Một số cơ quan truyền thông mô tả robot MK1 của công ty Mỹ Foundation Future Industries (FFI) có thể cầm súng Glock, ngắm bắn và lấy đạn nạp vào súng cối, người ta tưởng rằng robot T-800 trong phim “Kẻ hủy diệt” đã trở thành hiện thực, đủ sức thay thế binh sĩ trên chiến trường.
Tuy nhiên, khi truy cập website chính thức của Foundation Future Industries và xem những video do công ty công bố, hình ảnh lại không mấy ấn tượng.
Robot mất 20 giây để nạp một quả đạn cối
Trong đoạn video, một nhân viên đưa quả đạn cho robot. MK1 từ từ nắm lấy, loạng choạng đưa quả đạn về phía nòng cối rồi thả vào. Một nhân viên vẫn đứng ngay bên cạnh để quan sát và hỗ trợ. Từ lúc nhận quả đạn đến khi đưa thành công vào nòng cối, robot mất khoảng 20 giây.
Đáng chú ý, con người đã thực hiện trước một loạt công đoạn khó: xác định vị trí mục tiêu, nhận diện hình dạng, chọn điểm cầm và đặt quả đạn vào tay robot đúng tư thế. Phần việc còn lại của MK1 chủ yếu là đưa quả đạn vào nòng cối.
Điều đó khác khá xa với hình ảnh một robot chiến đấu tự chủ có khả năng tự phát hiện mục tiêu, xử lý tình huống và thực hiện nhiệm vụ trong môi trường chiến trường phức tạp.
Khả năng di chuyển của MK1 trong các video khác cũng chưa thực sự thuyết phục. Robot nhiều lần bị ngã trong quá trình thử nghiệm và phải có nhân viên hỗ trợ dựng dậy.
Năm ngoái, một phóng viên CNET từng trực tiếp trải nghiệm hệ thống điều khiển từ xa của robot này và gặp vấn đề với tính năng theo dõi bàn tay: chuyển động tay trái và tay phải bị ánh xạ sai, buộc phải hiệu chỉnh lại. Nói cách khác, tại thời điểm đó MK1 còn gặp trục trặc ngay cả khi được điều khiển từ xa, chưa nói tới khả năng tự hành hoàn toàn.
Một chi tiết khác cũng đáng chú ý. Trong cuộc phỏng vấn với Wired hồi tháng 7, nhà sáng lập công ty cho biết Mk2 - thế hệ tiếp theo - mới là phiên bản đầu tiên đồng thời có khả năng chống nước và chống bụi.
Điều này đặt ra câu hỏi: một robot còn chưa được thiết kế hoàn chỉnh để hoạt động trong môi trường ngoài trời khắc nghiệt, lại chưa thật sự ổn định khi di chuyển, đã “tham chiến” tại Ukraine bằng cách nào?
“Được thử nghiệm tại Ukraine” không đồng nghĩa “đã tham chiến”
Đây có lẽ là điểm cần phân biệt rõ nhất. Những hình ảnh robot đi lại, cầm súng hoặc thao tác với đạn cối được lan truyền trên mạng cũng không thể chứng minh chúng được quay tại Ukraine.
Các video về MK1 đang được chia sẻ đều là tư liệu quảng cáo do nhà sản xuất thực hiện tại Mỹ. Không có hình ảnh hoặc video công khai nào đủ căn cứ để xác nhận những cảnh robot hoạt động ngoài trời được quay tại Ukraine.
Do đó, tuyên bố đã “đưa robot tới Ukraine tham chiến” cần được hiểu thận trọng. Một thiết bị có thể được đưa tới Ukraine để thử nghiệm, đánh giá hoặc trình diễn trong môi trường chiến tranh, nhưng điều đó không đồng nghĩa nó đã trực tiếp tham gia các hoạt động chiến đấu.
Ukraine đã trở thành môi trường thử nghiệm thực tế của nhiều công nghệ quân sự mới. Vì vậy, cụm từ “tested in Ukraine” cũng mang giá trị truyền thông và thương mại đáng kể.
Một thiết bị được thử nghiệm trong phòng thí nghiệm sẽ bị đặt câu hỏi về tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ, độ tin cậy và khả năng vận hành. Nhưng khi gắn với Ukraine, nó dễ được nhìn nhận như một công nghệ đã được kiểm nghiệm trong điều kiện chiến tranh. Đối với các công ty quốc phòng mới thành lập, đây cũng có thể là một công cụ thu hút sự chú ý của nhà đầu tư.
Foundation Future Industries có một câu chuyện khá đặc biệt. Nhà sáng lập Sankaet Pathak xuất thân từ lĩnh vực công nghệ tài chính. Công ty Synapse do ông sáng lập đã phá sản năm 2024. Sau đó, Patak chuyển hướng sang robot hình người và thành lập Foundation Future Industries (FFI).
Thay vì tự xây dựng toàn bộ công nghệ từ đầu, công ty mua lại Boardwalk Robotics, qua đó tiếp nhận một số hợp đồng nghiên cứu và phát triển với quân đội Mỹ mà doanh nghiệp này đã có.
Trong năm 2026, FFI bắt đầu thu hút sự chú ý mạnh hơn khi Eric Trump, con trai thứ hai của Tổng thống Donald Trump, xuất hiện trong danh sách nhà đầu tư và đảm nhiệm vị trí cố vấn chiến lược.
Tháng 4, Eric Trump cùng Patak xuất hiện trên Fox News, quảng bá khả năng kết hợp robot hình người với AI tự chủ và tiềm năng ứng dụng trong công nghiệp, quân sự và dịch vụ.
Đến tháng 7, FFI tiếp tục công bố hợp tác với AMD, đưa bộ xử lý AI của hãng chip này vào thế hệ Mk2.
Hợp đồng quân sự, tuyên bố thử nghiệm tại Ukraine, sự tham gia của con trai Tổng thống Mỹ và hợp tác với một tập đoàn chip lớn đã tạo nên hiệu ứng truyền thông mạnh cho startup này.
Tuy nhiên, những yếu tố trên không tự động chứng minh được năng lực chiến đấu của MK1.
Phần đáng kể các hợp đồng quân sự hiện nay của FFI bắt nguồn từ công ty Boardwalk Robotics được họ mua lại. Công ty dự kiến giá một robot khoảng 150.000 USD và đặt mục tiêu bán tới 50.000 chiếc, thu về 7,5 tỷ USD.
Điều đó cho thấy câu chuyện về MK1 không chỉ xoay quanh công nghệ, mà còn liên quan tới vốn đầu tư, hợp đồng quốc phòng, truyền thông và kỳ vọng thị trường.
Robot quân sự có nhất thiết phải giống con người?
Đây mới là câu hỏi đáng chú ý. Về mặt truyền thông, robot hình người có lợi thế rất rõ. Đầu, hai tay, hai chân khiến người xem dễ liên tưởng nó với con người và vô thức gán cho nó những năng lực vốn thuộc về con người.
Về kỹ thuật, hình dáng này cũng có một số ưu điểm. Robot có thể sử dụng các công cụ và hoạt động trong những không gian vốn được thiết kế cho con người. Công nghệ ghi nhận chuyển động cũng có thể giúp robot học các thao tác của con người.
Nhưng chiến trường không trao thêm lợi thế cho một cỗ máy chỉ vì nó có hình dáng giống người. Robot hai chân phải đồng thời kiểm soát trọng tâm, điểm tiếp đất và tư thế thân trên. Khi vươn tay lấy vật thể, sự phân bổ tải trọng lại thay đổi. Tất cả đòi hỏi năng lực tính toán, bộ truyền động và hệ thống điều khiển phối hợp liên tục.
Với một nền tảng còn gặp vấn đề về độ ổn định như MK1, chỉ riêng việc giữ cho robot không ngã đã là một nhiệm vụ đáng kể. Sau đó mới đến chuyện mang tải, vận chuyển đạn, trinh sát hoặc sử dụng vũ khí.
Vì vậy, câu hỏi thực tế là: trinh sát, vận chuyển, mang tải hay hỗ trợ hỏa lực có nhất thiết cần một cơ thể giống con người? Nếu nhiệm vụ chỉ là vận chuyển đạn dược, robot có thực sự cần học cách nhấc cánh tay, cầm nắm và di chuyển từng ngón tay giống con người?
Đó cũng là lý do các nền tảng bốn chân đang được quan tâm trong lĩnh vực robot quân sự. Robot bốn chân có thể duy trì trọng tâm thấp, sử dụng ba chân làm điểm tựa trong khi một chân di chuyển và thích nghi địa hình tốt hơn. Tải trọng có thể được bố trí trực tiếp trên thân robot, thay vì phải mô phỏng cấu trúc cơ thể người.
Đối với các nhiệm vụ như trinh sát tầm thấp, vận chuyển hàng hóa, hộ tống bộ binh hoặc mang thiết bị, khả năng cơ động ổn định và tải trọng hữu ích quan trọng hơn hình dáng.
Trung Quốc và một số nước đang phát triển theo hướng này. Các robot bốn chân được giới thiệu tại những triển lãm quốc phòng và sự kiện quân sự gần đây có thể mang vũ khí hoặc thiết bị, hoạt động cùng binh sĩ trong các tình huống diễn tập.
Cuối cùng, vấn đề không nằm ở việc robot trông giống T-800 hay một con chó máy. Điều quan trọng hơn là nó có thể hoàn thành nhiệm vụ một cách ổn định, đáng tin cậy, giảm rủi ro cho con người và có chi phí vận hành chấp nhận được hay không.
Nếu những bài toán đó được giải quyết, tương lai có thể xuất hiện robot hình người, robot bốn chân, robot bánh xích, thậm chí những thiết kế mô phỏng nhiều loài động vật khác nhau. Trong chiến tranh, hình dáng chỉ là phương tiện. Khả năng hoàn thành nhiệm vụ mới quyết định giá trị thực sự của robot quân sự.
Theo QQnews.
