Số nghị sĩ Cộng hòa xin nghỉ kỷ lục, tỷ lệ ủng hộ ông Trump chạm đáy

Số nghị sĩ Cộng hòa xin nghỉ cao nhất trong 100 năm

Khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ dự kiến diễn ra ngày 5/11/2026 đã đến gần, trong nội bộ đảng Cộng hòa xuất hiện một “làn sóng xin nghỉ hưu” hiếm thấy. Dân biểu đảng Cộng hòa bang Missouri, Sam Graves, dù năm nay mới 62 tuổi và đang ở độ chín sự nghiệp chính trị, hôm 27/3 tuyên bố sẽ không tái tranh cử, trở thành người thứ 36 trong đảng này công khai rút lui, đồng thời là nghị sĩ thứ 57 trong Quốc hội tuyên bố không tham gia tranh cử.

Trong cuộc bầu cử này, cử tri Mỹ sẽ bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ viện, khoảng 1/3 Thượng viện (100 ghế), thống đốc bang và nhiều chức vụ địa phương khác…

Dù không bầu Tổng thống, nhưng đây là cuộc bầu cử có thể quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội, ảnh hưởng mạnh đến khả năng điều hành của tổng thống trong 2 năm cuối nhiệm kỳ.

Theo ABC News và thống kê của Brookings Institution (Viện Brookings), số nghị sĩ Đảng Cộng hòa tuyên bố nghỉ hưu trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ lần này đã đạt mức cao nhất trong gần 100 năm qua. Trong khi đó, năm 2018 chỉ có 34 nghị sĩ Cộng hòa từ bỏ tái tranh cử, nhưng khi đó, đảng này đã chịu “làn sóng xanh”, mất 40 ghế và đánh mất quyền kiểm soát Hạ viện trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Danh sách nghỉ hưu lần này có mặt những nhân vật quan trọng, bao gồm Chủ tịch Ủy ban Giao thông và Cơ sở hạ tầng Hạ viện Sam Graves, và dân biểu bang Texas Jodey Arrington, lãnh đạo phe Cộng hòa tại Ủy ban Ngân sách Hạ viện. Ngoài ra, nhiều nghị sĩ có nền tảng quân sự cũng lựa chọn rời khỏi chính trường, như các dân biểu Morgan Luttrell, cựu thành viên lực lượng SEAL và cựu chuẩn tướng không quân Don Bacon.

Tuy nhiên, không phải tất cả đều đơn thuần nghỉ hưu; khoảng 20 nghị sĩ Cộng hòa chuyển sang tranh cử chức thống đốc hoặc các chức vụ công khác. Mặt khác, dân biểu bang Texas Dan Crenshaw sau khi thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ nội bộ đảng trước một đối thủ có lập trường cứng rắn hơn đã quyết định rời chính trường; dân biểu bang Tennessee Mark Green thì viện dẫn lý do tuổi tác để trao lại vị trí. Trong khi đó, Marjorie Taylor Greene, dân biểu bang Georgia, sau khi mối quan hệ với ông Trump bị rạn nứt, đã chọn cách từ chức và rời Quốc hội.

Giới học giả nhìn chung cho rằng làn sóng rút lui này của Đảng Cộng hòa có liên quan chặt chẽ đến áp lực bầu cử. Ông Casey Burgat, Giám đốc phụ trách các vấn đề lập pháp tại Đại học George Washington, cho biết: “Đảng Cộng hòa đang đối mặt với nguy cơ trở thành phe thiểu số, điều này không mấy khả quan đối với cục diện Quốc hội năm 2026”.

Để so sánh, hiện mới có 21 dân biểu Đảng Dân chủ tuyên bố nghỉ hưu. Dù con số này cũng cao hơn cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018, nhưng vẫn thấp hơn mức 29 người trước khi đảng Dân chủ mất quyền kiểm soát Hạ viện vào năm 2021. Trong số đó, 8 người chuyển sang tranh cử thống đốc hoặc Thượng nghị sĩ liên bang; như cựu dân biểu bang New Jersey Mikie Sherrill đã rời Quốc hội sớm và trúng cử thống đốc vào mùa thu năm ngoái.

Các nhà phân tích cho rằng lý do khiến các nghị sĩ rời chính trường khá đa dạng. Một phần xuất phát từ cân nhắc cá nhân và gia đình, phần khác do việc phân chia lại khu vực bầu cử làm thay đổi bản đồ chính trị, buộc họ phải từ bỏ tái tranh cử. Ngoài ra, hoạt động của Quốc hội ngày càng bế tắc và sự đối đầu chính trị gia tăng cũng là những yếu tố quan trọng.

Về phía đảng Dân chủ, danh sách nghỉ hưu cũng bao gồm nhiều nhân vật kỳ cựu, như cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi của bang California và cựu lãnh đạo đa số Steny Hoyer của bang Maryland. Cả hai đều đã 86 tuổi và có sự nghiệp chính trị kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Tuy nhiên, cũng có những nghị sĩ cao tuổi vẫn tiếp tục tranh cử, như dân biểu Cộng hòa bang Kentucky Hal Rogers (88 tuổi) và dân biểu Dân chủ bang California Maxine Waters (87 tuổi).

Đáng chú ý, dân biểu Dân chủ ôn hòa bang Maine, Jared Golden, mới 43 tuổi, cũng bất ngờ tuyên bố nghỉ hưu. Ông cho biết môi trường chính trị hiện nay ngày càng “thô lỗ và xấu xí”, khiến ông phải xem xét lại cái giá của việc làm chính trị.

Ông Casey Burgat nói thêm rằng khi hai đảng củng cố “địa bàn” thông qua việc vẽ lại khu vực bầu cử, số khu vực cạnh tranh thực sự ngày càng giảm, khiến các chính trị gia có xu hướng chiều theo cử tri trong bầu cử sơ bộ của đảng mình, thay vì tìm kiếm hợp tác lưỡng đảng. Điều này làm thu hẹp không gian của phe trung dung và khiến sự đối đầu tiếp tục gia tăng.

Tỷ lệ ủng hộ ông Trump chạm đáy mới

Cuộc khảo sát kéo dài 4 ngày do hãng thăm dò dư luận Ipsos hoàn tất hôm 23/3 cho thấy, chỉ có 36% người Mỹ hài lòng với cách điều hành của ông Trump, giảm so với mức 40% của tuần trước.

Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công phối hợp nhằm vào Iran từ ngày 28/2, giá xăng trên toàn nước Mỹ tăng mạnh, khiến đánh giá của người dân về năng lực quản lý kinh tế và chi phí sinh hoạt của chính phủ Trump xấu đi đáng kể. Trong lần khảo sát này, chỉ 25% người được hỏi tán thành cách ông xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt - một chủ đề từng là trọng tâm trong chiến dịch tranh cử năm 2024 của ông.

Khảo sát cũng cho thấy chỉ 29% người Mỹ ủng hộ cách điều hành kinh tế của ông Trump - mức thấp nhất trong cả hai nhiệm kỳ của ông, thậm chí thấp hơn bất kỳ mức ủng hộ kinh tế nào của người tiền nhiệm Joe Biden. Trớ trêu là, chính những lo ngại về kinh tế - đặc biệt là chi phí sinh hoạt tăng - lại là yếu tố quan trọng khiến ông Biden thất bại trong cuộc bầu cử năm 2024, khi ông Trump từng hứa sẽ xây dựng một nền kinh tế năng động hơn.

Các nhà phân tích cho rằng kết quả thăm dò này cho thấy ông Trump đang phải đối mặt với làn sóng phản đối mạnh mẽ từ công chúng.

Tỷ lệ ủng hộ tổng thể của ông từng ở mức 47% khi mới nhậm chức và duy trì quanh mức 40% từ mùa hè năm ngoái. Dù hiện đã xuống mức thấp nhất kể từ khi quay lại Nhà Trắng, con số này vẫn cao hơn mức đáy 33% trong nhiệm kỳ đầu, và nhỉnh hơn mức thấp nhất 35% của Biden.

Tuy nhiên, đối với một tổng thống từng cam kết tránh “những cuộc chiến ngu ngốc”, cuộc chiến với Iran có thể tiếp tục làm tình hình xấu thêm. Khảo sát cho thấy hiện chỉ 35% người Mỹ ủng hộ các cuộc không kích Iran (giảm từ 37% tuần trước), trong khi 61% phản đối.

Theo khảo sát mới nhất, khoảng 46% người được hỏi cho rằng cuộc chiến Iran sẽ khiến nước Mỹ kém an toàn hơn về lâu dài; chỉ 26% tin rằng nó sẽ giúp nước Mỹ an toàn hơn.

Ngoài kết quả thăm dò, một tin đáng chú ý khác đối với Nhà Trắng và Đảng Cộng hòa đến từ chính “sân sau” của ông Trump. Trong cuộc bầu cử đặc biệt tại khu vực Hạ viện số 87 bang Florida, ứng viên đảng Dân chủ Emily Gregory đã lội ngược dòng, giành chiến thắng với cách biệt hơn 2 điểm phần trăm trước ứng viên Cộng hòa Jon Maples, người được ông Trump ủng hộ. Đáng chú ý, khu vực này chính là nơi tọa lạc dinh thự Mar-a-Lago của ông Trump. Đối với ông Trump - người đã công khai ủng hộ Maples - kết quả này rõ ràng khá “mất mặt”. Chỉ một ngày trước đó, ông còn đăng trên mạng xã hội tuyên bố “ủng hộ hoàn toàn và tuyệt đối” ứng viên này.

Với diễn biến chiến tranh với Iran không như mong muốn của ông Trump, diễn biến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể trở nên không mấy lạc quan đối với đảng Cộng hòa.

Theo Creaders, Cls