Ngày 4/11, tại họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, trao đổi về việc ban hành Thông tư 63/2026 ngày 27/10 quy định danh mục sản phẩm công nghệ số, điện tử đã qua sử dụng cấm nhập khẩu vào Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Ông Lịch cho biết việc ban hành quy định xuất phát từ 3 mục tiêu chính.
Thứ nhất, chuẩn hóa và đồng bộ hệ thống pháp luật. Quy định về quản lý nhập khẩu sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng đã được triển khai từ nhiều năm trước. Việc ban hành danh mục mới nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về công nghiệp công nghệ số, đồng thời cập nhật mã hàng hóa theo hệ thống HS, tạo thuận lợi cho công tác quản lý và thực thi.
Thứ hai, bảo vệ người tiêu dùng và phát triển thị trường trong nước. Việc hạn chế nhập khẩu điện thoại thông minh, máy tính và các thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng nhằm ngăn ngừa nguy cơ Việt Nam trở thành nơi tiếp nhận thiết bị điện tử cũ, chất lượng thấp. Quy định cũng góp phần hạn chế rủi ro về an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và những nguy cơ phát sinh từ thiết bị không còn đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.
Thứ ba, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh danh mục sản phẩm bị cấm nhập khẩu, quy định vẫn có những trường hợp ngoại lệ, cho phép nhập khẩu thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng để phục vụ sản xuất, nghiên cứu và các mục đích khác theo quy định của pháp luật.
Về khía cạnh quản lý, quy định mới nhằm cập nhật danh mục hàng hóa theo hệ thống mã số hàng hóa (mã HS), bảo đảm thống nhất với pháp luật về công nghiệp công nghệ số và tạo thuận lợi cho quá trình quản lý, thực thi.
Đối với người tiêu dùng và thị trường trong nước, việc kiểm soát nhập khẩu thiết bị điện tử đã qua sử dụng nhằm hạn chế nguy cơ Việt Nam trở thành nơi tiếp nhận các sản phẩm công nghệ cũ, chất lượng thấp. Quy định cũng góp phần giảm thiểu rủi ro về an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu từ những thiết bị không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Ông Lịch khẳng định quy định mới không nhằm cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh. Một số trường hợp vẫn được phép nhập khẩu thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng để phục vụ sản xuất, nghiên cứu và các mục đích được pháp luật cho phép.
Những thiết bị điện tử cũ nào bị cấm nhập khẩu?
Tại Thông tư 63/2026, Bộ KH&CN quy định chi tiết danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu, kèm theo mã số hàng hóa (mã HS). Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Danh mục được xây dựng trên cơ sở Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam ban hành kèm Thông tư 31/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Theo phụ lục của Thông tư 63, các nhóm hàng thuộc diện cấm nhập khẩu khá rộng, bao gồm máy tính, thiết bị xử lý dữ liệu tự động và các bộ phận chức năng; điện thoại thông minh, điện thoại di động và thiết bị truyền, nhận âm thanh, hình ảnh, dữ liệu qua mạng hữu tuyến hoặc không dây.
Ngoài ra, danh mục còn có micro, loa, tai nghe, thiết bị khuếch đại âm thanh; máy ảnh kỹ thuật số, máy quay phim, camera truyền hình; thiết bị thu phát sóng vô tuyến, ra đa, thiết bị dẫn đường, điều khiển từ xa bằng sóng vô tuyến. Các loại màn hình, máy chiếu, thiết bị thu hình và một số thiết bị điện tử khác cũng thuộc diện kiểm soát theo mã HS tương ứng.
Đáng chú ý, lệnh cấm không chỉ áp dụng với sản phẩm hoàn chỉnh mà còn bao gồm bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của các sản phẩm nằm trong danh mục.
Các sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng được tân trang, sửa chữa hoặc thay thế linh kiện nhằm khôi phục chức năng, chất lượng và hình thức tương đương hàng mới cũng không được nhập khẩu nếu có mã HS thuộc danh mục cấm.
Thông tư đồng thời quy định cụ thể cách áp dụng danh mục theo mã HS. Trường hợp danh mục xác định đến nhóm 4 chữ số hoặc phân nhóm 6 chữ số, lệnh cấm được áp dụng với toàn bộ mã HS 8 chữ số thuộc nhóm hoặc phân nhóm đó. Nếu danh mục quy định cụ thể đến mã HS 8 chữ số, việc cấm nhập khẩu chỉ áp dụng đối với mã hàng tương ứng.
Mở ngoại lệ cho thiết bị phục vụ sản xuất bán dẫn và nghiên cứu công nghệ
Bên cạnh các nhóm hàng bị cấm, Thông tư 63 vẫn dành cơ chế cho một số trường hợp nhập khẩu thiết bị đã qua sử dụng phục vụ hoạt động sản xuất và phát triển công nghệ.
Cụ thể, dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị và công cụ đã qua sử dụng có thể được nhập khẩu nếu phục vụ trực tiếp các dự án đầu tư sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, đồng thời đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.
Như vậy, không phải mọi thiết bị điện tử cũ đều bị cấm nhập khẩu, nhưng doanh nghiệp cũng không mặc nhiên được phép đưa thiết bị đã qua sử dụng vào Việt Nam chỉ với lý do phục vụ sản xuất, nghiên cứu hoặc giảng dạy. Việc nhập khẩu phải căn cứ vào chủng loại, mã HS và điều kiện cụ thể được quy định.
Đối với những hàng hóa đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhập khẩu trước thời điểm Thông tư 63 có hiệu lực, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện theo nội dung và thời hạn của văn bản chấp thuận.
Theo lãnh đạo Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, mục tiêu xuyên suốt của quy định là kiểm soát chất lượng thiết bị nhập khẩu, bảo vệ người tiêu dùng, bảo đảm an toàn thông tin và thúc đẩy thị trường công nghệ số trong nước phát triển lành mạnh.
