Bộ Quốc phòng Qatar ngày 2/3 thông báo đã bắn hạ thành công 2 tiêm kích Su-24 của Không quân Iran, được cho là đang triển khai để tấn công các mục tiêu tại Qatar. Cơ quan này cho biết thêm lực lượng phòng không cũng “đánh chặn thành công 7 tên lửa đạn đạo thông qua hệ thống phòng không, trong khi Không quân Hoàng gia Qatar và Hải quân Hoàng gia Qatar đánh chặn 5 UAV, vốn nhắm vào nhiều khu vực trong nước”.
“Bộ khẳng định mối đe dọa đã được xử lý ngay khi phát hiện, theo đúng kế hoạch tác chiến, khi toàn bộ tên lửa bị bắn hạ trước khi tới mục tiêu”, tuyên bố nêu rõ. Qatar hiện là nơi đặt một trong những căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ bên ngoài lãnh thổ nước này – Căn cứ Không quân Al Udeid, nơi đặt sở chỉ huy tiền phương của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) – điều khiến quốc gia vùng Vịnh này trở thành mục tiêu ưu tiên trong các đòn tấn công của Iran.
Một số nguồn tin chưa được xác nhận cho biết các tiêm kích F-15QA của Không quân Qatar chịu trách nhiệm cho vụ bắn hạ, đánh dấu lần đầu tiên có xác nhận về một trận không chiến giữa lực lượng các nước tham chiến với tiêm kích Iran trong cuộc xung đột hiện nay.
F-15QA được đánh giá là một trong những dòng tiêm kích mạnh nhất do phương Tây sản xuất, chỉ bị cạnh tranh bởi F-35 thế hệ thứ 5 và F-15EX đang được chế tạo cho Không quân Mỹ. Với tầm bay xa, tốc độ cao, tải trọng vũ khí lớn cùng radar cỡ lớn, công suất mạnh, F-15QA đặc biệt phù hợp cho nhiệm vụ phòng không. So với các biến thể F-15E của Mỹ và F-15I của Israel, phiên bản Qatar có lợi thế nhờ hệ thống điều khiển fly-by-wire, giúp cải thiện đáng kể hiệu suất bay và tải trọng vũ khí tối đa.
Su-24M là một trong những dòng tiêm kích hiện đại nhất trong biên chế Không quân Iran. Tehran đặt mua 12 chiếc từ Liên Xô năm 1989. Sau đó, một số lượng tương tự được chuyển tới các sân bay Iran từ Iraq trong Chiến tranh Vùng Vịnh và được tích hợp vào lực lượng. Kế hoạch tiếp tục mua sắm đã bị gián đoạn sau khi Liên Xô tan rã, khi Nga hậu Xô Viết từ chối cung cấp máy bay chiến đấu tiên tiến để hiện đại hóa năng lực Iran do áp lực từ phương Tây và Israel.
Trước đây, Su-24 của Iran được cho là có thể tấn công mục tiêu trên phần lớn khu vực Trung Đông mà không cần rời khỏi không phận quốc gia, nhờ sử dụng một biến thể được phát triển từ công nghệ từ tên lửa hành trình Kh-55 của Liên Xô mà Iran nắm được thông qua Ukraine.
Khả năng tác chiến ngoài tầm nhìn (BVR) của Su-24M cũng đặt ra câu hỏi về các báo cáo cho rằng máy bay này đã áp sát không phận Qatar. Không loại trừ khả năng sự kiện được thổi phồng nhằm củng cố tinh thần trong nước và toàn khu vực vùng Vịnh, nhất là khi các hệ thống phòng không ở nước này gần đây tỏ ra kém hiệu quả trong việc đánh chặn tên lửa Iran.
Dù Iran là một trong số ít quốc gia sở hữu Su-24M, dòng máy bay này đã đóng vai trò đáng kể trong cuộc chiến Nga–Ukraine ở cả hai phía. Trong biên chế Ukraine, Su-24 được cải tiến để mang tên lửa hành trình Storm Shadow và SCALP nhằm tiến hành các đòn tấn công tầm xa vào mục tiêu Nga. Hiện Nga đang dần loại biên Su-24 và thay thế bằng Su-34M hiện đại hơn nhiều.
Việc Iran không thể mua sắm các tiêm kích hiện đại – phần lớn do áp lực phương Tây nhằm ngăn Nga cung cấp – tiếp tục là điểm yếu nghiêm trọng, khiến năng lực phòng thủ trên không của nước này bị hạn chế đáng kể.
Theo MW
