Trong những ngày gần đây, chính quyền Iran đã tiến hành một chiến dịch trấn áp đối với các cuộc biểu tình trên toàn quốc, trong đó có việc gần như đóng băng hoàn toàn dịch vụ Internet vốn được cung cấp thông qua cáp quang và các trạm phát sóng di động.
Tuy nhiên, Starlink – hệ thống truyền Internet trực tiếp từ hàng nghìn vệ tinh quỹ đạo thấp – vẫn hoạt động tại một số khu vực ở Iran, dù bị chính quyền nước này cấm. Ba người đang sử dụng Starlink tại Iran nói với Reuters rằng dịch vụ vẫn khả dụng. Một người ở miền Tây Iran nói rằng anh ta biết hàng chục người đang dùng Starlink và người dùng tại các thị trấn, thành phố biên giới hầu như không bị ảnh hưởng.
Ông Alp Toker, nhà sáng lập tổ chức giám sát Internet NetBlocks, cho biết ông cũng nghe từ các nguồn trong khu vực rằng Iran vẫn còn một mức độ truy cập Starlink nhất định, dù dịch vụ có dấu hiệu suy giảm.
“Việc truy cập không ổn định, nhưng vẫn còn”, ông nói.
Ông Toker cho biết thêm rằng đợt phong tỏa Internet diện rộng bắt đầu tại Iran từ ngày 8/1 vẫn tiếp diễn, với mức kết nối không qua vệ tinh chỉ đạt khoảng 1% so với mức bình thường, dựa trên dữ liệu Internet cố định và di động mà NetBlocks theo dõi.
Hiện chưa rõ Starlink bị gián đoạn tại Iran bằng cách nào, song một số chuyên gia cho rằng điều này có thể do việc gây nhiễu các thiết bị đầu cuối Starlink, làm suy giảm khả năng thu tín hiệu từ vệ tinh.
Vai trò của Starlink như một “phao cứu sinh” liên lạc đối với một số người biểu tình tại Iran là minh chứng mới nhất cho tầm ảnh hưởng của Elon Musk và dịch vụ Internet vệ tinh của ông trong các cuộc xung đột và bất ổn trên toàn cầu.
Starlink đã trở thành công cụ then chốt đối với lực lượng Ukraine kể từ khi Nga mở cuộc tấn công toàn diện vào năm 2022. Tại Myanmar, nơi chính quyền quân sự nhiều lần cắt Internet, các nhóm nổi dậy, tổ chức cứu trợ và nhân viên y tế đã sử dụng Starlink để liên lạc. Ở Sudan, Starlink cũng được cả hai phe sử dụng trong cuộc nội chiến kéo dài nhiều năm do tình trạng mất mạng thường xuyên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật tuần trước cho biết ông dự định sẽ trao đổi với Elon Musk về việc khôi phục Internet tại Iran, dù không nhắc trực tiếp đến Starlink.
Trước đây, Elon Musk từng chuyển các thiết bị đầu cuối Starlink miễn phí – có kích thước lớn hơn một chiếc máy tính xách tay – sang Ukraine và cung cấp dịch vụ Internet miễn phí. Một bộ Starlink tiêu chuẩn có giá khoảng 599 USD, chưa kể phí thuê bao hàng tháng, khiến dịch vụ này vượt quá khả năng chi trả của nhiều người Iran.
Khả năng của Elon Musk trong việc làm thay đổi cục diện các xung đột toàn cầu từng được thể hiện khi ông cho ngắt Starlink đúng thời điểm Ukraine mở chiến dịch tái chiếm lãnh thổ từ Nga vào năm 2022, theo một báo cáo trước đó của Reuters.
Starlink không được cấp phép hoạt động tại Iran, song Musk trước đây từng nói dịch vụ này đang hoạt động tại đây. Tháng 12/2022, ông đăng trên nền tảng mạng xã hội X rằng công ty đang “tiến gần mốc 100 thiết bị Starlink hoạt động tại Iran”, một con số khiêm tốn so với dân số khoảng 92 triệu người của nước này.
Tháng 6 năm ngoái, để đáp lại một bài đăng trên X kêu gọi cung cấp Starlink cho Iran, Elon Musk viết: “các chùm sóng đã được bật”.
Sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel hồi tháng 6, Quốc hội Iran đã thông qua một đạo luật chính thức cấm sử dụng Starlink, áp dụng các hình phạt nghiêm khắc đối với những người sử dụng hoặc phân phối công nghệ chưa được cấp phép này, theo truyền thông nhà nước Iran.
Theo Reuters
