu cao dưới những khu vực bị bom Mỹ đánh phá.
Các cây cầu, tuyến đường, tháp kiểm soát hàng hải, radar, cơ sở ven biển và các cơ sở quân sự cũng bị tấn công nhằm cắt đứt tuyến hậu cần tới miền Nam Iran, ông Rezaee nói.
“Họ đã không tính toán được rằng để đưa quân tới Eo biển Hormuz, 40.000-50.000 binh sĩ là không đủ, mà phải triển khai ít nhất 100.000 người”, ông nói. “Các lực lượng này phải vượt qua dãy Zagros và có khả năng tiến qua tỉnh Fars.”
Trong những tuần gần đây, truyền thông và các chỉ huy Iran cho biết nước này đã chuẩn bị nhiều kịch bản để bảo vệ từng hòn đảo và khu vực ven biển phía Nam mà quân đội Mỹ có thể cân nhắc chiếm giữ. Trong số đó có đảo Kharg, nơi đặt những cơ sở xuất khẩu dầu quan trọng của Iran.
Các khu vực thuộc Iran quanh Eo biển Hormuz cũng đã được tăng cường các đơn vị phản ứng nhanh.
Người phát ngôn quân đội Mohammad-Reza Akraminia tuần trước cho biết mục tiêu là ngăn bất kỳ lực lượng nước ngoài nào đổ bộ lên lãnh thổ Iran.
“Nếu người Mỹ tiến vào một trong những hòn đảo của chúng tôi, chắc chắn chúng tôi sẽ tấn công họ ngay trên các hòn đảo của mình, huống chi là trên lãnh thổ các quốc gia khác”, ông nói trên truyền hình nhà nước.
Giới chức Iran cũng phát tín hiệu đã chuẩn bị cho nguy cơ bất ổn do các nhóm ly khai gây ra tại khu vực biên giới phía Tây với Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như phía Đông giáp Pakistan và Afghanistan.
IRGC được cho là đã tăng cường phòng thủ và tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các nhóm vũ trang đóng tại khu vực Kurdistan của Iraq.
Iran không quá bận tâm về việc MoU hết hạn
Ông Javani, quan chức phụ trách chính trị của IRGC, trong một cuộc phỏng vấn riêng hôm 17/8 cho biết Eo biển Hormuz chỉ có thể được mở cửa hoàn toàn khi Washington thực hiện các cam kết đã thống nhất trong MoU ký hồi tháng 6.
Bộ Ngoại giao Iran cho biết văn bản MoU không đề cập cụ thể đến thời hạn hai tháng để chấm dứt giao tranh. Tehran cũng bác bỏ quan điểm cho rằng việc MoU hết hạn có ý nghĩa đặc biệt đối với cuộc chiến với Mỹ hoặc các cuộc đàm phán đang diễn ra với Oman về Hormuz.
“Nhiều lần đã được chứng minh rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran không xây dựng chính sách dưới sức ép, tối hậu thư hay thời hạn do bên khác áp đặt. Chúng tôi đưa ra quyết định dựa trên đánh giá về những gì bảo đảm lợi ích và an ninh quốc gia”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nói trong cuộc họp báo hôm 17/8.
Ông cho biết các cuộc đàm phán với Oman cho đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận về việc mở lại một phần Eo biển Hormuz do những vấn đề pháp lý và kỹ thuật phức tạp, sự tham gia của nhiều bên và sự hiện diện của những “bên có ý đồ phá hoại” tiến trình.
Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf hôm 16/8 gọi MoU là một “văn kiện của niềm tự hào và chiến thắng trên mặt trận ngoại giao”.
Ông Ghalibaf khẳng định Cộng hòa Hồi giáo đã nổi lên “với tư cách bên chiến thắng”, cả về chính trị lẫn quân sự, sau cuộc chiến với Mỹ và Israel.
“Tôi không nói rằng chúng ta đã tiêu diệt quân đội của họ. Ý tôi là họ tấn công chúng ta và liên tục nêu rõ 9 mục tiêu, nhưng không đạt được bất kỳ mục tiêu nào ở bất kỳ cấp độ nào. Đó là thất bại thảm hại lớn nhất của Mỹ và chế độ Zionist”, ông nói.
Tuy nhiên, cho đến nay ông Ghalibaf vẫn chưa thuyết phục được giới lãnh đạo Iran chấp nhận một giải pháp ngoại giao dài hạn với Mỹ nhằm chấm dứt cuộc chiến.
Theo AJ
