Cuối năm 2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết thí điểm thị trường tài sản mã hóa với điều kiện rất khắt khe, nổi bật là yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng và có sự tham gia của các tổ chức tài chính, công nghệ lớn. Tuy nhiên, số ứng viên được chọn sẽ chỉ dừng ở con số 5 – mốc đủ để thấy rằng đường đua này vốn dĩ khốc liệt.
Bộ lọc mang tên 10.000 tỷ đồng
Đến nay có 5 doanh nghiệp đáp ứng điều kiện đề nghị cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa gồm Công ty cổ phần Sàn Giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX), Công ty cổ phần Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX), Công ty cổ phần Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), Công ty cổ phần Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX), Công ty cổ phần Tài sản số Việt Nam.
Đáng chú ý, danh sách trên không có Chứng khoán SSI – doanh nghiệp từng được xem là đi đầu trong việc hưởng ứng thị trường tài sản mã hóa. Mới đây, Chủ tịch SSI Nguyễn Duy Hưng phải thừa nhận rằng tài sản số là lĩnh vực có mức độ rủi ro cao, để xây dựng một công ty cung cấp dịch vụ tài sản số thì yêu cầu vốn rất lớn, khoảng 10.000 tỷ đồng, chưa kể các tiêu chuẩn khắt khe về đội ngũ và hệ thống.
"Đó là lý do vì sao SSI chủ động không hoàn thiện hồ sơ để đi tiếp. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa chúng tôi dừng quan tâm tài sản mã hóa", ông Hưng nói. Chủ tịch SSI khẳng định chắc chắn sẽ tham gia thị trường này ở thời điểm nào thấy rõ cơ hội, để không tụt hậu so với công ty khác.
Vốn cũng là rào cản khiến Chứng khoán Vietcap gác lại kế hoạch lập sàn giao dịch tài sản số. Tại kỳ họp ĐHĐCĐ bất thường cuối năm 2025, công ty chứng khoán cho rằng 10.000 tỷ đồng là con số lớn, trong khi doanh nghiệp không thể bỏ quá nhiều tiền vào lĩnh vực mới khi rủi ro và các yếu tố bất định vẫn còn nhiều. "Ban đầu, Chính phủ dự kiến chọn 4 đơn vị tham gia, trong đó có Vietcap. Tuy nhiên, sau khi xem xét, chúng tôi quyết định dừng lại vì mức vốn tối thiểu lên tới 10.000 tỷ đồng, vượt quá khả năng”, lãnh đạo Vietcap chia sẻ.
“Chưa sẵn sàng tham gia” cũng là thông điệp được lãnh đạo Chứng khoán HSC đưa ra với cổ đông tại đại hội gần đây. Ở chiều ngược lại, dù sẵn sàng tham gia nhưng CTCP Dịch vụ tài sản mã hóa Dolphinex vẫn bị đánh trượt do hồ sơ có một số điểm chưa đảm bảo quy định pháp luật như điều lệ công ty chưa xác định rõ thời điểm có hiệu lực, thiếu thông tin về cổ đông sáng lập, tài liệu liên quan đến nhân sự bộ phận công nghệ chưa đầy đủ…
Sẵn sàng nhập cuộc
Ở chiều ngược lại, sau khi được cấp tấm “vé vàng”, nhiều doanh nghiệp đã lên ngay kế hoạch chạy đua nước rút. Tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Chủ tịch VPBank Ngô Chí Dũng cho biết công tác chuẩn bị cho Công ty cổ phần Sàn Giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) cơ bản hoàn tất, từ việc tăng vốn lên 10.000 tỷ đồng đến hợp tác với OKX - công ty lớn hoạt động trong lĩnh vực tài sản số. Hệ thống đang trong quá trình được cơ quan quản lý kiểm định an toàn, có thể ra mắt từ tháng 6 nếu được phê duyệt.
Sẵn sàng triển khai tài sản mã hóa ngay sau ngày có giấy phép cũng là mục tiêu đặt ra của Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS). Theo Chủ tịch TCBS Nguyễn Xuân Minh, tài sản mã hóa không đơn thuần là câu chuyện xây dựng một sàn giao dịch, mà là cả một hệ sinh thái phức tạp. Trong thời gian chờ đợi khung pháp lý hoàn thiện, TCBS đã phát triển nhiều cấu phần quan trọng, trong đó có việc tokenization, tức chuyển đổi tài sản thực (Real World Assets - RWA) thành token để giao dịch trên nền tảng số.
Ông Nguyễn Xuân Minh cho rằng lợi thế lớn của TCBS là nền tảng tự quản trị và kiểm soát rủi ro của một doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái ngân hàng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đang xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn cho tài sản mã hóa của khách hàng trước khi mở rộng quy mô vận hành.
Để đón đầu xu hướng, CTCP Chứng khoán LPBank (LPBS) cũng thành lập các nhóm dự án chuyên trách để nghiên cứu mô hình hoạt động. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đang cân nhắc kỹ lưỡng việc lựa chọn và hợp tác với đối tác chiến lược nhằm sớm đưa các sản phẩm tài sản số, tài sản mã hóa lên nền tảng giao dịch của LPBS.
“Khi Việt Nam chính thức cấp phép cho các sàn giao dịch tài sản số, chúng tôi sẽ lựa chọn những đối tác chiến lược phù hợp nhất để triển khai ngay trên nền tảng của mình”, Chủ tịch LPBS Nguyễn Duy Khoa thông tin.
Trong một diễn biến liên quan, Công ty cổ phần Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX) thuộc LPBS đã đổi tên thành CTCP Sàn Giao dịch Tài sản Mã hóa Sacom (SCEX).
Hai doanh nghiệp còn lại nằm trong nhóm được cấp phép làm tài sản mã hoá là Công ty cổ phần Sàn Giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX) và Công ty cổ phần Tài sản số Việt Nam cũng rục rịch chuẩn bị kế hoạch để gia nhập đường đua mới.
Những thách thức phía trước
Nhận định về thị trường tài sản số Việt Nam, ông Nguyễn Vĩnh Tuyên, Phó tổng giám đốc Nam A Bank, Trưởng Ban Tài chính số - Hội Truyền thông số Việt Nam, cho biết có khoảng 17 triệu người Việt Nam đang sở hữu tài sản mã hóa. Ở những giai đoạn cao điểm, con số này từng lên tới 21 triệu người, đưa Việt Nam vào nhóm 7 quốc gia có mức độ phổ cập tài sản số cao nhất thế giới.
Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào bản chất dòng tiền, có thể thấy động lực giao dịch hiện vẫn nghiêng nhiều về đầu cơ ngắn hạn. Thị trường trong nước khá nhạy cảm với biến động giá và thông tin từ các thị trường quốc tế, đặc biệt là các chu kỳ tăng - giảm mạnh của tài sản mã hóa toàn cầu. Điều này khiến hành vi mua - bán thường mang tính “lướt sóng” hơn là chiến lược nắm giữ dài hạn dựa trên giá trị nền tảng.
Trên phạm vi toàn cầu, khối lượng giao dịch tài sản số trung bình hiện đạt khoảng 100 tỷ USD mỗi ngày, trong khi vốn hóa thị trường duy trì quanh 3.100 tỷ USD vào cuối năm 2025 và có thể lên tới 10.000 tỷ USD vào năm 2030 theo dự báo của JPMorgan. Những con số này cho thấy tiềm năng dài hạn của thị trường là rất lớn, nhưng để chuyển từ đầu cơ sang đầu tư bền vững, Việt Nam vẫn cần thêm thời gian, hành lang pháp lý rõ ràng và sự tham gia sâu hơn của các tổ chức tài chính chính thống.
Cũng theo ông Tuyên, rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở bản thân tài sản số, mà ở khoảng trống pháp lý và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Thị trường đang phát triển rất nhanh, trong khi khung khổ quản lý mới ở giai đoạn định hình ban đầu. Dù Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đã mở ra hướng thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm, nhưng so với các thị trường tài chính truyền thống, các chuẩn mực về minh bạch thông tin, trách nhiệm của tổ chức trung gian và cơ chế xử lý tranh chấp vẫn chưa đầy đủ.
Bên cạnh yếu tố pháp lý, nhà đầu tư cá nhân còn phải đối mặt với biến động giá rất mạnh do thị trường trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các cú sốc thông tin và xu hướng toàn cầu. Ngoài ra, các hình thức lừa đảo, tấn công an ninh mạng và giao dịch qua kênh không chính thức hoặc sàn quốc tế cũng khiến quyền lợi của nhà đầu tư khó được đảm bảo khi xảy ra sự cố.
Trong bối cảnh đó, nếu thiếu kiến thức, thiếu kỷ luật đầu tư và đặt kỳ vọng ngắn hạn, nhà đầu tư cá nhân rất dễ trở thành bên chịu rủi ro lớn nhất trên thị trường đang trong giai đoạn chuyển tiếp này.
