Trung Quốc đưa phim truyện AI không cần diễn viên đầu tiên ra rạp: 20 triệu NDT cho cuộc "thử lửa"

Bona Film Group vừa công bố “Phim ‘Gò Tam Tinh: Chuyện tương lai’ sẽ chính thức khởi chiếu trên toàn Trung Quốc từ ngày 23/10.

Điểm đặc biệt nhất của bộ phim không nằm ở câu chuyện về nền văn minh Gò Tam Tinh, mà ở cách nó được tạo ra: 100 phút phim không có diễn viên người thật xuất hiện trên màn ảnh, toàn bộ hình ảnh được tạo bằng AI.

Quan trọng hơn, đây được giới thiệu là bộ phim điện ảnh chiếu rạp đầu tiên của Trung Quốc sử dụng công nghệ AI để sản xuất và được Cục Điện ảnh Quốc gia cấp giấy phép phát hành.

“Long tiêu” là biểu tượng hình rồng xuất hiện trên những bộ phim được cấp phép phát hành tại Trung Quốc – đã được cấp cho tác phẩm này ngày 28/4.

Sau gần hai năm thử nghiệm, AI Trung Quốc lần đầu bước từ phòng thí nghiệm và các nền tảng trực tuyến lên màn ảnh rộng. Nhưng câu hỏi lớn hơn không phải AI có thể làm phim hay không, mà là khán giả có chấp nhận trả tiền để xem một bộ phim được làm theo cách hoàn toàn mới này hay không.

Từ “AI làm được gì?” đến “AI làm phim được không?”

Câu chuyện bắt đầu từ cuối năm 2023, khi Bona Film âm thầm thành lập Trung tâm sản xuất AIGMS, viết tắt của “AI Generated Movie Studio” – xưởng sản xuất phim bằng AI.

Đây là một trong những bước đi sớm của một hãng phim lớn Trung Quốc nhằm biến AI từ công cụ thử nghiệm thành một dây chuyền sản xuất thực tế. Khi đó, chất lượng hình ảnh do các mô hình AI tạo ra còn khá hạn chế. Nhưng chỉ hai năm sau, khoảng cách đã trở nên rõ rệt.

Người phụ trách AIGMS từng đưa ra một ví dụ: cùng một cảnh quay, phiên bản thử nghiệm năm 2024 “gần như không thể xem”, trong khi phiên bản năm 2026 đã đạt mức siêu thực.

Tháng 7/2024, Bona thử nghiệm trước với “Gò Tam Tinh – Điềm báo tương lai”, một series khoa học viễn tưởng 13 tập phát hành trên nền tảng trực tuyến. Dự án được sản xuất cùng Douyin và sử dụng Jimeng AI làm công nghệ hỗ trợ chính.

Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng trước khi Bona đưa AI lên màn ảnh rộng. Nhưng với điện ảnh, vấn đề chưa bao giờ chỉ nằm ở khả năng tạo hình ảnh. AI có thể tạo ra một cảnh đẹp. Nhưng một bộ phim cần hàng nghìn cảnh phải nhất quán về nhân vật, ánh sáng, bối cảnh, chuyển động, cảm xúc và câu chuyện.

Đó là lý do Bona lựa chọn mô hình “con người chỉ đạo, AI thực thi” thay vì “một nút bấm tạo ra cả bộ phim”. AI tạo từng khung hình, nhưng con người quyết định câu chuyện, nhịp kể, thiết kế nhân vật, tính chính xác lịch sử và những hình ảnh cuối cùng được giữ lại.

Kịch bản, phân cảnh, dựng phim, âm thanh, hậu kỳ và chỉnh màu vẫn tồn tại như trong một quy trình điện ảnh thông thường. Khác biệt là AI được đưa vào gần như toàn bộ chuỗi sản xuất.

Nói cách khác, AI không được trao vai trò đạo diễn. AI sản xuất hình ảnh; con người chịu trách nhiệm về quyết định sáng tạo. Điều này cũng giải thích vì sao chi phí không biến mất dù không có diễn viên.

Nhà sản xuất tiết kiệm được tiền cát-xê và chi phí dựng bối cảnh thật, nhưng phải dành nguồn lực cho việc chọn lọc hình ảnh, sửa lỗi, duy trì tính nhất quán giữa các cảnh, nghiên cứu khảo cổ, kiểm chứng lịch sử, xử lý giọng nói, âm thanh và màu sắc.

AI giảm lao động lặp lại, nhưng không loại bỏ lao động đòi hỏi phán đoán. Các nhân vật kỹ thuật số trong phim cũng được thiết kế nguyên bản, không sao chép khuôn mặt người thật. Điều này giúp tránh một loạt vấn đề liên quan đến quyền hình ảnh, quyền sử dụng tên tuổi và bản quyền.

Quan trọng hơn, nhân vật, bối cảnh và đạo cụ kỹ thuật số được Bona lưu trữ dưới dạng tài sản có thể tái sử dụng. Một bộ phim vì thế không chỉ là một sản phẩm hoàn chỉnh, mà còn có thể trở thành một kho tài sản số cho những dự án tiếp theo.

Bài toán 20 triệu NDT và cuộc tái cấu trúc ngành phim

Điểm hấp dẫn nhất của điện ảnh AI có thể nằm ở bài toán kinh tế.

Theo các nguồn công khai được bài viết dẫn lại, kinh phí sản xuất “Gò Tam Tinh: Chuyện tương lai” khoảng 20 triệu NDT (hơn 77 tỷ đồng). Một bộ phim khoa học viễn tưởng có quy mô tương đương nếu làm theo phương thức truyền thống có thể tiêu tốn từ 300 triệu NDT trở lên. Điều đó có nghĩa chi phí sản xuất bằng AI chỉ bằng khoảng 1/10 phương thức truyền thống.

CITIC Securities từng ước tính khâu sản xuất chiếm khoảng 70-80% tổng chi phí của một bộ phim. Đây cũng chính là khu vực AI có khả năng tạo ra thay đổi lớn nhất.

Thị trường Trung Quốc coi 2026 là thời điểm điện ảnh AI bước vào giai đoạn thương mại hóa. Chính sách cũng đang đi theo hướng này. Tại cuộc họp báo ngày 17/9 về Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, Tổng cục Phát thanh Truyền hình quốc gia Trung Quốc cho biết AI đã được ứng dụng trong nhiều loại hình chương trình, từ phim truyền hình, phim ngắn, chương trình giải trí đến hoạt hình, bao phủ các khâu lên ý tưởng, sản xuất, kiểm duyệt và phát sóng.

Cuối tháng 8, Đài Phát thanh Truyền hình Hồ Nam cũng đưa vào thử nghiệm “Hậu Tây du ký”, một phim dài tập AIGC (nội dung do AI tạo ra) với mô hình vừa sản xuất, vừa kiểm duyệt và vừa phát sóng.

Các doanh nghiệp khác cũng nhanh chóng nhập cuộc. China Film đã đưa AI vào chiến lược phát triển 5 năm. Huace Media phát triển phim truyền hình AI, Enlight Media xây dựng nền tảng công cụ AI riêng, trong khi Happiness Blue Ocean bắt đầu phát hành phim ngắn AI.

Thị trường chứng khoán lập tức phản ứng với câu chuyện mới. Ngày 28/9, một ngày sau khi Bona công bố lịch chiếu “Gò Tam Tinh: Chuyện tương lai”, cổ phiếu công ty tăng hết biên độ, đóng cửa ở 6,36 NDT/cổ phiếu, đưa vốn hóa lên khoảng 8,742 tỷ NDT.

Nhưng báo cáo tài chính lại cho thấy một thực tế hoàn toàn khác. Trong nửa đầu năm 2026, Bona đạt doanh thu 458 triệu NDT, giảm 31,9% so với cùng kỳ; lỗ ròng 169 triệu NDT, dù mức lỗ đã giảm 84%. Doanh thu từ rạp và hệ thống phát hành giảm, doanh thu điện ảnh cũng giảm.

Trong khi đó, phòng vé toàn Trung Quốc trong nửa đầu năm chỉ đạt 17,354 tỷ NDT, giảm 40,6% so với cùng kỳ năm trước. AI vì thế xuất hiện trong một ngành đang cần tìm lối thoát. Nhưng doanh thu từ mảng phim AI của Bona trong nửa đầu năm mới đạt khoảng 1,93 triệu NDT, tương đương 0,42% tổng doanh thu.

Đây là con số đáng chú ý. Cổ phiếu tăng trần phản ánh kỳ vọng, báo cáo tài chính phản ánh hiện thực. Và đến ngày 23/10 tới, phòng vé của bộ phim mới là phép thử thực sự.

Ba cửa ải của điện ảnh AI

Cửa ải đầu tiên là khán giả. AI vừa là lợi thế tiếp thị vừa có thể trở thành điểm yếu. Khán giả có thể mua vé một lần vì tò mò muốn xem “phim không có diễn viên”. Nhưng nếu câu chuyện yếu, nhân vật thiếu cảm xúc hoặc hình ảnh có cảm giác máy móc, sự tò mò sẽ không biến thành doanh thu lâu dài.

Công nghệ có thể kéo khán giả đến rạp lần đầu, nhưng chỉ chất lượng tác phẩm mới kéo họ trở lại. Điều này càng quan trọng trong bối cảnh thị trường điện ảnh Trung Quốc đang suy giảm mạnh. Các rạp chiếu không thiếu công cụ sản xuất mới; họ thiếu những bộ phim đủ hấp dẫn để khiến khán giả bỏ tiền.

Cửa ải thứ hai là việc làm. AI chắc chắn sẽ làm thay đổi hàng loạt vị trí trong ngành điện ảnh: họa sĩ thiết kế, dựng bối cảnh, ánh sáng, kỹ xảo, hậu kỳ... Nhưng cùng lúc, những vị trí mới cũng xuất hiện: kỹ sư prompt, chuyên gia kiểm soát hình ảnh, người phụ trách tính nhất quán nhân vật, quản lý dữ liệu hình ảnh và các nhóm sản xuất AIGMS.

Vấn đề là hệ thống đào tạo và tiêu chuẩn nghề nghiệp chưa theo kịp. Theo các số liệu được tổng hợp, trong nửa đầu năm 2026, người xem phim ngắn AI tại Trung Quốc đã vượt 600 triệu, trong khi quy mô thị trường vượt 22 tỷ NDT. Các nền tảng đưa lên mạng khoảng 367.000 bộ phim ngắn, với phim AI chiếm hơn 70%.

Nhưng sản lượng khổng lồ không đồng nghĩa với thành công. Có đội ngũ đưa 11 bộ phim lên mạng trong hai tháng nhưng tổng doanh thu chỉ đạt 9,6 NDT (37.000 đồng). Bài học rất rõ: Năng lực sản xuất không tạo ra giá trị, tác phẩm mới tạo ra giá trị.

Cửa ải thứ ba là thị trường quốc tế. “Gò Tam Tinh…” có một lợi thế mà nhiều sản phẩm AI khác không có: câu chuyện gắn với một nền văn minh cổ đại có bản sắc văn hóa rất mạnh.

Các đoạn giới thiệu của dự án đã xuất hiện tại Hội chợ Điện ảnh và Truyền hình quốc tế Hong Kong và Liên hoan phim Cannes. Nếu thành công, đây không chỉ là câu chuyện về một bộ phim Trung Quốc sử dụng AI. Nó có thể trở thành thử nghiệm về khả năng xuất khẩu một mô hình sản xuất điện ảnh mới.

Trung Quốc từng là công xưởng của ngành sản xuất phần cứng. Giờ đây, với AI, nước này muốn chứng minh rằng mình cũng có thể trở thành một trong những công xưởng sản xuất nội dung mới.

Từ “long tiêu” đến chiếc vé của khán giả

Điều đáng chú ý nhất trong câu chuyện “Gò Tinh Đôi: Chuyện tương lai” không phải là AI có thể thay thế bao nhiêu diễn viên hay đoàn làm phim; mà là việc AI đã bắt đầu đi qua cánh cửa từ công nghệ sang ngành công nghiệp.

Bona mất khoảng hai năm để đi từ những thử nghiệm hình ảnh đầu tiên đến một bộ phim dài 100 phút được cấp phép chiếu rạp. Ngày 28/4, bộ phim nhận “long tiêu”. Ngày 23/10, khán giả sẽ có cơ hội quyết định liệu mô hình này có thực sự đứng vững trên thị trường hay không.

Nếu thành công, bài toán của điện ảnh Trung Quốc sẽ thay đổi: thay vì cần hàng trăm người để dựng một thế giới trong phim, các hãng phim có thể dùng AI để tạo ra thế giới đó nhanh hơn, rẻ hơn và có khả năng tái sử dụng cao hơn.

Nhưng nếu thất bại, nó cũng đem lại một bài học quan trọng: AI có thể giảm chi phí sản xuất, nhưng không thể tự động tạo ra một bộ phim hay. Mặt nạ đồng Gò Tam Tinh đã nằm dưới lòng đất khoảng 3.000 năm trước khi được thế giới biết đến.

Giờ đây, chính hình tượng ấy sẽ trở thành nhân chứng cho một cuộc thử nghiệm khác: liệu AI có thể giúp điện ảnh bước vào một kỷ nguyên mới hay không. Ngày 23/10, câu trả lời sẽ không còn nằm trong phòng thí nghiệm. Nó sẽ nằm ở phòng vé.

Theo Sohu