Bộ Quốc phòng Anh ngày 3/3 đã quyết định điều tàu khu trục lớp Type 45 HMS Duncan tới Cyprus nhằm hỗ trợ bảo vệ các cơ sở quân sự của Anh tại đây, sau khi xuất hiện nhiều báo cáo cho thấy nhiều máy bay không người lái (UAV) Iran đã nhắm mục tiêu vào căn cứ RAF Akrotiri – một trong những căn cứ chủ lực của Không quân Hoàng gia Anh.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia thành viên NATO tăng cường hiện diện tại khu vực tác chiến, trong đó có Pháp, Đức và Hy Lạp, khi tình trạng suy giảm năng lực phòng không của Mỹ, Israel và các đối tác chiến lược tại vùng Vịnh làm dấy lên những nghi vấn nghiêm trọng về khả năng họ có thể duy trì chiến dịch tấn công nhằm vào Iran trong bao lâu.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sở hữu một trong những kho tên lửa đạn đạo và UAV tấn công một lần lớn nhất thế giới, và đã liên tục nhắm vào các cơ sở quân sự của Mỹ cùng các đối tác chiến lược sau khi Mỹ và Israel tiến hành các đòn tấn công vào lãnh thổ Iran ngày 28/2.
Type 45 là lớp tàu khu trục phòng không chuyên biệt, không được trang bị khả năng tấn công bằng tên lửa hành trình hay các năng lực tiến công đáng kể đối với tàu mặt nước hoặc mục tiêu trên bộ. Tuy nhiên, ngay cả trong vai trò phòng không, năng lực của lớp tàu này vẫn bị đánh giá là hạn chế, đặc biệt khi so sánh với các tàu khu trục lớp Arleigh Burke của Hải quân Mỹ đang được triển khai tại Trung Đông.
Trước các cuộc tấn công bằng UAV, tàu Type 45 dễ rơi vào tình trạng quá tải do số lượng đạn tên lửa mang theo thuộc loại thấp nhất thế giới, với chỉ 48 ống phóng thẳng đứng. Để so sánh, tàu Arleigh Burke tích hợp 96 ống phóng, trong khi tàu khu trục lớp Type 055 của Trung Quốc có tới 112 ống. Trong bối cảnh Iran từng triển khai các đợt UAV cảm tử với số lượng lên tới hàng trăm chiếc, Type 45 không phải là phương tiện tối ưu để đối phó.
Dù được thiết kế cho nhiệm vụ phòng không, các tàu Type 45 hiện không có năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo, trái ngược với lớp Arleigh Burke vốn tích hợp mạng lưới phòng thủ nhiều tầng sử dụng các tên lửa SM-2, SM-3 và SM-6. Tại một phiên điều trần của Ủy ban Quốc phòng Anh đầu năm 2021, vấn đề này được nhấn mạnh là khiến Lực lượng Vũ trang Anh không có bất kỳ năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo trên biển nào.
Tiến sĩ Sidharth Kaushal, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hoàng gia Anh (RUSI), nhấn mạnh về “sự thiếu vắng năng lực đối phó tên lửa đạn đạo chống hạm trên tàu khu trục Type 45”. Ông cho biết nội dung này từng được đề cập trong Bản rà soát chiến lược quốc phòng và an ninh năm 2015 như một phần của năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo rộng hơn cho tàu, nhưng lại vắng bóng trong bản rà soát sau đó, điều mà ông cho là đáng chú ý.
Liên quan đến việc Type 45 không thể phòng thủ trước tên lửa đạn đạo, Chuẩn đô đốc Alex Burton năm 2021 cũng nhận định: “Một trong những lỗ hổng lớn trong bản rà soát quốc phòng là cơ chế phòng thủ tên lửa đạn đạo, cả trên biển lẫn trên bờ”.
Ông nói thêm: “Chúng ta có một lỗ hổng nghiêm trọng trong khả năng bảo vệ tàu sân bay trước tên lửa đạn đạo nếu không có sự hỗ trợ của đồng minh… Hải quân đã khẳng định rõ rằng tồn tại một khoảng trống năng lực quốc gia, ít nhất trong 10 năm qua, về phòng thủ tên lửa đạn đạo”.
Mặc dù các tàu lớp Type 45 dự kiến sẽ được hiện đại hóa với các hệ thống con và tên lửa mới cho phép phòng thủ trước tên lửa đạn đạo theo Chương trình Sea Viper Evolution, năng lực này sẽ chỉ đạt tiêu chuẩn yêu cầu vào cuối thập niên 2030 hoặc đầu thập niên 2040.
Do đó, việc triển khai một tàu khu trục Type 45 chủ yếu mang ý nghĩa phô trương sức mạnh, trong khi hiệu quả tác chiến thực tế vẫn còn hạn chế. Hơn nữa, năng lực tên lửa đạn đạo chống hạm tiên tiến của Iran có thể khiến Tehran leo thang bằng cách nhắm bắn con tàu, vốn là một mục tiêu có giá trị cao trong các kịch bản tấn công như vậy.
Theo MW
