Miền Bắc đang giữa đợt nắng nóng cao điểm, nhiều nơi vượt ngưỡng 39–40 độ C. Tại nhiều bệnh viện, số ca nhập viện do say nắng, kiệt sức, tụt huyết áp, đột quỵ có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người cao tuổi, lao động ngoài trời và người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp.
Điều khiến các bác sĩ lo ngại là không ít bệnh nhân còn trẻ, khỏe mạnh, chủ quan nghĩ mình không có nguy cơ. Nhưng chỉ sau vài giờ làm việc ngoài trời, chạy xe dưới nắng gắt hoặc vận động cường độ cao, nhiều người bất ngờ choáng váng, ngất xỉu, thậm chí rơi vào tình trạng nguy kịch.
Các chuyên gia cảnh báo nhiệt độ môi trường quá cao có thể khiến cơ thể mất nước nhanh chóng, rối loạn điện giải, máu cô đặc, tim phải hoạt động quá tải. Đây là “mồi lửa” kích hoạt đột quỵ và các biến cố tim mạch nguy hiểm.
Theo các bác sĩ, cơ thể người chỉ hoạt động ổn định trong một khoảng nhiệt độ nhất định. Khi phải tiếp xúc với môi trường nóng kéo dài, hệ điều hòa thân nhiệt bị quá tải, nhiệt tích tụ trong cơ thể gây ra say nóng hoặc sốc nhiệt.
Ban đầu, người bệnh thường chỉ thấy mệt, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút nên rất dễ chủ quan. Nếu không được xử trí kịp thời, có thể chuyển nặng rất nhanh với biểu hiện khó thở, nôn ói, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê.
Đặc biệt, nhiều người nhầm lẫn giữa mệt do nắng và dấu hiệu sớm của đột quỵ.
Thực tế, nắng nóng làm huyết áp biến động mạnh, tăng nguy cơ tắc mạch máu não, nhồi máu cơ tim, nhất là ở người bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch.
Người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và lao động ngoài trời là nhóm nguy cơ cao nhất. Tuy nhiên, giới trẻ cũng không “miễn nhiễm” nếu thức khuya, uống rượu bia, thiếu ngủ rồi đi nắng liên tục.
Sai lầm phổ biến: Từ phòng lạnh lao ra nắng
Một trong những thói quen nguy hiểm nhất của nhiều người là ra vào phòng điều hòa liên tục với chênh lệch nhiệt độ quá lớn. Nhiều người để điều hòa 20–22 độ C rồi bước ngay ra ngoài trời gần 40 độ C, khiến cơ thể bị sốc nhiệt.
Các bác sĩ cho biết sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh có thể làm mạch máu co giãn bất thường, gây tụt huyết áp, chóng mặt, ngất hoặc làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người có bệnh nền.
Không ít người cũng uống nước sai cách. Khi trời nóng, cơ thể mất nước liên tục qua mồ hôi nhưng nhiều người chỉ uống khi khát, hoặc uống dồn quá nhiều trong một lần. Điều này không giúp bù nước hiệu quả mà còn khiến tim, thận chịu áp lực.
“Trong những ngày nắng gay gắt, mỗi người nên uống nước đều đặn suốt cả ngày, kể cả khi chưa khát. Người lao động ngoài trời có thể bổ sung thêm nước điện giải để bù muối khoáng mất qua mồ hôi” - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Lê Thái Hà lưu ý.
Bác sĩ cũng cảnh báo việc uống bia lạnh, nước đá quá nhiều sau khi đi nắng là “cú sốc kép” với cơ thể. Nhiệt độ lạnh đột ngột khiến mạch máu co mạnh, dễ gây đau đầu, viêm họng, rối loạn tiêu hóa và làm tăng nguy cơ tai biến ở người có bệnh tim mạch.
Làm gì khi có người bị say nắng?
Cục Phòng bệnh khuyến cáo khoảng thời gian từ 10h đến 16h là lúc tia cực tím và nhiệt độ ở mức nguy hiểm nhất, nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ này.
Với người buộc phải làm việc ngoài trời như công nhân xây dựng, shipper, nông dân, công nhân môi trường…, nên bố trí thời gian làm việc vào sáng sớm hoặc chiều muộn, nghỉ giải lao thường xuyên ở nơi râm mát.
Mặc quần áo rộng, sáng màu, thấm mồ hôi; mũ rộng vành; kính chống nắng là những “lá chắn” đơn giản nhưng rất hiệu quả để giảm hấp thu nhiệt.
Bác sĩ dinh dưỡng lưu ý tăng cường rau xanh, trái cây, món canh trong bữa ăn mùa hè để bổ sung nước và khoáng chất tự nhiên cho cơ thể.
Khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng, cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, cởi bớt quần áo, lau người bằng khăn mát hoặc chườm lạnh ở cổ, nách, bẹn để hạ thân nhiệt.
Nếu người bệnh còn tỉnh, cho uống từng ngụm nhỏ nước mát hoặc dung dịch điện giải. Tuyệt đối không ép uống quá nhanh vì dễ gây sặc.
Trong trường hợp người bệnh lơ mơ, khó thở, co giật hoặc bất tỉnh, cần gọi cấp cứu ngay. Các bác sĩ nhấn mạnh “thời gian vàng” xử trí sốc nhiệt rất ngắn, chậm vài phút cũng có thể để lại tổn thương não, tim hoặc dẫn đến tử vong.
