Cuộc đột kích Venezuela của Trump đẩy Greenland và liên minh quân sự phương Tây vào thế bất định
Giữa lúc những lo ngại ngày càng gia tăng rằng Greenland, vùng lãnh thổ rộng lớn ở Bắc Cực do Đan Mạch quản lý, đang nằm trong tầm ngắm của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch đã đưa ra một lời cảnh báo cứng rắn, gửi trực tiếp tới Nhà Trắng.
Trong bài phát biểu được truyền hình trực tiếp trên toàn quốc mới đây, Thủ tướng Mette Frederiksen nhấn mạnh rằng bà đã “nói hết sức rõ ràng về lập trường của Vương quốc Đan Mạch”, đồng thời khẳng định Greenland cũng đã nhiều lần tuyên bố rằng họ không mong muốn trở thành một phần của Mỹ.
Bà Frederiksen đồng thời cảnh báo về những hệ quả đặc biệt nghiêm trọng nếu Washington lựa chọn sử dụng biện pháp quân sự nhằm chiếm Greenland, một kịch bản mà Tổng thống Trump cho đến nay vẫn cố tình không loại trừ.
“Trước hết, tôi cho rằng chúng ta phải nghiêm túc khi Tổng thống Mỹ nói rằng ông ấy muốn Greenland”, bà Frederiksen nói, phản ánh tâm trạng lo âu trước ý đồ của ông Trump, nhất là trong bối cảnh dư âm từ động thái quân sự bất thường của Mỹ tại Venezuela vẫn chưa lắng xuống.
“Nhưng tôi cũng muốn nói rõ rằng, nếu Mỹ lựa chọn tấn công quân sự một quốc gia thành viên NATO, thì mọi thứ, từ NATO cho tới toàn bộ cấu trúc an ninh được duy trì sau Thế chiến II, sẽ chấm dứt”, bà nhấn mạnh.
Trong giới đồng minh NATO, đây được xem là một mối quan ngại nghiêm trọng. Vấn đề Greenland không chỉ có nguy cơ làm tổn hại quan hệ với một đối tác lâu năm của Mỹ, mà còn có thể làm rạn nứt liên minh quân sự phương Tây khi sức ép từ Washington ngày một leo thang.
Hôm thứ Ba, lãnh đạo Pháp, Đức, Italy, Ba Lan, Tây Ban Nha, Vương quốc Anh và Đan Mạch đã ra một tuyên bố chung, trong đó khẳng định: “An ninh tại Bắc Cực vẫn là ưu tiên then chốt của châu Âu, đồng thời có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc tế và an ninh xuyên Đại Tây Dương”.
“Do đó, an ninh tại Bắc Cực cần được bảo đảm thông qua hợp tác tập thể với các đồng minh NATO, trong đó có Mỹ, trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc về chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và tính bất khả xâm phạm của biên giới”, tuyên bố nêu rõ. “Đây là những nguyên tắc phổ quát, và chúng tôi sẽ không ngừng bảo vệ chúng”.
Về phía mình, Tổng thống Trump hôm Chủ nhật tuần trước tiếp tục khẳng định rằng Mỹ cần Greenland “xét từ góc độ an ninh quốc gia”.
“Chúng ta cần Greenland… Vị trí của nó hiện nay có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Greenland đang có rất nhiều tàu của Nga và Trung Quốc”, ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một. “Chúng ta cần Greenland vì an ninh quốc gia, và Đan Mạch sẽ không thể tự mình đảm đương điều đó”.
Tối muộn hôm đầu tuần, Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng phụ trách chính sách Stephen Miller tiếp tục lặp lại quan điểm rằng “Greenland nên trở thành một phần của Mỹ”, song bác bỏ khả năng Washington sẽ phải sử dụng vũ lực để đạt được mục tiêu này.
“Không ai sẽ đối đầu quân sự với Mỹ chỉ vì tương lai của Greenland”, ông Miller phát biểu trên chương trình The Lead with Jake Tapper của CNN.
Khi được chất vấn liệu phương án can thiệp quân sự có thực sự bị loại bỏ hay không, ông Miller tránh trả lời trực tiếp, thay vào đó đặt dấu hỏi về tuyên bố chủ quyền của Đan Mạch đối với vùng lãnh thổ Bắc Cực này.
Những phát biểu của ông Miller được đưa ra không lâu sau khi vợ ông – bà Katie Miller, một đồng minh thân cận của Tổng thống Trump – đăng tải trên mạng xã hội X hình ảnh bản đồ Greenland phủ lá cờ Mỹ, kèm theo dòng chữ ngắn gọn: “Sắp rồi”.
Đây được xem là lời nhắc mới nhất về một tham vọng đã nhiều lần được chính quyền Trump công khai bày tỏ, khiến các đồng của Washington tại châu Âu, đặc biệt là Đan Mạch, ngày càng rơi vào trạng thái bất an.
Các phóng viên đã tới Greenland hồi tháng 10, trùng thời điểm quân đội Đan Mạch tổ chức một cuộc phô diễn sức mạnh quân sự chưa từng có tiền lệ, với mục đích răn đe các mối đe dọa quân sự gia tăng từ Nga và Trung Quốc.
Dù Moscow hiện đang sa lầy trong cuộc chiến tại Ukraine, các quan chức quân sự Đan Mạch cho biết một khi cuộc xung đột khốc liệt này kết thúc, họ hoàn toàn dự đoán Nga sẽ chuyển hướng nguồn lực và tận dụng kinh nghiệm tác chiến để tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng hơn nhiều tại khu vực Bắc Cực.
Trung Quốc cũng đang từng bước gia tăng sự hiện diện và các yêu sách tại khu vực này, thông qua việc tham gia tuần tra và tập trận chung với tàu Nga, tài trợ cho các dự án hạ tầng Bắc Cực, đồng thời thúc đẩy kế hoạch xây dựng “Con đường tơ lụa vùng cực” phục vụ vận tải hàng hải.
Tuy nhiên, trong các cuộc trao đổi trực tiếp, các chỉ huy quân sự cấp cao của Đan Mạch khẳng định rằng ở thời điểm hiện tại, cả Nga lẫn Trung Quốc đều chưa tạo ra mối đe dọa quân sự đáng kể nào đối với Greenland.
“Tôi không cho rằng Greenland đang đối mặt với một mối đe dọa cụ thể nào vào lúc này”, Thiếu tướng Søren Andersen, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Bắc Cực Liên hợp của Đan Mạch, nói với CNN.
Hơn thế nữa, các quan chức quân sự Đan Mạch nhấn mạnh rằng hòn đảo lớn nhất thế giới – có diện tích tương đương 6 lần nước Đức, hoặc bằng tổng diện tích của hai bang lớn nhất nước Mỹ là Alaska và California – trên thực tế tương đối dễ phòng thủ. Thời tiết khắc nghiệt, địa hình núi non hiểm trở cùng hệ thống hạ tầng hạn chế khiến toàn bộ bờ biển phía đông Greenland “gần như không thể bị chinh phục”, theo đánh giá của một quan chức quân sự Đan Mạch.
Các quan chức quân sự Đan Mạch thừa nhận rằng các hoạt động diễn tập trên bộ, trên không và trên biển thực chất nhằm gửi đi một thông điệp chính trị rõ ràng tới ông Trump: Copenhagen coi an ninh của Greenland là lợi ích cốt lõi, sau hàng loạt phát biểu đe dọa thâu tóm hòn đảo này, với hy vọng có thể khiến ông thay đổi lập trường.
Tuy nhiên, chiến lược đó dường như đã không mang lại kết quả. Và trong bối cảnh chính quyền Trump có vẻ được tiếp thêm tự tin sau sự kiện mà họ coi là một “thành công vang dội” tại Venezuela, tương lai của Greenland – cũng như sự gắn kết và tính bền vững của liên minh quân sự phương Tây – một lần nữa bị đẩy vào trạng thái bất định.
Theo CNN
