Ngoài một số trục trặc kỹ thuật tại các điểm bỏ phiếu, cử tri Mỹ nhìn chung đi bỏ phiếu thuận lợi, bất chấp những tuyên bố về gian lận bầu cử của Tổng thống Donald Trump và cảnh báo từ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) nhằm vào những người bỏ phiếu trái phép.
Các điểm bỏ phiếu trên khắp nước Mỹ bắt đầu đóng cửa vào tối 3/11 (giờ địa phương), sau ngày bầu cử giữa nhiệm kỳ có ý nghĩa quyết định việc đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump có tiếp tục kiểm soát Quốc hội hay không. Hoạt động bỏ phiếu bị gián đoạn ở một số nơi do ngập lụt và lỗi máy móc, nhưng nhìn chung không xảy ra những sự cố nghiêm trọng như nhiều người lo ngại.
Những điểm bỏ phiếu đầu tiên đóng cửa lúc 18h00 ngày 3/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (6h00 ngày 4/11 theo giờ VN). Phần lớn các bang lần lượt kết thúc bỏ phiếu trong vài giờ tiếp theo. Alaska là bang cuối cùng đóng cửa các điểm bỏ phiếu, vào lúc 1h ngày 4/11 theo giờ miền Đông (13h00 cùng ngày theo giờ VN).
Một số kết quả có thể được công bố chỉ trong vài giờ, nhưng quá trình kiểm phiếu ở những nơi khác có thể kéo dài nhiều ngày.
Dưới đây là những diễn biến đáng chú ý trong ngày bầu cử.
Đảng Dân chủ bước vào ngày bầu cử với lợi thế
Đảng Dân chủ cần giành thêm ròng 3 ghế để kiểm soát Hạ viện và 4 ghế để giành quyền kiểm soát Thượng viện. Theo tổng hợp các cuộc thăm dò của CNN, trước ngày bầu cử, ứng viên Dân chủ dẫn trước ứng viên Cộng hòa 9 điểm phần trăm trong cuộc khảo sát về lựa chọn đảng phái của cử tri đối với Quốc hội.
Dữ liệu từ công ty phân tích BetInt vào chiều 3/11 cho thấy các thị trường dự đoán đánh giá khả năng đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện là 94%, trong khi xác suất đảng này giành Thượng viện ở mức 74%.
Những cuộc đua vào Thượng viện đáng chú ý diễn ra tại các bang Maine, Texas, Georgia, Michigan, North Carolina và Iowa.
Ngập lụt và trục trặc kỹ thuật, nhưng ít sự cố nghiêm trọng
Theo hãng tin AP, hoạt động bỏ phiếu nhìn chung diễn ra tương đối suôn sẻ. Tại Florida, tình trạng ngập lụt buộc giới chức phải chuyển ít nhất 19 điểm bỏ phiếu. Mưa lớn cũng gây khó khăn cho cử tri tại 4 bang ở khu vực Tây Nam nước Mỹ.
Ở hạt Westchester, bang New York, các máy quét phiếu ngừng hoạt động sau khi được cập nhật phần mềm. Tuy nhiên, cử tri vẫn có thể tiếp tục bỏ phiếu.
Tại một điểm bỏ phiếu ở Rockville, bang Maryland – nơi có cộng đồng người Trung Quốc khá đông trong khu vực Washington – ông Gary Wang, một người nhập cư từ Đài Loan và từng làm việc tại nhà máy điện hạt nhân trước khi nghỉ hưu, cho biết ông nhìn chung ủng hộ đảng Dân chủ vì đảng này quan tâm đến các nhóm thiểu số.
“Tôi đã sống ở Mỹ trong một thời gian dài và nạn thượng tôn người da trắng thực sự tồn tại”, ông Wang nói bằng tiếng Quan Thoại với South China Morning Post.
Vợ ông, người lớn lên ở Bắc Kinh và từ chối tiết lộ đầy đủ danh tính, quyết định không đi bỏ phiếu. “Trước đây tôi thường bỏ phiếu cho đảng Dân chủ, nhưng giờ tôi thấy cả hai đảng đều có vấn đề”, bà nói với SCMP.
Siết chặt việc bỏ phiếu trái phép, nhưng vấp phải phản ứng từ tòa án
Trong ngày bầu cử, Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đăng cảnh báo trên mạng xã hội X, tuyên bố bất kỳ ai bỏ phiếu trái phép đều sẽ bị phát hiện, bắt giữ và truy tố, đồng thời nhấn mạnh: “Sẽ không có đường thoát”.
Tuy nhiên, theo AP, các nghiên cứu và cuộc điều tra ở cấp bang cho thấy tình trạng người không có quốc tịch Mỹ tham gia bỏ phiếu là cực kỳ hiếm gặp.
Bộ Tư pháp Mỹ đã triển khai khoảng 1.000 giám sát viên bầu cử tại cả 50 bang. Theo phân tích của The Washington Post, gần 2/3 số khu vực được lựa chọn để giám sát có truyền thống bỏ phiếu cho đảng Dân chủ.
Trong khi đó, các tòa án nhìn chung đã bác bỏ những nỗ lực của chính quyền nhằm can thiệp vào quá trình bầu cử. Reuters đưa tin, hôm 2/11, Tòa án Tối cao Mỹ bác đề nghị của Bộ Tư pháp yêu cầu bang California tách riêng phiếu bầu qua thư của hơn 20.000 người mà cơ quan này cho rằng có thể không phải công dân Mỹ.
Ông Trump không xuất hiện trước công chúng, chưa cam kết chấp nhận kết quả
Tổng thống Donald Trump không xuất hiện trước công chúng trong ngày bầu cử. Theo lịch trình chính thức, ông dự kiến tổ chức một buổi tiếp đón vào tối công bố kết quả tại Nhà Trắng.
Ông Trump cũng chưa cam kết sẽ chấp nhận kết quả bầu cử. Khi được hỏi về vấn đề này một tuần trước ngày bỏ phiếu, Tổng thống Mỹ trả lời: “Tôi sẽ chấp nhận nếu cuộc bầu cử diễn ra trung thực”.
Vì sao quá trình kiểm phiếu có thể kéo dài nhiều ngày?
Hiến pháp Mỹ trao cho 50 bang quyền chủ yếu trong việc quy định “thời gian, địa điểm và cách thức” tổ chức bầu cử. Vì vậy, quy định về giấy tờ tùy thân, bỏ phiếu qua thư và thời hạn nhận phiếu khác nhau giữa các bang.
Các chuyên gia về an ninh bầu cử cho rằng hệ thống quy định phân tán này khiến việc tổ chức gian lận trên quy mô lớn trở nên rất khó khăn.
Tuy nhiên, sự khác biệt trong quy trình cũng khiến việc kiểm phiếu mất nhiều thời gian hơn. Phiếu bầu qua thư thường cần được xử lý lâu hơn vì giới chức phải đối chiếu chữ ký trên từng phiếu với chữ ký đã lưu trong hồ sơ. Một số bang còn cho phép nhận phiếu gửi qua bưu điện trong vòng tối đa 7 ngày sau ngày bầu cử.
Florida thường hoàn tất kiểm phiếu chỉ trong vài giờ, trong khi California và Alaska có thể cần nhiều ngày, thậm chí lâu hơn.
Dù vậy, nếu một trong hai đảng giành được kết quả áp đảo, cục diện kiểm soát Quốc hội có thể được xác định chỉ trong vài giờ sau khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa.
Theo SCMP
