Tất cả báo cáo được tích hợp thành một văn kiện
GS. TS Tạ Ngọc Tấn - nguyên Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, Tổ phó Thường trực Tổ Biên tập văn kiện Đại hội 14 - tại Đại hội sắp diễn ra, lần đầu tiên, tất cả các báo cáo của đại hội được tích hợp thành một văn kiện duy nhất có tên là Báo cáo Chính trị.
Khác với các kỳ đại hội trước vốn có nhiều báo cáo riêng biệt, việc thống nhất thành một văn kiện giúp mọi luận điểm, quan điểm được thể hiện tập trung, rõ ràng, đồng thời tạo thuận lợi cho cán bộ, đảng viên trong việc tiếp nhận và triển khai.
Điểm mới tiếp theo là cụ thể hóa đường lối của Đảng thành những quyết sách chiến lược ngay trước và trong Đại hội. Trước Đại hội, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết quan trọng: 57, 58, 66, 68, 70, 71, 72… cụ thể hóa đường lối của Đảng trong Đại hội thành các quyết sách chiến lược. Việc này khắc phục tình trạng sau Đại hội mới ra các nghị quyết; đảm bảo chủ động rà soát, sửa đổi, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn, khắc phục những hạn chế, bám sát mục tiêu, định hướng phát triển, nhiệm vụ trọng tâm để tổ chức thực hiện ngay sau Đại hội.
Đặc biệt, theo SG Tạ Ngọc Tấn, lần đầu tiên Ban Chấp hành Trung ương Đảng có Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng. Đây là một bộ phận của Báo cáo chính trị.
Chương trình hành động xác định rõ các đề án, dự án, công việc cụ thể thực hiện trong nhiệm kỳ 5 năm, chỉ rõ trách nhiệm chủ trì tổ chức, tiến độ, hiệu quả, nguồn lực và điều kiện cần thiết để thực hiện. Đây là căn cứ để các cấp, các ngành thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
Ông Tấn cho rằng quá trình xây dựng văn kiện được thực hiện một cách công phu, khoa học, dân chủ, cập nhật liên tục: Từ tháng 10/2019 đến nay là quá trình liên tục tiếp nhận ý kiến, bổ sung hoàn thiện văn kiện Đại hội. Chỉ riêng 1 tháng xin ý kiến toàn dân đã nhận được hơn 4,5 triệu người góp ý với hơn 14 triệu ý kiến cụ thể.
Những điểm mới, đột phá khác
Theo GS Tạ Ngọc Tấn, dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội Đảng 14 cũng có nhiều nội dung mới khác, đó là lần đầu tiên lý luận về đường lối đổi mới được đưa vào văn kiện.
Tiếp đó dự thảo đặt vấn đề xây dựng thể chế đồng bộ để phát triển đất nước nhanh và bền vững, trong đó thể chế chính trị giữ vai trò then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm, các thể chế khác có vai trò quan trọng.
Thứ ba, xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Dự thảo Báo cáo chính trị xác định có chính sách ưu tiên phát triển và từng bước làm chủ công nghệ sản xuất công nghiệp nền tảng, tiên tiến, quan trọng.
Phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa Nhà nước - thị trường - xã hội.
Thứ tư, lấy đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục, đào tạo làm động lực trung tâm của phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hình thành các cực tăng trưởng, các vùng kinh tế trọng điểm.
Xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới. Đặc biệt, đột phá đổi mới cơ bản về cơ chế, chính sách tài chính, đầu tư cho khoa học công nghệ, giáo dục, đào tạo, xóa bỏ mọi rào cản, chính sách, tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho phát triển khoa học công nghệ, giáo dục và đào tạo.
Ngoài ra, dự thảo nhấn mạnh đẩy mạnh đột phá phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại nhằm bảo vệ vững chắc Tổ quốc trước mọi tình huống, nhất là chiến tranh công nghệ cao. Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hoá và vị thế của đất nước.
Mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới
GS Tấn cho biết Đại hội 14 của Đảng được đánh giá có vị trí đặc biệt quan trọng, mở ra một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đặc biệt, Đại hội diễn ra trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, công nghệ phát triển mạnh mẽ, tạo ra những bước đột biến cả về chính trị, xã hội lẫn khoa học – công nghệ.
"Chúng ta đang tiến hành cuộc cách mạng đổi mới bộ máy, xây dựng mô hình chính trị mới với sự tham gia của ba trụ cột: Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Đại hội XIV được tổ chức trong điều kiện tự tin và dân chủ hóa", GS Tấn nhấn mạnh.
Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng đánh giá bối cảnh nhiệm kỳ XIII đặc biệt khó khăn, phức tạp, bất ngờ, khó dự báo. Trong điều kiện đó, đất nước ta đạt được nhiều thắng lợi to lớn, toàn diện về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, đồng thời thực hiện nhiều công việc mang tính đột phá, cách mạng, tạo tiền đề và cơ sở vững chắc cho đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Dự thảo văn kiện xác định mục tiêu đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Để đạt 2 mục tiêu này, dự thảo đề ra chỉ tiêu tăng trưởng GDP giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10%; thu nhập bình quân đầu người năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp vào tăng trưởng đạt 55%; chỉ số phát triển con người đạt 0,8.
GS Tạ Ngọc Tấn phân tích có 3 cơ sở cho thấy Việt Nam có thể đạt tăng trưởng 2 con số từ năm 2026. Thứ nhất, Việt Nam từng có giai đoạn tăng trưởng cao, tiệm cận 10%, đặc biệt vào cuối những năm 1990. Thực tiễn này để lại nhiều bài học về điều hành kinh tế vĩ mô, huy động nguồn lực và thúc đẩy sản xuất, có thể vận dụng trong bối cảnh hiện nay.
Thứ hai, dù tăng trưởng chung của cả nước chưa đạt 2 con số, một số địa phương đã ghi nhận mức tăng rất cao như Bình Dương, Quảng Ninh. Nhiều tỉnh, thành khác cũng đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm tới, cho thấy dư địa và tiềm năng trong nước vẫn còn nếu khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
Thứ ba, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều nền kinh tế đã duy trì tăng trưởng hai con số trong nhiều năm để vươn lên trở thành nền kinh tế phát triển, điển hình như Hàn Quốc, Trung Quốc và một số vùng lãnh thổ, nền kinh tế ở Đông Á.
