Sau vụ Việt Mỹ, việc quản lý giá thiết bị y tế và quá trình hình thành giá trước khi thiết bị vào bệnh viện tiếp tục được quan tâm.
Tại cuộc họp báo sáng 1/10 do Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà chủ trì, Bộ Y tế cho biết đang nghiên cứu cách tiếp cận mới: Quản lý giá theo toàn bộ chuỗi cung ứng và vòng đời thiết bị, thay vì chỉ tập trung vào một khâu riêng lẻ.
Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, thiết bị y tế có hàng trăm nghìn chủng loại, khác biệt lớn về công nghệ, cấu hình, mục đích, phạm vi sử dụng và dịch vụ bảo hành, bảo trì. Vì vậy, không thể áp dụng cơ chế Nhà nước định giá cho toàn bộ thiết bị y tế.
Thứ trưởng cho biết giá sẽ được kiểm soát thông qua công khai, niêm yết, kê khai giá trên hệ thống cơ sở dữ liệu về thiết bị y tế, đồng thời liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa y tế, hải quan, thuế, đấu thầu và bảo hiểm y tế.
Quản lý từ nhập khẩu đến bảo hiểm y tế
Trao đổi tại cuộc họp báo, ông Nguyễn Minh Lợi, Cục trưởng Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế, cho biết quản lý giá thiết bị y tế lần đầu được quy định tại Nghị định 98/2021.
Trong quá trình thực hiện đã phát sinh một số điểm chưa phù hợp. Cùng với sự chỉ đạo của Chính phủ và việc rà soát, theo dõi một số vụ việc, Bộ Y tế nhận thấy cần thể chế hóa các nguyên tắc quản lý giá thiết bị y tế ở cấp luật.
Điểm mới được Bộ Y tế đặt ra trong quá trình hoàn thiện chính sách là quản lý theo vòng đời thiết bị và toàn bộ chuỗi cung ứng. Các dữ liệu liên quan từ nhập khẩu, cấp phép, mua sắm, thuế, hải quan, đấu thầu đến bảo hiểm y tế được định hướng kết nối, liên thông và chia sẻ.
Theo ông Lợi, một thiết bị từ nhà sản xuất đến người sử dụng phải qua nhiều công đoạn. Vấn đề là làm thế nào để các công đoạn này minh bạch, đồng thời giảm những khâu và chi phí không cần thiết.
“Mục tiêu là đưa giá về đúng nguyên tắc, quản lý theo chuỗi cung ứng và theo vòng đời, chứ không cấm hoặc hạn chế các đơn vị phân phối”, ông Lợi nói.
Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, Bộ Y tế đang triển khai sửa đổi Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Đề án quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế dự kiến trình trong tháng 10. Trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiết bị y tế, chuẩn hóa dữ liệu trong toàn bộ chuỗi cung ứng và kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực liên quan.
Gắn mã định danh, công khai giá
Bộ Y tế đang nghiên cứu quản lý thiết bị y tế gắn với mã định danh. Theo ông Lợi, việc liên thông, chia sẻ dữ liệu gắn với mã định danh của từng thiết bị được kỳ vọng giúp minh bạch chuỗi cung ứng và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc trong quá trình lưu thông, sử dụng.
Cùng với đó, giá niêm yết, giá kê khai sẽ được công khai trên hệ thống cơ sở dữ liệu để phục vụ truy xuất nguồn gốc, quản lý giá và công tác quản lý nhà nước.
Một hướng khác là nghiên cứu mở rộng danh mục thiết bị y tế mua sắm tập trung, đàm phán giá đối với các nhóm sản phẩm phù hợp. Bộ Y tế cũng nghiên cứu mua sắm theo đánh giá tổng chi phí trong toàn bộ vòng đời thiết bị, thay vì chỉ căn cứ vào giá mua ban đầu.
Điều này đáng chú ý với những thiết bị có chi phí bảo hành, bảo trì, đào tạo, linh phụ kiện và thay thế. Đây đều là những yếu tố có thể tác động đến giá trong một gói thầu.
Không đồng nhất giá kê khai với giá đấu thầu
Ông Lợi lưu ý không thể đồng nhất giá kê khai, giá niêm yết với giá hình thành trong đấu thầu. Pháp luật về giá và pháp luật về đấu thầu là hai hệ thống pháp luật khác nhau.
Giá hình thành trong một gói thầu chịu tác động của nhiều yếu tố như giá nhập khẩu, đào tạo, bảo hành, bảo trì, linh phụ kiện, thay thế và các chi phí liên quan. Giá đấu thầu còn phụ thuộc số lượng mua, thời điểm thanh toán, thời điểm giao hàng và nhiều yếu tố khác.
Vì vậy, việc công khai giá kê khai, niêm yết không có nghĩa có thể lấy nguyên mức giá đó làm giá kế hoạch hay giá trúng thầu.
Định hướng quản lý mới vì thế không phải áp một mức giá chung cho hàng trăm nghìn chủng loại thiết bị, mà tập trung vào minh bạch dữ liệu, truy xuất chuỗi cung ứng và kiểm soát các yếu tố liên quan đến giá.
Theo Thứ trưởng Hà, Bộ Y tế cũng đang hoàn thiện Đề án hiện đại hóa, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ đối với hệ thống phân phối dược giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2035. Hướng tiếp cận không phải áp đặt hành chính số tầng phân phối, mà là minh bạch hóa chuỗi cung ứng, truy xuất toàn chuỗi và kiểm soát chi phí lưu thông.
Kinh nghiệm từ mua sắm tập trung và đàm phán giá cấp quốc gia trong lĩnh vực thuốc cho thấy các cơ chế này đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng, giảm giá thuốc trung bình 14-17%.
Sau vụ Việt Mỹ, vấn đề minh bạch giá thiết bị y tế càng được chú ý. Hướng đi Bộ Y tế đang đặt ra là không chỉ kiểm soát một con số ở khâu đấu thầu, mà xây dựng hệ thống có thể theo dõi dữ liệu từ nhập khẩu, hải quan, thuế, mua sắm, đấu thầu đến bảo hiểm y tế.
Khi thiết bị được nhận diện bằng mã định danh, dữ liệu được liên thông và giá được công khai theo quy định, cơ quan quản lý sẽ có thêm cơ sở để theo dõi toàn bộ quá trình hình thành, lưu thông và sử dụng thiết bị y tế.
