Bệnh tim mạch đáng sợ ở chỗ nhiều khi không báo trước bằng một cơn đau đủ lớn để người ta phải dừng lại. Tăng huyết áp có thể kéo dài nhiều năm mà người bệnh không biết. Cholesterol cao cũng vậy. Những tổn thương mạch máu cứ âm thầm tích tụ, cho đến khi một ngày biến thành nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy tim.
Tại Việt Nam, bệnh tim mạch vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, với hơn 200.000 người tử vong mỗi năm, chiếm hơn 33% tổng số ca tử vong.
Tại Hội nghị Tim mạch Can thiệp toàn quốc, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch học Can thiệp Việt Nam, ví bệnh tim mạch như một “kẻ sát nhân thầm lặng”: Bệnh tiến triển âm thầm nhưng hậu quả để lại có thể rất nghiêm trọng.
Điều đáng chú ý là bệnh tim mạch không còn chỉ là câu chuyện của tuổi già. Những thói quen ăn uống, ít vận động, hút thuốc, sử dụng rượu bia và các yếu tố chuyển hóa đang tác động lên sức khỏe nhiều người trẻ.
Ăn mặn, nguy cơ tăng lên từng ngày
WHO xác định chế độ ăn không lành mạnh là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh tim mạch.
Vì thế, WHO khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối. Ăn quá nhiều natri làm tăng huyết áp, từ đó làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.
Nếu chỉ nhìn vào lọ muối đặt trên bàn ăn, chúng ta sẽ bỏ sót một phần lượng natri đi vào cơ thể. Natri thường nằm sẵn trong mì ăn liền, thịt chế biến, đồ ăn nhanh, nước sốt, đồ ăn đóng gói và nhiều sản phẩm khác.
Vì vậy, có người không bao giờ xúc thêm một thìa muối vào bát cơm nhưng vẫn có thể ăn quá nhiều natri.
Natri dư thừa có thể làm tăng huyết áp. Tăng huyết áp kéo dài lại làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ. Chuỗi nguy cơ ấy không xảy ra trong một ngày, mà được tạo nên từ những thói quen lặp đi lặp lại trong nhiều năm.
Đó cũng là lý do giảm muối không chỉ là lời khuyên dành cho người đã mắc bệnh, mà là biện pháp phòng bệnh cho cả cộng đồng.
Bữa ăn thay đổi, môi trường thực phẩm cũng phải thay đổi
Khi đứng trước hàng chục sản phẩm với bao bì bắt mắt, trong khi thông tin dinh dưỡng nằm ở mặt sau và khó so sánh nhanh, người tiêu dùng sẽ khó lựa chọn thực phẩm lành mạnh.
Đó là lý do WHO khuyến nghị ghi nhãn dinh dưỡng ở mặt trước bao bì đối với thực phẩm bao gói sẵn. Thông tin ở vị trí này cần dễ nhìn, dễ hiểu, giúp người tiêu dùng nhanh chóng nhận biết những sản phẩm có hàm lượng cao muối, đường hoặc chất béo không lành mạnh.
Ghi nhãn mặt trước không chỉ giúp người mua lựa chọn. Đây còn là công cụ thúc đẩy nhà sản xuất cải tiến công thức, giảm những thành phần không có lợi cho sức khỏe.
Tiêu thụ nhiều sản phẩm giàu muối, đường và chất béo không lành mạnh có thể khiến chế độ ăn mất cân đối. Giảm các sản phẩm này, ưu tiên thực phẩm tươi hoặc ít chế biến, rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu là những thay đổi thiết thực để bảo vệ sức khỏe.
Cần nhìn từ chiếc kệ siêu thị
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được hoàn thiện. Đây là cơ hội để tiếp tục nhìn nhận an toàn thực phẩm không chỉ ở câu hỏi một sản phẩm có an toàn hay không, mà còn ở những nguy cơ lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng.
Với bệnh tim mạch và các bệnh không lây nhiễm, khuyến cáo người dân ăn nhạt hơn, bớt thực phẩm chế biến sẵn, đọc nhãn, vận động, kiểm soát cân nặng và đo huyết áp định kỳ là cần thiết.
Nhưng người dân cũng cần được cung cấp thông tin rõ ràng để lựa chọn. Nhà sản xuất cần chủ động giảm muối, đường và chất béo không lành mạnh trong sản phẩm. Chính sách cũng cần tạo ra một môi trường trong đó lựa chọn có lợi cho sức khỏe trở nên dễ dàng hơn.
Ngày Tim mạch Thế giới 29/9 vì thế không chỉ là dịp nhắc mỗi người chăm sóc trái tim, mà còn là lúc đặt câu hỏi rộng hơn: Môi trường thực phẩm hiện nay đã đủ thuận lợi để người dân bảo vệ trái tim của mình hay chưa?
Mỗi người có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ: Bớt muối trong bữa ăn, hạn chế nước chấm, giảm thực phẩm chế biến sẵn, đọc thông tin dinh dưỡng trước khi mua và kiểm tra huyết áp định kỳ. Nhưng bảo vệ trái tim không chỉ bắt đầu từ căn bếp. Nó còn bắt đầu từ thông tin trên bao bì và từ những chính sách định hình môi trường thực phẩm.
