Ngày 26/6, Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội, gọi tắt là “Nhân đại”) Trung Quốc thông báo chấm dứt tư cách đại biểu của 14 quan chức cấp cao; trong đó có Ủy viên Bộ Chính trị Mã Hưng Thụy, ba thượng tướng gồm Hứa Học Cường, Lý Phượng Bưu, Quách Phổ Hiệu, cùng ba trung tướng Vương Kháng Bình, Trương Minh Hoa và Doãn Hồng Tinh.
14 quan chức bị chấm dứt tư cách đại biểu Quốc hội khóa XIV
Chiều 26/6, kỳ họp thứ 23 của Ủy ban Thường vụ Nhân đại khóa XIV bế mạc. Đến 23h12 cùng ngày (giờ Bắc Kinh), Tân Hoa xã công bố Thông báo số 18 của Ủy ban Thường vụ.
Theo thông báo, các địa phương và các đoàn đại biểu quân đội đã quyết định bãi miễn hoặc chấp nhận đơn từ chức đại biểu Nhân đại đối với 14 người, gồm: Phí Cao Vân (An Huy), Quách Vĩnh Hàng (Quảng Đông), Hồ Hằng Hoa (Trùng Khánh), Lý Vân Trạch (Tứ Xuyên), Hầu Kiến Quốc và Hoàng Vĩ (Quý Châu), Mã Hưng Thụy (Tân Cương); các đại biểu quân đội bị bãi miễn tư cách gồm: Hứa Học Cường, Vương Kháng Bình, Lý Phượng Bưu, Doãn Hồng Tinh, Quách Phổ Hiệu, Trương Minh Hoa, Lý Lan Tường.
Theo quy định, việc bị bãi miễn hoặc từ chức đồng nghĩa tư cách đại biểu Nhân đại của họ chấm dứt.
Ông Mã Hưng Thụy và "cánh tay phải" cùng bị bãi miễn
Trong số này, ông Mã Hưng Thụy - Ủy viên Bộ Chính trị - đã bị điều tra từ ngày 3/4/2026. Một nhân vật đáng chú ý khác là Quách Vĩnh Hàng, Phó Chủ tịch Chính hiệp tỉnh Quảng Đông, bị điều tra từ ngày 27/3. Ông Quách được xem là cộng sự thân cận của Mã Hưng Thụy từ thời ông này là lãnh đạo thành phố Thâm Quyến.
Ngoài ra, một số quan chức khác cũng đã bị điều tra như: Phí Cao Vân, Bí thư Thành ủy Hợp Phì (An Huy), bị điều tra ngày 6/5; Hồ Hằng Hoa, Thị trưởng Trùng Khánh, bị điều tra ngày 20/3.
Riêng Lý Vân Trạch, nguyên Tổng cục trưởng Quản lý Giám sát Tài chính Quốc gia, trước đó đã bị miễn nhiệm chức vụ sau khi xuất hiện thông tin liên quan tới vụ việc con trai lái xe khi say rượu và bị nghi dùng quan hệ để "chạy án". Cuối tháng 4, hồ sơ cá nhân của ông đã bị gỡ khỏi website cơ quan này.
Ba thượng tướng và ba trung tướng quân đội bị bãi miễn
Đáng chú ý, 6 sĩ quan cấp tướng bị mất tư cách đại biểu Nhân đại lần này gồm: Thượng tướng Hứa Học Cường, nguyên Bộ trưởng Phát triển Trang bị Quân ủy Trung ương (tương đương Tổng cục Hậu cần – Kỹ thuật của quân đội Việt Nam); Thượng tướng Lý Phượng Bưu, nguyên Chính ủy Chiến khu (Bộ Tư lệnh chiến trường) Miền Tây; Thượng tướng Quách Phổ Hiệu, nguyên Chính ủy Không quân; Trung tướng Vương Kháng Bình, nguyên Tư lệnh Lực lượng Bảo đảm Hậu cần Liên hợp; Trung tướng Trương Minh Hoa, nguyên Tư lệnh Lực lượng Tác chiến Không gian mạng; Trung tướng Doãn Hồng Tinh, nguyên Chính ủy Lục quân Chiến khu Miền Nam.
Ba thượng tướng Hứa Học Cường, Lý Phượng Bưu và Quách Phổ Hiệu đều từng vắng mặt tại kỳ họp Quốc hội hồi tháng 3, làm dấy lên nhiều đồn đoán. Trước đó, truyền thông Hoa ngữ cũng đưa tin Hứa Học Cường và Quách Phổ Hiệu đã bị điều tra.
Sau khi danh sách được cập nhật, số đại biểu thuộc đoàn Quân đội (PLA) và Cảnh sát Vũ trang Trung Quốc tại Nhân đại khóa XIV đã giảm từ 243 xuống còn 237 người.
Theo thống kê, trong gần ba năm qua đã có 42 tướng lĩnh cấp cao bị công bố bãi miễn tư cách đại biểu Nhân đại khóa XIV, gồm: 19 thượng tướng, 17 trung tướng, 6 thiếu tướng.
Điều này cho thấy làn sóng thanh lọc nhân sự quy mô lớn trong quân đội Trung Quốc vẫn đang tiếp diễn.
Điểm đáng chú ý nhất là, dù đã bị nhà chức trách công bố điều tra từ ngày 24/1/2026, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp và Ủy viên Quân ủy Trung ương Lưu Chấn Lập hiện vẫn chưa bị bãi miễn tư cách đại biểu Nhân đại.
Kể từ đó đến nay, Ủy ban Thường vụ Nhân đại đã họp bốn lần (đầu tháng 2, cuối tháng 2, cuối tháng 4 và cuối tháng 6), mỗi kỳ đều có quyết định bãi miễn nhiều đại biểu, nhưng tên của hai ông vẫn không bị xóa khỏi danh sách.
Ông Mã Hưng Thụy là ai?
Mã Hưng Thụy, sinh tháng 10/1959, là một trong những chính trị gia có nền tảng kỹ thuật hiếm hoi trong ban lãnh đạo cấp cao Trung Quốc. Ông từng là chuyên gia hàng đầu về cơ học, kỹ thuật hàng không vũ trụ trước khi bước vào con đường chính trị và trở thành Ủy viên Bộ Chính trị.
Từ con trai thợ mỏ đến "ngôi sao" ngành vũ trụ
Sinh ra tại thành phố Song Áp Sơn (tỉnh Hắc Long Giang) trong một gia đình thợ mỏ có ba cha con đều làm nghề khai thác than, Mã Hưng Thụy thi đỗ Đại học Mỏ Phụ Tân năm 1978, học thạc sĩ tại Đại học Thiên Tân và lấy bằng tiến sĩ cơ học tại Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân (HIT) năm 1988. Sau khi tốt nghiệp, ông ở lại trường giảng dạy, trở thành giáo sư rồi Phó Hiệu trưởng khi mới ngoài 30 tuổi.
Năm 1996, Mã Hưng Thụy chuyển sang làm việc tại Viện Công nghệ Không gian Trung Quốc, mở đầu hơn hai thập kỷ trong ngành hàng không vũ trụ; lần lượt giữ nhiều chức vụ quan trọng: Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Không gian Trung Quốc; Phó rồi Tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC); Cục trưởng Hàng không Vũ trụ Quốc gia (CNSA); Chủ nhiệm Ủy ban Năng lượng nguyên tử quốc gia; Cục trưởng Công nghiệp Khoa học - Công nghệ Quốc phòng.
Trong thời gian này, ông trực tiếp tham gia hoặc chỉ huy nhiều dự án trọng điểm như: Chương trình tàu vũ trụ có người lái Thần Châu; Chương trình thám hiểm Mặt Trăng; Phát triển thế hệ tên lửa đẩy mới của Trung Quốc… Năm 2007, ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm Du hành Vũ trụ Quốc tế (IAA).
Bước vào chính trường
Năm 2013, Mã Hưng Thụy rời ngành vũ trụ để chuyển sang làm Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin. Cuối năm đó, ông được điều về tỉnh Quảng Đông và nhanh chóng thăng tiến: Phó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Đông; Bí thư Thành ủy Thâm Quyến (2015); Tỉnh trưởng Quảng Đông (2017).
Cuối năm 2021, Mã Hưng Thụy được điều chuyển giữ chức Bí thư Khu ủy Tân Cương.
Tháng 10/2022, tại Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Mã Hưng Thụy được bầu vào Bộ Chính trị, trở thành lãnh đạo cấp Phó quốc gia. Đến tháng 7/2025, ông rời cương vị Bí thư Tân Cương, được giao giữ chức Phó trưởng Tiểu tổ lãnh đạo công tác nông thôn Trung ương.
Bị điều tra và mất chức
Từ cuối năm 2025, Mã Hưng Thụy liên tục vắng mặt tại nhiều hội nghị quan trọng, làm dấy lên nhiều đồn đoán. Ngày 3/4/2026, Tân Hoa xã thông báo ông bị Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát Quốc gia điều tra vì "nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng".
Mã Hưng Thụy trở thành Ủy viên Bộ Chính trị đương nhiệm thứ ba bị ngã ngựa trong nhiệm kỳ khóa XX (hai người khác là các Phó chủ tịch Quân ủy Trương Hựu Hiệp, Hà Vệ Đông) và là lãnh đạo cấp Phó quốc gia đương nhiệm thứ tư bị điều tra trong cùng nhiệm kỳ.
Đến ngày 26/6/2026, Ủy ban Thường vụ Nhân đại Trung Quốc chính thức chấm dứt tư cách đại biểu Nhân đại toàn quốc của Mã Hưng Thụy, đánh dấu thêm một bước trong quá trình xử lý kỷ luật đối với ông.
