Tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng năm 2026 với chủ đề "Khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo", Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết ngành ngân hàng đã sớm cụ thể hóa chủ trương phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thông qua các chương trình, kế hoạch hành động.
Theo báo cáo của Học viện Ngân hàng, một điểm đáng chú ý trong năm 2026 là hoạt động đổi mới sáng tạo của ngành ngân hàng đã được tổ chức và điều phối ở cấp ngành, thay vì chủ yếu diễn ra riêng lẻ tại từng tổ chức tín dụng.
Thanh toán số tạo dấu ấn rõ nét trong đổi mới sáng tạo
Trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, thanh toán số đang ghi nhận những kết quả rõ nét.
Đến hết năm 2025, hơn 88,9% người Việt Nam trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng, trong khi giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tương đương 28 lần GDP.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước phát sinh hơn 21 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, với tổng giá trị gần 261 triệu tỷ đồng. So với cùng kỳ, số lượng giao dịch tăng 34,5%, trong khi giá trị tăng 13,2%.
Cùng với sự phát triển của thanh toán số trong nước, Việt Nam đã hoàn thành kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với Thái Lan, Lào, Campuchia, Singapore và Trung Quốc. Việc kết nối với Ấn Độ và một số thị trường khác cũng đang được triển khai.
Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, tại hội nghị Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW gần đây, lãnh đạo ngành ngân hàng đã cam kết sẵn sàng đầu tư mỗi năm 2.000-3.000 tỷ đồng để phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Không chỉ dừng ở hoạt động thanh toán, các ngân hàng đang mở rộng ứng dụng công nghệ để cung cấp thêm nhiều sản phẩm, dịch vụ phục vụ đời sống.
Phó Thống đốc dẫn chứng BIDV hiện có 9.000 sản phẩm trên Mobile Banking, kết nối với 5.000 doanh nghiệp để cung ứng sản phẩm, dịch vụ.
Thông qua ứng dụng ngân hàng, người dân có thể mua vé máy bay, vé xem phim, thực phẩm và các vật dụng thiết yếu hằng ngày, thậm chí kiểm tra chuyến bay còn chỗ hay không. Những bước phát triển này đang mang lại lợi ích cho cả người dân và doanh nghiệp.
“Với những đổi mới về Open Banking, Open API, chúng ta sẽ tiếp tục phát triển ứng dụng ngân hàng mạnh mẽ”, Phó Thống đốc kỳ vọng.
Từ những kết quả về ứng dụng công nghệ, ông Phạm Tiến Dũng cho rằng các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và nhiều quỹ đầu tư hoàn toàn có thể tham gia đầu tư, qua đó khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.
“Điều kiện là các sản phẩm đó phải mang lại giá trị thiết thực cho phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt là làm ra tiền. Chúng ta không thực hiện đổi mới sáng tạo theo cách nghiên cứu xong rồi để đó” - Phó Thống đốc nêu rõ.
Tài sản trí tuệ vẫn là điểm nghẽn của dòng vốn
Đổi mới sáng tạo mở ra cơ hội mới, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu đối diện với những rủi ro phát sinh.
Một trong những vấn đề được đặt ra là làm thế nào khơi thông nguồn lực từ sở hữu trí tuệ hay trong bối cảnh nguồn vốn cho đổi mới sáng tạo chưa tương xứng với yêu cầu phát triển.
Các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ chủ yếu sở hữu tài sản vô hình, dòng tiền chưa ổn định và mức độ rủi ro cao. Trong khi đó, cách thẩm định và yêu cầu về tài sản bảo đảm truyền thống chưa thực sự phù hợp với nhóm doanh nghiệp này.
Cùng với đó, thị trường vốn, nhất là vốn đầu tư mạo hiểm, còn mỏng; cơ chế chia sẻ rủi ro giữa nhà nước, các quỹ, tổ chức tín dụng và nhà đầu tư chưa đồng bộ.
Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, đây là bài toán rất khó, trước hết ở việc tài sản trí tuệ được định giá bao nhiêu và ai là người định giá.
Một phát minh có thể rất hay, rất hữu ích ở thời điểm hiện tại, nhưng chỉ một ngày sau có thể không còn giá trị khi xuất hiện một phát minh tốt hơn và thị trường không còn sử dụng phát minh cũ.
Từ thực tế trên, Phó Thống đốc đề nghị các bên làm rõ hơn những điểm nghẽn cụ thể của dòng vốn, xác định vướng mắc nằm ở quy định nào, khâu nào. Theo ông, các đề xuất cần cụ thể, khả thi và có địa chỉ rõ ràng: nội dung nào thuộc thẩm quyền của NHNN, nội dung nào cần phối hợp liên ngành, nội dung nào các tổ chức tín dụng có thể chủ động triển khai ngay.
Ngân hàng sẵn sàng trở thành "người sử dụng đầu tiên"
Thông tin từ các ngân hàng tại diễn đàn cho thấy, song song với việc từng bước mở rộng cơ chế cấp vốn cho đổi mới sáng tạo, các ngân hàng cũng sẵn sàng tạo môi trường thực nghiệm, cung cấp nguồn lực và đồng hành cùng startup trong quá trình kiểm chứng, hoàn thiện và đưa sản phẩm vào thực tế.
Ông Nghiêm Mạnh Hùng, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm AI và Đổi mới sáng tạo, BIDV, cho biết với đội ngũ khoảng 1.500 nhân sự công nghệ cùng hệ sinh thái số phục vụ khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp, BIDV xác định có thể đóng góp sáu nguồn lực cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Các nguồn lực gồm vốn phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp; công nghệ; dữ liệu phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm; con người; môi trường thử nghiệm mở kết nối startup, viện - trường, doanh nghiệp và đối tác công nghệ; và thị trường.
Đáng chú ý, BIDV sẵn sàng trở thành "người sử dụng đầu tiên" để kiểm chứng, đánh giá và hoàn thiện các giải pháp đổi mới sáng tạo.
"Thị trường là nơi kiểm chứng giá trị thực sự của đổi mới sáng tạo", đại diện BIDV nhấn mạnh.
Ở góc độ cấp vốn, ông Trần Hoài Phương, Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp, Thành viên Ban điều hành HDBank, cho biết ngân hàng đã xây dựng cơ sở để triển khai cho vay theo chuỗi, với dư nợ hiện khoảng 1,2 tỷ USD, tương đương 30.000 tỷ đồng. Qua đó, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn, thay vì chỉ dựa vào phương thức đánh giá truyền thống từ số liệu tài chính trên sổ sách của doanh nghiệp.
