Bệnh không lây nhiễm đang trở thành sát thủ thầm lặng đe dọa sức khỏe cộng đồng Việt Nam, khi chiếm tới khoảng 80% tổng số ca tử vong trên cả nước. Đáng lo ngại hơn, nhiều căn bệnh nguy hiểm như tăng huyết áp, đái tháo đường, đột quỵ hay suy thận đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng.
Trước áp lực ngày càng lớn lên hệ thống y tế, tối nay, 11/5, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế và Công ty Boehringer Ingelheim Việt Nam - doanh nghiệp hoạt độnh phi lợi nhuận - ký kết hợp tác “Tăng cường quản lý bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam giai đoạn 2026 - 2028”.
Chương trình hướng tới nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và quản lý các bệnh lý tim mạch, thận, chuyển hóa, đột quỵ và bệnh phổi mô kẽ, nhằm giảm gánh nặng bệnh tật, giảm chi phí y tế và cải thiện chất lượng sống cho người dân.
Tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh bệnh không lây nhiễm hiện là một trong những thách thức y tế lớn nhất của thời đại, tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, năng suất lao động, chất lượng dân số và sự phát triển bền vững của quốc gia.
“Gánh nặng bệnh không lây nhiễm đang hiện hữu trong từng gia đình, từng cộng đồng và ngay trong áp lực vận hành của hệ thống y tế”, Thứ trưởng nói.
Hiện nay, hơn một phần tư người trưởng thành Việt Nam trong độ tuổi từ 18 đến 69 bị tăng huyết áp. Số người mắc đái tháo đường đã lên gần 5 triệu người, tương đương hơn 7% dân số trưởng thành.
Đằng sau các con số đó là nguy cơ đột quỵ, suy tim, suy thận, tai biến mạch máu não, tàn phế và tử vong sớm. Nhiều trường hợp hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát tốt nếu được phát hiện kịp thời.
Theo World Health Organization, năm 2021, bệnh không lây nhiễm chiếm hơn 75% số ca tử vong toàn cầu. Tại Việt Nam, tỷ lệ này lên tới khoảng 80%, chủ yếu do đột quỵ, tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi mạn tính.
Đáng chú ý, đột quỵ đang trở thành nỗi ám ảnh với nhiều gia đình Việt khi tỷ lệ người bệnh tiếp cận cơ sở y tế trong “thời gian vàng” vẫn còn thấp. Nhiều bệnh nhân mất cơ hội phục hồi chỉ vì chậm cấp cứu vài chục phút.
Theo lãnh đạo Bộ Y tế, hệ thống y tế không thể tiếp tục chỉ chờ người bệnh đến bệnh viện mới điều trị. Định hướng hiện nay là chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ điều trị muộn sang phát hiện sớm và quản lý liên tục tại cộng đồng.
Vì thế, chương trình hợp tác tập trung vào 4 mục tiêu trọng tâm. Thứ nhất là xây dựng, cập nhật và chuẩn hóa các hướng dẫn quốc gia về chẩn đoán, điều trị, quy trình lâm sàng và tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ đối với bệnh tim mạch, thận, chuyển hóa, đột quỵ và bệnh phổi mô kẽ.
Thứ hai là nâng cao năng lực cho khoảng 2.000 bác sĩ trong chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh không lây nhiễm.
Thứ ba là củng cố mạng lưới điều trị đột quỵ, cập nhật các quy định về tổ chức cấp cứu, vận chuyển và điều trị nhằm tăng khả năng cứu sống người bệnh trong thời gian vàng.
Thứ tư là nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua truyền thông, tư vấn trực tuyến, tọa đàm và nâng cấp hệ thống tra cứu cơ sở điều trị đột quỵ gần nhất để người dân tiếp cận nhanh hơn khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
“Quản lý hiệu quả bệnh không lây nhiễm đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp, liên tục và đồng bộ giữa các cơ sở khám chữa bệnh đa khoa và chuyên khoa. Việc chuẩn hóa chuyên môn, nâng cao năng lực nhân lực y tế và tăng cường cấp cứu đột quỵ là những mắt xích then chốt để giảm tử vong và biến chứng”, TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, cho biết.
