Từ nỗi trăn trở giữ tiếng Việt đến hệ sinh thái cho 6 triệu học sinh toàn quốc

Hành trình từ 1 triệu đến 6 triệu học sinh của Trạng Nguyên

Ngồi trước màn hình máy tính, cô bé Trần Hà Thảo Vy, học sinh lớp 1 Trường Times School, đọc rõ ràng từng câu thơ trong vòng thi Hương của Trạng Nguyên Tiếng Việt: “Em bé nằm im/ Mắt em lim dim/ Lắng nghe mẹ hát/ Ru em nhẹ nhàng".

Đôi mắt chăm chú, giọng đọc rành mạch và sự hào hứng hiện rõ trên khuôn mặt của cô học trò nhỏ khi chinh phục từng thử thách của vòng thi cấp quận của một cuộc thi toàn quốc.

Hình ảnh ấy phản ánh một cách học mà vài năm trước ít người nghĩ tới: những bài thơ, câu ca dao, thành ngữ hay những câu chuyện lịch sử vốn quen thuộc trong sách giáo khoa có thể trở thành những trò chơi tương tác hấp dẫn trên môi trường số. Chính cách tiếp cận này đã giúp Trạng Nguyên Education thu hút hàng triệu học sinh tham gia học tập trong suốt một thập kỷ qua.

Sau khi được vinh danh tại Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam năm 2023, Trạng Nguyên Education đã mở rộng từ khoảng 1 triệu lên 6 triệu học sinh tham gia, đồng thời phát triển hệ sinh thái giáo dục số gồm nhiều nền tảng học tập, sân chơi học thuật và giải pháp công nghệ phục vụ học sinh trên cả nước.

Sự phát triển này được thể hiện không chỉ ở quy mô người dùng mà còn ở chiều sâu của hệ sinh thái. Từ một sân chơi về tiếng Việt, Trạng Nguyên Education đã từng bước mở rộng sang toán học, kỹ năng tổng hợp và các hoạt động đánh giá năng lực trực tuyến, tạo nên môi trường học tập đa dạng cho học sinh.

Bà Tống Thị Thuần, Tổng Giám đốc Trạng Nguyên Education cho biết Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam là sự ghi nhận kịp thời đối với những nỗ lực của đội ngũ trong hành trình xây dựng các sản phẩm giáo dục số dành cho học sinh Việt Nam.

Theo bà Thuần, giải thưởng không chỉ khẳng định hiệu quả của hướng đi ứng dụng công nghệ vào giáo dục mà còn tạo thêm động lực để đơn vị tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ sinh thái học tập số, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh trên cả nước.

"Sự ghi nhận này tiếp thêm niềm tin để chúng tôi tiếp tục đổi mới sáng tạo, phát triển những sản phẩm giáo dục chất lượng cao, phục vụ ngày càng nhiều học sinh Việt Nam", bà Thuần chia sẻ.

Giữ hồn Việt trên môi trường số

Ít ai biết rằng hành trình xây dựng hệ sinh thái giáo dục số hiện nay bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: Làm thế nào để trẻ em Việt Nam yêu tiếng Việt trong thời đại số?

Những người sáng lập Trạng Nguyên Education từng chứng kiến một thực tế đáng suy nghĩ. Trong khi nhiều học sinh vùng sâu vùng xa vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận tri thức thì không ít học sinh ở các đô thị lớn lại ngày càng ít đọc sách, ngại viết và thiếu hứng thú với môn Tiếng Việt.

Từ trăn trở đó, năm 2015, Trạng Nguyên Education được thành lập với mục tiêu đưa tiếng Việt lên môi trường số theo cách gần gũi, hấp dẫn và phù hợp với thế hệ trẻ.

Sản phẩm đầu tiên là Trạng Nguyên Tiếng Việt, sân chơi giáo dục trực tuyến mô phỏng không gian khoa bảng truyền thống với các kỳ thi Hương, Hội, Đình. Công nghệ được sử dụng không phải để thay thế giáo dục truyền thống mà nhằm tạo ra trải nghiệm học tập mới, giúp học sinh tiếp cận ngôn ngữ dân tộc bằng sự hứng thú và chủ động.

Trong hơn một thập kỷ phát triển, Trạng Nguyên Tiếng Việt dần trở thành một trong những sân chơi học tập trực tuyến có quy mô lớn nhất cả nước, thu hút hàng triệu học sinh ở nhiều vùng miền tham gia.

Điểm đặc biệt của Trạng Nguyên Tiếng Việt nằm ở việc kết hợp công nghệ với văn hóa dân tộc.

Không gian học tập được thiết kế bằng những hình ảnh quen thuộc như mái đình, cổng làng, bảng vàng xướng danh, sĩ tử khăn đóng áo the. Các nội dung ca dao, tục ngữ, lịch sử, truyện cổ tích được chuyển hóa thành các bài học tương tác, trò chơi giáo dục, bài nghe và video trực quan.

Thay vì học thuộc lòng, học sinh được ghép cặp thành ngữ, kéo thả dữ liệu, sắp xếp sự kiện lịch sử hoặc giải quyết các tình huống ngôn ngữ thực tế. Qua đó, việc học tiếng Việt trở thành một hành trình khám phá văn hóa dân tộc.

Cô giáo Đỗ Quỳnh Nga, Trường Tiểu học Nguyễn Quý Đức (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) cho biết Sân chơi Trạng Nguyên Tiếng Việt đã tạo ra một môi trường học tập hấp dẫn, giúp học sinh tiếp cận kiến thức tiếng Việt theo cách gần gũi và sinh động hơn.

Theo cô Nga, việc ứng dụng công nghệ vào các vòng thi không chỉ tăng hứng thú học tập mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng tự học, tư duy và khả năng sử dụng công nghệ số cho học sinh. Đặc biệt, thông qua những nội dung gắn với văn hóa, lịch sử và tiếng Việt, sân chơi góp phần bồi đắp tình yêu tiếng mẹ đẻ, giúp các em thêm tự hào về bản sắc dân tộc.

Bà Trịnh Hoài Thu, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh trong bối cảnh giáo dục chuyển mình mạnh mẽ, đội ngũ giáo viên cả nước đang không ngừng nỗ lực thực hiện sứ mệnh “trồng người”.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh trẻ em ngày càng dành nhiều thời gian trên môi trường số. Công nghệ không làm mờ đi bản sắc mà trở thành phương tiện để văn hóa truyền thống tiếp cận thế hệ mới theo ngôn ngữ mà các em dễ dàng tiếp nhận.

Từ một nền tảng đến hệ sinh thái giáo dục số

Theo bà Tống Thị Thuần, chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc xây dựng các sản phẩm riêng lẻ mà phải hướng tới hình thành một hệ sinh thái đồng bộ.

Trên cơ sở đó, Trạng Nguyên Education đã phát triển song song hai hệ thống nội dung lớn là tiếng Việt và Toán học, đồng thời xây dựng lõi công nghệ chung thông qua hệ thống Identity dùng chung cho toàn bộ nền tảng.

Hệ thống này cho phép quản lý tài khoản học sinh theo hướng liên thông, kết nối dữ liệu giữa các sản phẩm, giúp học sinh có trải nghiệm học tập xuyên suốt và thuận tiện hơn.

Từ nền tảng tiếng Việt, hệ sinh thái tiếp tục mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới. Nổi bật nhất là TNMath - hệ sinh thái Toán học được phát triển với sự đồng hành chuyên môn của Giáo sư Ngô Bảo Châu. Khác với cách học Toán thiên về ghi nhớ công thức, TNMath hướng tới việc giúp học sinh hiểu bản chất của toán học, phát triển tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề.

Từ nền tảng này, sân chơi Toán học Việt Nam được ra mắt năm 2025 và nhanh chóng thu hút gần 1 triệu học sinh tham gia chỉ sau thời gian ngắn triển khai.

Bên cạnh đó, Trạng Nguyên Education còn phát triển các chương trình như Trạng Nguyên Toàn Tài, Trạng Nguyên Lịch sử cùng nhiều hoạt động học tập trải nghiệm khác nhằm phát triển đồng thời năng lực ngôn ngữ, tư duy logic và khả năng sáng tạo cho học sinh.

Với Trạng Nguyên Education, thành công không được đo bằng số lượng huy chương hay thành tích thi cử. Giá trị lớn nhất nằm ở những thay đổi diễn ra trong chính người học.

Đó là những học sinh vùng sâu vùng xa lần đầu tiên được tiếp cận sân chơi học thuật quy mô quốc gia. Đó là những em nhỏ vượt qua mặc cảm bản thân để tự tin khẳng định năng lực. Đó cũng là hàng triệu học sinh hình thành thói quen tự học và chủ động khám phá tri thức.

Những thay đổi ấy được cảm nhận rõ từ chính học sinh và phụ huynh.

Chị Hà Thảo Anh, phụ huynh em Trần Hà Thảo Vy, học sinh đạt giải nhì kỳ thi Hương Trạng Nguyên Tiếng Việt cho biết điều khiến chị hài lòng không chỉ là thành tích mà còn là sự trưởng thành của con trong suốt quá trình tham gia sân chơi.

Theo chị Thảo Anh, các vòng thi được thiết kế sinh động, phù hợp với lứa tuổi giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên, không tạo áp lực như nhiều kỳ thi truyền thống. Từ những vòng thi đầu tiên, Thảo Vy đã chủ động tìm hiểu kiến thức, tự sắp xếp thời gian học tập và kiên trì chinh phục từng thử thách.

"Trạng Nguyên Tiếng Việt không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức ngôn ngữ mà còn góp phần bồi đắp tình yêu tiếng Việt, giúp các em hiểu thêm về lịch sử, văn hóa dân tộc. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong tổ chức sân chơi cũng tạo điều kiện để học sinh rèn luyện kỹ năng số, nâng cao khả năng tự học và sự tự tin", chị Thảo Anh chia sẻ.

Theo phụ huynh này, đây là môi trường học tập bổ ích để học sinh phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và niềm say mê học tập.

Nhiều giáo viên cũng cho biết việc ứng dụng nền tảng số đã giúp thay đổi phương pháp giảng dạy, tăng tính tương tác, giảm thủ tục hành chính và có thêm dữ liệu để theo dõi quá trình học tập của học sinh.

Những thay đổi ấy tuy âm thầm nhưng chính là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của giáo dục trong môi trường số.

Nhìn lại chặng đường 3 năm sau khi được vinh danh tại Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam, bà Tống Thị Thuần cho biết sự phát triển từ 1 triệu lên 6 triệu học sinh tham gia cho thấy khả năng mở rộng và lan tỏa của một mô hình chuyển đổi số hiệu quả.

Quan trọng hơn, đây là minh chứng cho thấy chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là việc đưa nội dung lên môi trường trực tuyến mà là quá trình tạo ra những phương thức học tập mới, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và khơi dậy động lực học tập cho người học.

Trạng Nguyên Education sẽ tiếp tục đầu tư phát triển các sản phẩm và giải pháp giáo dục số mới, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh trên cả nước. Đơn vị mong muốn tiếp tục đóng góp vào quá trình chuyển đổi số giáo dục, đồng hành cùng các mục tiêu chuyển đổi số quốc gia và lan tỏa những giá trị thiết thực mà công nghệ có thể mang lại cho cộng đồng.

Từ một nền tảng học tiếng Việt ra đời từ nỗi trăn trở về tiếng mẹ đẻ, Trạng Nguyên Education đã từng bước phát triển thành hệ sinh thái giáo dục số phục vụ hàng triệu học sinh.

Hành trình đó không chỉ phản ánh nỗ lực đổi mới của một doanh nghiệp giáo dục mà còn cho thấy vai trò của Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam trong việc phát hiện, tôn vinh và lan tỏa những mô hình ứng dụng công nghệ mang lại giá trị thiết thực cho cộng đồng.