Giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm
Ngày 1/10, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thông tin về dự án Luật An toàn thực phẩm (ATTP) sửa đổi sắp được Bộ Y tế chủ trì trình Quốc hội.
Một trong những nội dung quan trọng của dự thảo là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Không phải mọi sản phẩm đều phải đăng ký bản công bố trước khi lưu thông.
Chỉ một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao mới phải thực hiện thủ tục này, như thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe, hoặc sản phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người bệnh.
Với phần lớn sản phẩm còn lại, doanh nghiệp công bố tiêu chuẩn và được lưu thông, còn cơ quan quản lý tập trung hậu kiểm dựa trên mức độ nguy cơ.
Chia sẻ thêm về Luật ATTP sửa đổi, bà Đinh Thị Thủy, Phó cục trưởng Cục ATTP Bộ Y tế, cũng nhấn mạnh vai trò của công tác kiểm tra, lấy mẫu và giám sát sau khi sản phẩm đã lưu thông trên thị trường.
Cách làm này đặt trọng tâm vào việc phát hiện và xử lý rủi ro thực tế thay vì dàn trải nguồn lực để kiểm soát tất cả sản phẩm trước khi ra thị trường.
Dự thảo đồng thời định hướng thừa nhận các chứng nhận HACCP, ISO 22000. Cơ sở đã đáp ứng các tiêu chuẩn phù hợp không phải thực hiện thêm một số thủ tục chứng nhận và có thể được áp dụng cơ chế kiểm tra giảm.
Quản lý từ nhà máy đến ứng dụng giao đồ ăn
Nếu quản lý theo nguy cơ là thay đổi về phương thức thì quản lý toàn chuỗi là thay đổi về phạm vi.
Dự thảo bổ sung quy định đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh. Đây là những mắt xích ngày càng phổ biến trong chuỗi cung ứng thực phẩm nhưng chưa được phản ánh đầy đủ trong cách quản lý truyền thống.
Thực phẩm hiện không chỉ được sản xuất tại nhà máy, bán tại siêu thị hay chợ. Một bữa ăn có thể được đặt qua nền tảng trực tuyến, chế biến ở một địa điểm và giao đến người tiêu dùng qua một đơn vị khác. Khi chuỗi ngày càng nhiều mắt xích, quản lý ATTP cũng phải theo được toàn bộ quá trình đó.
Dự thảo vì thế đặt vấn đề phân loại thực phẩm theo nguy cơ cao, nguy cơ thấp. Với thực phẩm nguy cơ cao, truy xuất nguồn gốc sẽ là yêu cầu bắt buộc. Cùng với đó là xây dựng hệ thống dữ liệu ATTP quốc gia liên thông, phục vụ quản lý và kiểm tra trên thị trường.
Số hóa quản lý, tăng trách nhiệm khi có vi phạm
Một thay đổi khác được Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết là tăng phân cấp cho UBND các cấp trong quản lý ATTP. Đi cùng với đó là tăng trách nhiệm và khả năng xử lý vi phạm, trong đó dự thảo đề cập các biện pháp như thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố và thu hồi sản phẩm không an toàn.
Hướng sửa Luật ATTP lần này không đơn thuần là bổ sung thêm các yêu cầu kiểm soát. Mục tiêu lớn hơn là thay đổi cách quản lý: sản phẩm nguy cơ thấp được giảm thủ tục, nguồn lực quản lý tập trung vào nhóm nguy cơ cao; kiểm soát trước khi lưu thông được giảm bớt, trong khi giám sát thị trường, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm được tăng cường.
Từ góc độ người tiêu dùng, thay đổi này đặt câu hỏi quan trọng nhất vào giai đoạn sản phẩm đã có mặt trên thị trường: thực phẩm đến từ đâu, đi qua những khâu nào và khi phát hiện vấn đề, cơ quan quản lý có thể nhanh chóng xác định, truy xuất và thu hồi đến đâu.
