Động thái này nhằm duy trì chi phí điện thấp trong bối cảnh Bắc Kinh nỗ lực vượt qua sự dẫn đầu của Mỹ về hiệu suất chip trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
Theo số liệu từ chính phủ công bố vào tháng 12/2026, các nhà máy điện mới xây dựng của Trung Quốc ước tính đạt tổng công suất 470 gigawatt, trong khi con số này tại Mỹ chỉ khoảng 64 gigawatt. Khoảng cách về năng lượng giữa hai cường quốc ngày càng giãn rộng khi sản lượng điện của Trung Quốc hiện cao hơn Mỹ khoảng 140% và dự kiến quốc gia này sẽ tăng thêm 50% công suất toàn quốc từ nay đến năm 2030.
Sự tăng trưởng thần tốc của Trung Quốc được thúc đẩy mạnh mẽ bởi các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió. Năng lượng tái tạo chiếm tới 80% công suất mới của Trung Quốc, vượt xa tỷ lệ 60% tại Mỹ. Ngoài ra Bắc Kinh đang xây dựng 27 lò phản ứng hạt nhân với mục tiêu vượt qua Mỹ về năng lượng hạt nhân vào năm 2030.
Trong khi đó Mỹ đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt 44 gigawatt điện cho các trung tâm dữ liệu vào năm 2028 do mức tiêu thụ khổng lồ từ các hệ thống trí tuệ nhân tạo. Chuyên gia David Fishman từ tập đoàn tư vấn Lantau Group nhận định rằng mọi kế hoạch mở rộng dữ liệu của Trung Quốc sẽ không bị giới hạn bởi nguồn cung năng lượng nhờ sự kiểm soát tập trung của chính phủ đối với các công ty điện lực nhà nước.
Sự khác biệt về hệ thống điện quốc gia đã mang lại lợi thế chiến lược cho Trung Quốc. Việc ưu tiên xây dựng hạ tầng và giữ giá điện thấp thay vì lợi nhuận doanh nghiệp cho phép các trung tâm dữ liệu tại đây chỉ phải chi trả khoảng 3 cent cho mỗi kilowatt giờ, tức là bằng một phần ba so với giá điện tại Mỹ.
Điều này có thể thay đổi cục diện cạnh tranh trí tuệ nhân tạo vốn trước đây phụ thuộc hoàn toàn vào linh kiện bán dẫn. Ngay cả khi sở hữu những con chip có hiệu suất thấp hơn do lệnh trừng phạt từ Washington, các công ty Trung Quốc vẫn có thể sử dụng lượng điện giá rẻ khổng lồ để đạt được năng lực tính toán tương đương với các tập đoàn công nghệ Mỹ.
Điển hình là trường hợp của Huawei khi hãng phải sử dụng nhiều chip hơn để đối đầu với hệ thống của Nvidia do hiệu suất chip đơn lẻ kém hơn. Tuy nhiên các startup như DeepSeek hay tập đoàn Alibaba vẫn đang gặt hái được những kết quả ấn tượng với các mô hình ngôn ngữ lớn tự phát triển. Giới kinh doanh Mỹ đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước đà phát triển này.
Trong một bức thư gửi cơ quan chính phủ vào cuối năm ngoái, OpenAI cảnh báo rằng Trung Quốc đang coi năng lượng là nền tảng của năng lực cạnh tranh công nghiệp nhằm soán ngôi vị số một của Mỹ vào năm 2030. Dù giám đốc điều hành Nvidia cho rằng Trung Quốc vẫn đang đi sau Mỹ về mặt kỹ thuật, nhưng lợi thế về hạ tầng điện năng có thể là chìa khóa giúp Bắc Kinh rút ngắn khoảng cách trong tương lai gần.
Theo Nikkei Asia
