Tối 3/4, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương ĐCS Trung Quốc và Tân Hoa Xã thông báo: “Ủy viên Bộ Chính trị, Phó trưởng Tiểu tổ Lãnh đạo công tác nông thôn Trung ương Mã Hưng Thụy bị nghi ngờ vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng, hiện đang chịu sự thẩm tra kỷ luật và điều tra giám sát của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát Quốc gia”.
Một nhà khoa học, có nền tảng công nghiệp quốc phòng, trải qua nhiều cương vị
Ông Mã Hưng Thụy sinh tháng 10/1959 tại huyện Vận Thành, tỉnh Sơn Đông. Ông bắt đầu công tác từ tháng 3/1988, gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc tháng 1/1988. Ông tốt nghiệp chuyên ngành Cơ học tổng hợp (định hướng động lực máy bay) tại Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân, có trình độ sau đại học, học vị tiến sĩ kỹ thuật và là giáo sư.
Sau khi nhận học vị tiến sĩ năm 1988, ông ở lại Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân giảng dạy, từng giữ các chức vụ như Trưởng khoa Kỹ thuật Hàng không Vũ trụ và Cơ học, Phó Viện trưởng Học viện Hàng không Vũ trụ, Phó Hiệu trưởng.
Ông Mã Hưng Thụy có thời gian dài hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng và hàng không vũ trụ, Năm 1996, sau khi rời trường, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ như Tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Cục trưởng Cục Hàng không Vũ trụ Quốc gia, Chủ nhiệm Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc gia và Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ Quốc phòng.
Ông cũng từng giữ chức Tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc, Tổng chỉ huy chương trình tên lửa đẩy thế hệ mới của Trung Quốc.
Tháng 11/2013, ông được điều về tỉnh Quảng Đông, lần lượt giữ các chức vụ như Phó Bí thư tỉnh ủy, Bí thư Ủy ban Chính pháp, Bí thư thành ủy Thâm Quyến và Tỉnh trưởng Quảng Đông.
Tháng 12/2021, ông được bổ nhiệm làm Bí thư Khu ủy Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, tại Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2022, ông được bầu làm Ủy viên Bộ Chính trị.
Trước đó, ông đã được bầu làm Ủy viên Trung ương tại Đại hội XIV (2012). Đại hội XIX (2017). Mã Hưng Thụy cũng là đại biểu Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) khóa XIII và khóa XIV đương nhiệm.
Đã xuất hiện “vấn đề” khá sớm, nhưng được xử lý thận trọng
Tháng 7/2025, ông Mã Hưng Thụy bất ngờ thôi giữ chức Bí thư Tân Cương, và từ tháng 11 năm ngoái đến nay không còn xuất hiện công khai hay trên truyền thông, trong đó bao gồm vắng mặt tại kỳ họp “lưỡng hội” toàn quốc vào tháng 3 năm nay.
Ngày 3/4, Trung Quốc chính thức công bố việc ông Mã Hưng Thụy “ngã ngựa”. Dù quyết định xử lý được cho là khá muộn, nhưng cú “ra tay” này vẫn tạo ra chấn động không nhỏ trong quan trường Trung Quốc.
So sánh cách xử lý hai Ủy viên Bộ Chính trị là Phó chủ tịch Quân ủy Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập, vụ Mã Hưng Thụy cho thấy sự tương phản. Vụ Trương Hựu Hiệp có thể gọi là “đánh nhanh, đánh mạnh”. Ngày 24/1/2026, Bộ Quốc phòng Trung Quốc bất ngờ thông báo: “Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp và Ủy viên Quân ủy, Tham mưu trưởng Liên hợp Quân ủy Lưu Chấn Lập bị nghi ngờ vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật, trung ương quyết định lập án điều tra”. Sau đó, truyền thông quân đội liên tục công kích nhưng lại vấp phải sự im lặng trong toàn đảng và trở ngại về thủ tục tại Quốc hội.
Cách diễn đạt nhấn mạnh “Trung ương quyết định” và “lập án”, cho thấy cấp cao nhất trực tiếp định đoạt, bỏ qua giai đoạn điều tra kín thông thường của cơ quan kỷ luật. Ngày hôm sau, báo Quân giải phóng đăng xã luận liệt kê hàng loạt tội danh nghiêm trọng, từ “phụ lòng tin của Trung ương” đến “phá hoại chế độ trách nhiệm của Chủ tịch Quân ủy”, gây tổn hại nghiêm trọng đến nền tảng chính trị của quân đội và đảng.
Ngược lại, vụ việc ông Mã Hưng Thụy lại đi theo hướng thận trọng hơn. Mã Hưng Thụy có dấu hiệu từ sớm, công bố muộn nhưng lại đi theo quy trình kỷ luật chuẩn chỉ.
Từ tháng 7/2025, ông đã bị điều khỏi chức Bí thư Tân Cương, nhiều lần vắng mặt tại các sự kiện quan trọng, cho thấy dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, phải đến ngày 3/4/2026 mới chính thức công bố. Cách diễn đạt mang tính quy trình, không nhấn mạnh quyết định của Trung ương, cũng không liên quan đến các quan chức khác.
Cách xử lý này cho thấy sự cân nhắc kỹ lưỡng về bằng chứng và quy trình tổ chức. Ông Mã Hưng Thụy có quan hệ phức tạp trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp quốc phòng, địa phương và các mạng lưới chính trị.... Việc chậm công bố có thể phản ánh sự do dự, nhưng cuối cùng vẫn quyết tâm xử lý khi chứng cứ đã rõ ràng.
Theo Singtao, Guancha
