Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông đã ra lệnh cho lực lượng Mỹ tham gia cuộc tấn công của Israel nhằm vào Iran vì tin rằng Iran sắp ra đòn trước, trái ngược với lý do mà Ngoại trưởng Marco Rubio đưa ra một ngày trước đó về cách cuộc chiến bắt đầu.
Ngoại trưởng Marco Rubio hôm đầu tuần này nói với các phóng viên rằng Mỹ phát động tấn công do lo ngại Iran sẽ trả đũa để đáp lại hành động quân sự đã được Israel lên kế hoạch nhằm vào Tehran.
“Chúng tôi biết sẽ có một hành động của Israel; chúng tôi biết điều đó sẽ dẫn tới một cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ, và chúng tôi biết rằng nếu không ra tay trước họ, trước khi họ phóng các đòn tấn công đó, chúng tôi sẽ chịu thương vong cao hơn”, ông Rubio nói.
Ông Trump bác bỏ ý kiến cho rằng Israel đã đẩy Mỹ vào cuộc xung đột, trong bối cảnh chính quyền của ông đưa ra những phiên bản khác nhau và đối mặt với chỉ trích từ một số người ủng hộ cũng như các nghị sĩ Dân chủ, những người cáo buộc ông phát động một “cuộc chiến do lựa chọn”.
“Tôi có lẽ đã buộc họ (Israel) làm vậy”, ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục khi gặp Thủ tướng Đức Friedrich Merz. “Chúng tôi đang đàm phán với những kẻ điên rồ này, và theo quan điểm của tôi, họ sẽ tấn công trước. Nếu chúng tôi không làm, họ sẽ tấn công trước. Tôi tin chắc điều đó”.
Iran cho biết cuộc tấn công của Mỹ là vô cớ.
Một số bình luận viên bảo thủ nổi tiếng đã gia tăng chỉ trích các cuộc tấn công nhằm vào Iran, cho rằng phát biểu của ông Rubio cho thấy Israel, chứ không phải chính quyền ông Trump, mới là bên điều khiển tình thế.
“Ông ấy nói thẳng với chúng ta rằng chúng ta đang trong chiến tranh với Iran vì Israel đã buộc chúng ta phải làm vậy”, nhà bình luận bảo thủ Matt Walsh viết về ông Rubio gửi tới 4 triệu người theo dõi trên mạng xã hội X. “Đây về cơ bản là điều tệ nhất ông ấy có thể nói”.
Megyn Kelly, một podcaster bảo thủ, nói với khán giả rằng bà có nghi ngờ về quyết định tấn công Iran của ông Trump.
“Nhiệm vụ của chính phủ chúng ta không phải là chăm lo cho Iran hay cho Israel. Mà là chăm lo cho chúng ta. Và với tôi, đây rõ ràng là cuộc chiến của Israel”, bà Kelly nói trong phát biểu được phát trước khi ông Rubio đưa ra bình luận của mình.
Những lời chỉ trích từ cánh hữu nhằm vào ông Trump xuất hiện trong bối cảnh đảng Cộng hòa của ông đang nỗ lực duy trì quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Kiểm soát thiệt hại
Cuộc tranh luận về các diễn biến dẫn tới chiến tranh đã buộc Nhà Trắng phải bước vào chế độ “kiểm soát thiệt hại”.
Hôm thứ Ba, ông Trump lần đầu tiên trả lời câu hỏi của báo chí một cách công khai kể từ khi cuộc không chiến Mỹ–Israel bắt đầu ba ngày trước đó. Trước đó, ông đã thảo luận về các cuộc tấn công trong hai đoạn video, các cuộc phỏng vấn riêng với một số nhà báo được chọn và những phát biểu ngắn hôm đầu tuần tại Nhà Trắng.
Tổng thống cho biết ông tin rằng Iran đang ở sát ngưỡng phát động các cuộc tấn công, nhưng không đưa ra bằng chứng để chứng minh quan điểm của mình, sau các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran hôm thứ Năm tuần trước tại Geneva. Iran mô tả các cuộc đàm phán đó là tích cực và còn có thêm các vòng dự kiến trong những ngày tới.
“Đó là điều phải làm”, ông Trump nói, dù ông không đưa ra một lập luận chi tiết cho việc tiến hành chiến tranh với Iran trước khi chiến sự bắt đầu.
Ông Rubio, khi bị chất vấn hôm thứ Ba về phát biểu trước đó trong chuyến thăm Đồi Capitol, nói với các phóng viên: “Điểm mấu chốt là thế này: Tổng thống đã quyết định rằng chúng ta sẽ không để mình bị đánh trước. Đơn giản vậy thôi”.
Hai quan chức cấp cao của chính quyền ông Trump hôm thứ Ba đã tổ chức một cuộc họp báo qua điện thoại với các phóng viên để nói về những sự kiện dẫn tới các hoạt động quân sự, đặc biệt là các cuộc đàm phán tại Geneva với các quan chức Iran do các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tiến hành và được Oman làm trung gian.
Hai quan chức cho biết ông Witkoff và ông Kushner nhiều lần gây sức ép yêu cầu Iran từ bỏ việc làm giàu uranium. Thay vào đó, Iran đưa ra một kế hoạch cho phép nước này làm giàu uranium ở mức cao hơn tại Lò phản ứng Nghiên cứu Tehran ở miền Bắc Iran.
Theo các quan chức, các đặc phái viên Mỹ cảm thấy phía Iran đang sử dụng chiến thuật trì hoãn.
“Họ không sẵn sàng từ bỏ những nền tảng cốt lõi mà họ cần duy trì để tiến tới một quả bom (hạt nhân)”, một quan chức nói.
Iran phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Các đặc phái viên đã báo cáo lại với ông Trump, nói rằng có thể đạt được một thỏa thuận hạt nhân tương tự như thỏa thuận mà nhóm của cựu Tổng thống Barack Obama và các cường quốc thế giới đã đàm phán với Iran năm 2015, nhưng quá trình này sẽ mất nhiều tháng.
Ông Trump đã ra lệnh cho lực lượng Mỹ hành động ngay ngày hôm sau, và các cuộc không kích bắt đầu vào thứ Bảy tuần trước, ngày 28/2.
Theo Reuters
