Được sự hỗ trợ của việc miễn trừ trừng phạt của Mỹ, các quốc gia châu Á khan hiếm năng lượng đang tăng cường mua dầu của Nga để lấp đầy khoảng trống nguồn cung do cuộc chiến với Iran gây ra.
Theo dữ liệu theo dõi tàu quốc tế, Philippines đã nhận được lô hàng dầu thô ESPO đầu tiên sau gần 6 năm. ESPO (Eastern Siberia–Pacific Ocean) là loại dầu thô nhẹ, ít lưu huỳnh chất lượng khá cao, được khai thác ở vùng Đông Siberia của Nga. Trong khi đó, lô hàng naphtha (dầu nhẹ) đầu tiên của Nga trong năm nay cũng đã đến cảng Daesan của Hàn Quốc và đang chờ dỡ hàng. Các quốc gia khác, bao gồm cả Sri Lanka, cũng đang đàm phán với Nga về các thỏa thuận vận chuyển.
Cuộc chiến tranh giữa Mỹ, Israel với Iran ở Trung Đông đã đẩy châu Á vào một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng. Nguồn cung năng lượng bị cản trở nghiêm trọng do việc Iran đóng cửa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz. Sự gián đoạn này đã buộc các nhà máy lọc dầu trong khu vực phải tìm kiếm các nguồn dầu thô và sản phẩm lọc dầu thay thế.
"Không còn lựa chọn nào khác", June Goh, một nhà phân tích tại Sparta Commodities - công ty phân tích dữ liệu và công nghệ trong lĩnh vực hàng hóa ở London - cho biết. "Các nhà máy lọc dầu có ít sự linh hoạt hơn sẽ là những khách hàng đầu tiên tìm kiếm dầu thô của Nga vì đây là một lựa chọn thay thế tương đối dễ dàng cho nguồn cung từ Trung Đông".
Nga đã trở thành một trong những nước hưởng lợi từ cuộc chiến: xung đột đã đẩy giá dầu thô lên cao, trong khi Mỹ nới lỏng các hạn chế xuất khẩu lâu nay của Nga. Kể từ khi các cuộc tấn công nhằm vào Iran bắt đầu hôm 28/2, sự chú ý của toàn cầu đã chuyển hướng khỏi cuộc chiến tranh Nga-Ukraine.
Các nước châu Á đang tận dụng nguồn cung của Nga được giải phóng nhờ việc Mỹ miễn trừ trừng phạt, cho phép các lô hàng tiếp tục vận chuyển đến ngày 12/3 để tiếp tục giao dịch. Động thái này của Mỹ nhằm mục đích giúp kiềm chế giá dầu tăng cao, mặc dù nó cũng vấp phải chỉ trích vì làm tăng doanh thu cho Nga. Nhà Trắng trước đây đã thực hiện các biện pháp tương tự để giải phóng nguồn cung dầu thô của Iran, nhưng chỉ đạt được thành công hạn chế do người mua tiềm năng vẫn thận trọng.
Tại Hàn Quốc, đài truyền hình địa phương YTN hôm 31/3 đưa tin, dẫn lời các quan chức Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng, rằng vẫn chưa rõ liệu các công ty Hàn Quốc có thể mua thêm dầu thô và naphtha của Nga hay không (naphtha là nguyên liệu quan trọng để sản xuất nhựa hoặc pha trộn xăng), vì việc dỡ hàng và thanh toán phải được hoàn tất trước ngày 11/4 - ngày lệnh miễn trừ trừng phạt của Mỹ hết hạn.
Nếu chiến tranh tiếp diễn, các nền kinh tế khác như Nhật Bản cũng có thể xem xét chuyển sang nguồn cung từ Nga. Mặc dù Nhật phải cân nhắc những hậu quả ngoại giao tiềm tàng, nhưng nước này vẫn cần dầu mỏ và nguyên liệu hóa dầu, và bản thân Nhật Bản hiện cũng đang nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ Nga.
Trước khi có các ngoại lệ, người mua dầu thô Nga trong khu vực chủ yếu giới hạn ở các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ và các nhà máy lọc dầu độc lập ở Trung Quốc, trong khi các người mua tiềm năng khác còn do dự vì lo ngại mất quyền tiếp cận hệ thống tài chính của Mỹ. Hai quốc gia này vẫn chiếm phần lớn lượng dầu thô nhập khẩu từ Nga, với Ấn Độ mua khoảng 60 triệu thùng trong tháng 4 này. Tỷ lệ dầu thô Nga trong tổng cơ cấu nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc cũng đã tăng lên trong năm nay.
Ngoài ra, theo Tân Hoa xã dẫn lại bản tin ngày 26/3 của TASS, Chủ tịch Liên minh các nhà công nghiệp và doanh nhân Nga Alexander Shokhin cho biết Tổng thống Vladimir Putin trong cuộc gặp với giới doanh nghiệp cùng ngày đã bày tỏ hy vọng chiến sự Trung Đông sẽ kết thúc trong vài tuần tới.
Ông Putin nhấn mạnh rằng, xung đột tại Trung Đông đã mang lại lợi nhuận siêu ngạch cho Nga – một quốc gia xuất khẩu năng lượng lớn – nhưng tình trạng này sẽ không kéo dài lâu. Bộ Tài chính Nga và các doanh nghiệp liên quan không nên kỳ vọng vào “khoản lợi nhuận bất ngờ” này trong thời gian dài.
Theo JRI, Sina
